Theo tân Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres, LHQ phải đổi mới thôi chứ giữ nguyên thế này thì không xử nổi những thách thức toàn cầu như xung đột và khủng bố đâu!
Ngày đầu tiên đi làm, ông Guterres đã thẳng thắn nhận xét: dân số tăng vùn vụt, khí hậu biến đổi lung tung, mọi vấn đề giờ đều mang tính toàn cầu rồi. Nên giải quyết kiểu "mỗi nước lo cho mỗi nước" thì chắc chắn gg luôn, phải hợp tác đa phương mới ổn.
LHQ tuy là nền tảng của cách tiếp cận đa phương, nhưng ông cũng thừa nhận thẳng là ngày càng nhiều người không tin tưởng các tổ chức quốc tế kiểu LHQ nữa
Vì thế, ông kêu gọi cả tổ chức cùng nỗ lực sửa sai, nhấn mạnh việc phải cải tổ hệ thống phát triển của LHQ và xử lý những hạn chế đang kìm hãm hoạt động.
Đây không phải lần đầu ông Guterres nói về chuyện này. Trong bài phát biểu nhậm chức hôm 12/12, ông đã nói:
"LHQ cần phải công nhận những nhược điểm và cải tổ cách thức làm việc. Tổ chức này là nền tảng của chủ nghĩa đa phương, và trong nhiều thập niên qua đã có những đóng góp đáng kể cho hòa bình. Tuy nhiên, thách thức hiện đang vượt quá khả năng đáp ứng của chúng ta. LHQ cần phải sẵn sàng cho sự thay đổi".
Tuy nhiên, theo giới chuyên gia, chỉ có quyết tâm chính trị thôi thì chưa đủ đâu bạn ơi. Muốn thực sự thay đổi LHQ, ông Guterres phải vượt qua nhiều hạn chế về quyền hạn của chính mình. Trước hết là phải vượt qua tình trạng chia rẽ trong HĐBA LHQ.
Hiện tại 5 ủy viên thường trực HĐBA đang chia rẽ sâu sắc như thời Chiến tranh Lạnh luôn, nên giữ được cách tiếp cận trung dung đã khó rồi, chưa nói đến việc hối thúc cải tổ cơ quan siêu quyền lực này
Thứ hai, với các cơ quan và chương trình của LHQ nói chung, các chính phủ thành viên mới là người đề ra chính sách, còn các bộ máy khác nhau của LHQ chỉ được giao nhiệm vụ thực thi thôi. Vì vậy, cả Tổng thư ký lẫn Ban Thư ký LHQ đều không có bất kỳ vai trò kiến tạo chính sách độc lập nào cả.
Ngoài ra, còn một trở ngại khác có thể đến từ Mỹ - nhà tài trợ lớn nhất của LHQ (cung cấp 20% ngân sách hoạt động). Ngày 20/1 tới đây, nước Mỹ sẽ có tổng thống mới là ông Donald Trump - người đã chỉ trích LHQ hoạt động chưa tương xứng với tiềm năng và không giải quyết được các vấn đề toàn cầu.
Mặc dù vậy, bất chấp những hạn chế về quyền hạn, ông Guterres đang nắm trong tay cơ hội hiếm có để thúc đẩy cuộc cải tổ LHQ đấy! Thời gian gần đây, LHQ phải gánh vác nhiều trọng trách hơn vì không có chính phủ của cường quốc nào muốn tăng cường vai trò của họ trên trường quốc tế cả.
Mỹ tiếp tục điều chỉnh chính sách đối ngoại theo hướng tránh bất kỳ cam kết triển khai quân lâu dài nào hay phải chi tiền của người đóng thuế. Các nhà lãnh đạo châu Âu đang vật lộn với thách thức nội bộ về chính trị, an ninh và kinh tế, cũng không tha thiết theo đuổi những cuộc phiêu lưu mới ở nước ngoài mà không nhìn rõ lợi ích thu được.
Trong khi đó, hai cường quốc khác là Trung Quốc và Nga cũng có những mối bận tâm riêng. Với Trung Quốc, đó là thúc đẩy tiến trình cải cách kinh tế đầy phức tạp và nhiều rủi ro ở trong nước.
Còn nước Nga vẫn chưa hành động quyết liệt khi mà Tổng thống Vladimir Putin cho rằng những lợi ích và vị thế của nước Nga đang bị đe dọa. Trong một thế giới mà không có quốc gia nào muốn đứng mũi chịu sào, LHQ và các cơ quan của họ chưa bao giờ quan trọng đến thế
Chính bởi vậy, dù muốn hay không, các quốc gia nhiều ảnh hưởng tại LHQ vẫn phải công nhận sự cần thiết phải cải tổ cơ chế hoạt động của cơ quan này để có thể xử lý hiệu quả hơn những vấn đề mà các nước lớn không muốn trực tiếp tham gia giải quyết nữa.
Nguồn: soha.vn