Mỗi mùa tựu trường lại đến, drama tìm nhà trọ của các tân sinh viên lại bắt đầu "lên sóng" Giá thuê tăng vù vù, phòng trọ chật như hộp diêm, phí dịch vụ mập mờ khiến bao bạn trẻ phải "đỏ mắt" loay hoay mới kiếm được chỗ ở tạm. Luật sư Trần Thị Thanh Lam từ Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội đã có những chia sẻ cực kỳ hữu ích về những "ẩn số" trong thị trường nhà trọ và cách để sinh viên tự bảo vệ mình nè!
Giữa tháng 9, khi năm học mới bắt đầu, nhiều tân sinh viên và phụ huynh lại phải bước vào hành trình đầy stress: Săn nhà trọ trong thị trường khan hiếm và "cắt cổ" Nhiều bạn sinh viên than thở rằng các khu vực gần trường bị đẩy giá lên trời, còn những phòng giá "mềm" thì xa xôi hẻo lánh, thiếu tiện ích, thậm chí còn không đảm bảo an toàn. Những vụ cháy chung cư mini hay nhà trọ thời gian qua càng khiến các bậc phụ huynh lo lắng tột độ khi con phải sống trong những không gian chật hẹp, tiềm ẩn nguy cơ về PCCC và an ninh.
Trao đổi với phóng viên, Luật sư Trần Thị Thanh Lam (Văn phòng Luật Chính Pháp, Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội) chia sẻ: "Thị trường nhà trọ dành cho sinh viên tại Hà Nội mấy năm gần đây sôi động lắm, đặc biệt vào mùa tựu trường, nhu cầu tăng gấp đôi so với thời điểm khác. Loại hình cho thuê khá đa dạng, từ phòng trọ cấp 4, nhà tập thể cũ đến chung cư mini, nhà nhiều tầng. Tuy nhiên, các sự cố cháy nổ nghiêm trọng gần đây đã khiến Chính phủ siết chặt quản lý bằng Chỉ thị số 19/CT-TTg ngày 24/6/2024, yêu cầu chủ nhà trọ phải cải tạo, bổ sung giấy phép PCCC và đăng ký kinh doanh. Điều này khiến nguồn cung nhà trọ đạt chuẩn trở nên khan hiếm, kéo giá thuê tăng cao."
Theo chị Thanh Lam, những vấn đề bất cập lớn nhất hiện nay bao gồm:
Giá thuê cao và thiếu minh bạch: Nhiều phòng hợp túi tiền nhưng cách xa trung tâm, trường học (hàng chục km luôn nha), hoặc thiếu tiện nghi cơ bản như an ninh, vệ sinh. Giá tăng đột biến mùa cao điểm mà không rõ lý do; giá điện, nước và các chi phí khác cũng mờ mịt như sương mù ️
Lừa đảo và rủi ro pháp lý: Sinh viên dễ bị lừa mất tiền đặt cọc qua các tin đăng giả mạo trên mạng, hợp đồng mập mờ hoặc không ký kết, dẫn đến tranh chấp khi trả phòng.
Chất lượng và an toàn kém: Nhiều nhà trọ cũ kỹ, không đạt chuẩn PCCC, ẩm mốc, thiếu thông gió, không đảm bảo vệ sinh môi trường và an ninh cá nhân, không có lối thoát hiểm.
Luật sư Thanh Lam nhấn mạnh: "Theo Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Nhà ở 2023, hợp đồng thuê nhà phải được lập thành văn bản. Không bắt buộc công chứng, chứng thực, trừ khi các bên có nhu cầu. Để bảo vệ quyền lợi, sinh viên và phụ huynh nên yêu cầu ký hợp đồng rõ ràng, trong đó ghi cụ thể thông tin các bên, địa chỉ phòng trọ, tình trạng nhà, giá thuê, thời hạn, phương thức thanh toán, chi phí điện nước, quyền và nghĩa vụ, điều khoản chấm dứt hợp đồng và bồi thường. Hợp đồng càng minh bạch thì nguy cơ tranh chấp càng thấp."
Một trong những điều khoản "nhạy cảm" nhất chính là chi phí điện, nước. Luật sư Thanh Lam lưu ý: "Trong bối cảnh giá trọ dành cho sinh viên tại Hà Nội tăng cao, một trong những vấn đề nổi cộm là tình trạng chủ nhà thu các khoản chi phí sinh hoạt không minh bạch, đặc biệt với tiền điện, nước. Theo quy định pháp luật, chủ trọ chỉ được thu các khoản chi phí sinh hoạt theo giá do Nhà nước ban hành, không được tự ý tăng hoặc thêm phí phát sinh."
Cụ thể nè, đối với tiền điện, trường hợp sinh viên thuê nhà trọ thì giá điện áp dụng theo giá bán lẻ điện sinh hoạt được quy định tại Thông tư 09/2023/TT-BCT, Thông tư 16/2014/TT-BCT và Thông tư 25/2018/TT-BCT. Chủ nhà phải tính đúng theo bậc thang giá điện, không được thu cao hơn. Với nước sinh hoạt, Thông tư 44/2021/TT-BTC quy định rõ giá nước do UBND cấp tỉnh, thành phố quyết định, đảm bảo phù hợp khung giá. Trong đó, khi chủ nhà mua nước từ đơn vị cấp nước rồi cung cấp lại cho sinh viên, cứ 4 người đăng ký tạm trú được tính là một hộ để áp giá theo bậc thang hộ dân cư.
Nếu chủ nhà thu tiền điện cao hơn mức quy định, hành vi này có thể bị xử phạt hành chính theo Khoản 15 Điều 2 Nghị định 17/2022/NĐ-CP với mức phạt 20 - 30 triệu đồng. Tương tự, hành vi thu tiền nước sai quy định cũng bị xử lý theo Điều 10 Nghị định 87/2024/NĐ-CP với mức phạt 10 – 20 triệu đồng.
Điều này có nghĩa là sinh viên hoàn toàn có quyền yêu cầu chủ trọ minh bạch trong việc thỏa thuận giá điện, nước và ghi rõ trong hợp đồng thuê nhà. Các bạn cũng có thể yêu cầu xem hóa đơn gốc để đảm bảo đúng giá Nhà nước nha! Với các chi phí khác như internet, rác thải…, người thuê cũng có quyền yêu cầu ghi cụ thể, rõ ràng và hợp lý trong hợp đồng để tránh phát sinh drama sau này.
Việc nắm vững các quy định pháp luật sẽ giúp sinh viên chủ động bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình khi thuê trọ, đồng thời nâng cao ý thức của chủ trọ tuân thủ đúng quy định, góp phần làm minh bạch và ổn định thị trường nhà trọ vốn đang rất "nóng" tại Hà Nội.
Trường hợp quyền và lợi ích của mình bị xâm phạm thì sinh viên có thể tự trao đổi, thương lượng, hòa giải với chủ nhà để giải quyết tranh chấp. Nếu không thể tự giải quyết thì các bạn có thể khởi kiện ra Tòa án nhân dân có thẩm quyền để yêu cầu tòa án giải quyết tranh chấp liên quan đến hợp đồng thuê nhà theo quy định của Bộ luật dân sự, Bộ luật tố tụng dân sự.
Vấn đề khiến nhiều gia đình đau đầu nhất hiện nay vào mỗi dịp đầu năm học là giá thuê trọ liên tục leo thang, đặc biệt trong mùa nhập học Về câu hỏi sinh viên nên làm gì khi giá trọ tăng cao, Luật sư Lam trả lời: "Giá thuê hiện nay hoàn toàn do thỏa thuận dân sự, chưa có cơ chế Nhà nước khống chế. Sinh viên có thể giảm chi phí bằng cách thuê xa trung tâm, ở ghép, thỏa thuận hợp đồng dài hạn hoặc ưu tiên ký túc xá, nhà ở xã hội. Quan trọng nhất là phải khảo sát nhiều nguồn, không vội đặt cọc và kiểm tra kỹ giấy tờ nhà, thông tin chủ cho thuê."
Để chủ động bảo vệ quyền lợi khi đi thuê nhà trọ, các bạn sinh viên có thể lưu ý một số tips sau:
Thứ nhất, khi có nhu cầu thuê nhà cần đến trực tiếp nhà cho thuê để kiểm tra về tình trạng nhà, các vấn đề về điện, nước, an ninh, môi trường, lối thoát hiểm, PCCC trước khi thỏa thuận thuê. Nếu không có thời gian để tự tìm kiếm nhà thuê thì nên thông qua công ty môi giới cho thuê uy tín, tránh việc thông qua môi giới không rõ ràng, dễ dính bẫy lừa đảo.
Thứ hai, khi quyết định thuê nhà hoặc chuyển tiền cọc thuê nhà thì cần kiểm tra kỹ thông tin về chủ sở hữu nhà ở, người trực tiếp ký Hợp đồng cho thuê/nhận cọc có phải là chủ sở hữu nhà cho thuê hay không. Nếu là bên cho thuê lại thì cần yêu cầu cung cấp Văn bản có nội dung cho thuê lại để đảm bảo tính pháp lý, tránh tranh chấp về nhà thuê.
Thứ ba, nên yêu cầu chủ nhà ký Hợp đồng cho thuê. Trước khi ký Hợp đồng nên kiểm tra, đọc kỹ các điều khoản trong Hợp đồng, cơ bản cần có các nội dung về thông tin các bên cho thuê và bên thuê, địa chỉ, tình trạng nhà cho thuê, giá thuê, phương thức và thời hạn thanh toán, thời hạn thuê, điều kiện gia hạn hoặc chấm dứt hợp đồng, các thỏa thuận về chi phí điện, nước, internet, vệ sinh,…đặc biệt là điều khoản về quyền và nghĩa vụ của các bên, bồi thường, giải quyết tranh chấp.
Thứ tư, trước khi nhận bàn giao nhà cho thuê cần kiểm tra kỹ về tình trạng nhà, trang thiết bị cho thuê.
Thứ năm, người thuê có thể đề nghị chủ nhà để đăng ký tạm trú tại nhà thuê theo đúng quy định của Luật cư trú.
Từ góc độ chính sách, chị Lam cho rằng cần có những giải pháp: "Nhà nước cần đầu tư thêm ký túc xá, nhà ở sinh viên đạt chuẩn để giảm áp lực cho thị trường tự do. Đồng thời có chính sách hỗ trợ tín dụng, giảm thuế cho chủ đầu tư nhà trọ đạt chuẩn PCCC để khuyến khích phát triển nguồn cung hợp pháp. Các trường đại học nên phối hợp địa phương xây dựng cơ sở dữ liệu nhà trọ uy tín cho sinh viên. Về lâu dài, việc giãn mật độ trường học ra khỏi khu nội đô cũng là một giải pháp bền vững."
Thị trường nhà trọ sinh viên Hà Nội hiện đang bộc lộ rõ nghịch lý: giá cả tăng cao trong khi chất lượng lại đi xuống Sinh viên - nhóm yếu thế trong quan hệ thuê trọ - rất dễ bị đẩy vào tình thế bất lợi nếu thiếu hiểu biết pháp luật và thiếu sự hỗ trợ. Lời khuyến nghị của luật sư không chỉ giúp các bạn biết cách tự bảo vệ mình, mà còn gióng lên hồi chuông về một nhu cầu xã hội lớn: phát triển hệ thống nhà ở sinh viên an toàn, minh bạch và giá hợp lý, để việc học tập và lập thân nơi đô thị lớn không bị gánh nặng chỗ ở làm chùn bước.
Nguồn: svvn.tienphong.vn