Bạn có từng để ý trong cùng một căn nhà, cửa phòng ngủ toàn núm tròn còn cửa chính hay nhà vệ sinh lại xài tay gạt ngang không? Tưởng chừng như chỉ là chuyện thiết kế cho đẹp, nhưng thực ra đằng sau đó là cả một câu chuyện về vật lý, sự tiện lợi và nhu cầu của từng người đấy!
Khoa học đằng sau hai kiểu tay nắm cửa
Về cơ bản thì cả hai loại đều làm một việc: quay trục khóa để kéo chốt cửa vào trong. Nhưng cách mình tác động lên chúng thì khác xa nhau luôn!
Với núm tròn, bạn phải bao lấy cái núm bằng các ngón tay, giữ chặt rồi mới xoay cổ tay được. Còn tay gạt thì ez hơn nhiều - chỉ cần ấn xuống là xong. Theo tài liệu vật lý của OpenStax (dự án học liệu của Đại học Rice, Mỹ), mô-men xoắn phụ thuộc vào lực và chiều dài cánh tay đòn. Nói dễ hiểu là tay gạt giúp bạn mở cửa trơn tru mà không cần siết tay quá mạnh.
Sự khác biệt này càng rõ ràng với người cao tuổi, người đau khớp hay ai đó đang yếu lực nắm. Tay gạt còn có thể ấn bằng lòng bàn tay, nắm tay khép hoặc thậm chí là khuỷu tay khi bạn đang bận xách đồ, bế em bé nữa!
Hội đồng Tiếp cận Hoa Kỳ (U.S. Access Board) có yêu cầu khá chi tiết: phụ kiện trên cửa phải vận hành được bằng một tay, không cần nắm chặt, véo hay xoắn cổ tay; lực thao tác tối đa chỉ 5 pound-force (khoảng 22,2 N thôi).
Cơ quan này còn khẳng định tay gạt và tay kéo chữ U phục vụ được nhiều đối tượng hơn. Còn núm tròn thông thường không đáp ứng tiêu chí cho cửa tiếp cận vì buộc người dùng phải xoay cổ tay.
Tài liệu Approved Document M của Chính phủ Anh cũng lấy tay gạt làm ví dụ về phụ kiện có thể thao tác bằng một tay với bàn tay khép. Đây chính là lý do tại sao tay gạt "chiếm sóng" ở bệnh viện, khách sạn, trường học, văn phòng và những nơi cần đảm bảo khả năng tiếp cận tốt nhất.
Vậy tại sao núm tròn vẫn hot?
Dễ xài hơn không có nghĩa tay gạt phù hợp với mọi cửa nhé! Núm tròn vẫn được yêu thích vì thiết kế gọn gàng, ít nhô ra hai bên và match hoàn hảo với cửa gỗ hay nội thất kiểu cổ điển.
Ở những hành lang hẹp, phòng kho hay chỗ người ta đi lại sát cánh cửa, núm tròn giúp giảm nguy cơ túi xách, dây đeo hay quần áo bị móc vào. Tuy nhiên nhớ check kích thước thực tế vì một số mẫu núm to khá là... "khủng" đấy!
Núm tròn cũng khó bị "tác động ngoài ý muốn" hơn. Tay gạt có thể tự nhiên bị ấn xuống khi khuỷu tay va phải, đồ vật mắc vào hoặc boss cún boss mèo nhà bạn chồm lên chơi.
Theo hãng khóa Schlage, một số gia đình có baby chọn núm tròn vì bàn tay nhỏ của các bé khó bao lấy núm và tạo đủ lực xoay hơn so với việc ấn tay gạt. Ngược lại, tay gạt thường được ưu tiên cho người già, người bị viêm khớp hoặc yếu lực nắm.
Nhưng cũng đừng nghĩ núm tròn là "thiết bị bảo vệ trẻ em" nhé! Với cửa ban công, cầu thang, phòng chứa hóa chất hay khu vực nguy hiểm, gia đình vẫn cần khóa, chốt an toàn hoặc thiết bị hạn chế mở chuyên dụng mới đảm bảo.
Cũng đừng mặc định tay gạt kém an toàn hơn núm tròn. Tiêu chuẩn ANSI/BHMA cho bộ khóa dân dụng đánh giá riêng các yếu tố như độ bền, sức chịu lực, khả năng bảo mật và độ bền bề mặt. Khả năng chống trộm phụ thuộc nhiều hơn vào lõi khóa, thân khóa, chốt, khung cửa và chất lượng lắp đặt nha!
Khi nào nên dùng loại nào?
Với cửa sử dụng thường xuyên, tay gạt thường tiện lợi hơn nhiều. Cửa chính, cửa bếp, phòng làm việc và nhà vệ sinh - những nơi bạn có thể phải mở cửa khi đang cầm đồ hoặc tay ướt sũng. Riêng toilet nên chọn loại có chốt riêng tư và cơ chế mở khẩn cấp từ bên ngoài cho an toàn.
Nhà có người cao tuổi, người đau khớp hoặc người khuyết tật vận động thì nên ưu tiên tay gạt ở phòng ngủ, nhà vệ sinh và các lối đi chính. Mẫu có đầu bo cong sẽ giúp hạn chế quần áo, dây đeo mắc vào đầu cần nữa đó!
Còn núm tròn phù hợp hơn với phòng kho, tủ đồ, cửa ít sử dụng, hành lang hẹp hoặc không gian cổ điển. Với phòng trẻ nhỏ thì tùy mục đích: tay gạt giúp bé mở cửa dễ hơn; núm tròn có thể làm chậm việc bé tự ý mở nhưng không thay thế được khóa an toàn đâu nhé!
Nguồn: soha.vn
Khoa học đằng sau hai kiểu tay nắm cửa
Về cơ bản thì cả hai loại đều làm một việc: quay trục khóa để kéo chốt cửa vào trong. Nhưng cách mình tác động lên chúng thì khác xa nhau luôn!
Với núm tròn, bạn phải bao lấy cái núm bằng các ngón tay, giữ chặt rồi mới xoay cổ tay được. Còn tay gạt thì ez hơn nhiều - chỉ cần ấn xuống là xong. Theo tài liệu vật lý của OpenStax (dự án học liệu của Đại học Rice, Mỹ), mô-men xoắn phụ thuộc vào lực và chiều dài cánh tay đòn. Nói dễ hiểu là tay gạt giúp bạn mở cửa trơn tru mà không cần siết tay quá mạnh.
Sự khác biệt này càng rõ ràng với người cao tuổi, người đau khớp hay ai đó đang yếu lực nắm. Tay gạt còn có thể ấn bằng lòng bàn tay, nắm tay khép hoặc thậm chí là khuỷu tay khi bạn đang bận xách đồ, bế em bé nữa!
Hội đồng Tiếp cận Hoa Kỳ (U.S. Access Board) có yêu cầu khá chi tiết: phụ kiện trên cửa phải vận hành được bằng một tay, không cần nắm chặt, véo hay xoắn cổ tay; lực thao tác tối đa chỉ 5 pound-force (khoảng 22,2 N thôi).
Cơ quan này còn khẳng định tay gạt và tay kéo chữ U phục vụ được nhiều đối tượng hơn. Còn núm tròn thông thường không đáp ứng tiêu chí cho cửa tiếp cận vì buộc người dùng phải xoay cổ tay.
Tài liệu Approved Document M của Chính phủ Anh cũng lấy tay gạt làm ví dụ về phụ kiện có thể thao tác bằng một tay với bàn tay khép. Đây chính là lý do tại sao tay gạt "chiếm sóng" ở bệnh viện, khách sạn, trường học, văn phòng và những nơi cần đảm bảo khả năng tiếp cận tốt nhất.
Vậy tại sao núm tròn vẫn hot?
Dễ xài hơn không có nghĩa tay gạt phù hợp với mọi cửa nhé! Núm tròn vẫn được yêu thích vì thiết kế gọn gàng, ít nhô ra hai bên và match hoàn hảo với cửa gỗ hay nội thất kiểu cổ điển.
Ở những hành lang hẹp, phòng kho hay chỗ người ta đi lại sát cánh cửa, núm tròn giúp giảm nguy cơ túi xách, dây đeo hay quần áo bị móc vào. Tuy nhiên nhớ check kích thước thực tế vì một số mẫu núm to khá là... "khủng" đấy!
Núm tròn cũng khó bị "tác động ngoài ý muốn" hơn. Tay gạt có thể tự nhiên bị ấn xuống khi khuỷu tay va phải, đồ vật mắc vào hoặc boss cún boss mèo nhà bạn chồm lên chơi.
Theo hãng khóa Schlage, một số gia đình có baby chọn núm tròn vì bàn tay nhỏ của các bé khó bao lấy núm và tạo đủ lực xoay hơn so với việc ấn tay gạt. Ngược lại, tay gạt thường được ưu tiên cho người già, người bị viêm khớp hoặc yếu lực nắm.
Nhưng cũng đừng nghĩ núm tròn là "thiết bị bảo vệ trẻ em" nhé! Với cửa ban công, cầu thang, phòng chứa hóa chất hay khu vực nguy hiểm, gia đình vẫn cần khóa, chốt an toàn hoặc thiết bị hạn chế mở chuyên dụng mới đảm bảo.
Cũng đừng mặc định tay gạt kém an toàn hơn núm tròn. Tiêu chuẩn ANSI/BHMA cho bộ khóa dân dụng đánh giá riêng các yếu tố như độ bền, sức chịu lực, khả năng bảo mật và độ bền bề mặt. Khả năng chống trộm phụ thuộc nhiều hơn vào lõi khóa, thân khóa, chốt, khung cửa và chất lượng lắp đặt nha!
Khi nào nên dùng loại nào?
Với cửa sử dụng thường xuyên, tay gạt thường tiện lợi hơn nhiều. Cửa chính, cửa bếp, phòng làm việc và nhà vệ sinh - những nơi bạn có thể phải mở cửa khi đang cầm đồ hoặc tay ướt sũng. Riêng toilet nên chọn loại có chốt riêng tư và cơ chế mở khẩn cấp từ bên ngoài cho an toàn.
Nhà có người cao tuổi, người đau khớp hoặc người khuyết tật vận động thì nên ưu tiên tay gạt ở phòng ngủ, nhà vệ sinh và các lối đi chính. Mẫu có đầu bo cong sẽ giúp hạn chế quần áo, dây đeo mắc vào đầu cần nữa đó!
Còn núm tròn phù hợp hơn với phòng kho, tủ đồ, cửa ít sử dụng, hành lang hẹp hoặc không gian cổ điển. Với phòng trẻ nhỏ thì tùy mục đích: tay gạt giúp bé mở cửa dễ hơn; núm tròn có thể làm chậm việc bé tự ý mở nhưng không thay thế được khóa an toàn đâu nhé!
Nguồn: soha.vn