Chưa bao giờ ngành Tâm lý học lại "cháy" như năm nay! Mùa tuyển sinh 2025 vừa qua, điểm chuẩn ngành này tăng vọt kỷ lục, đặc biệt là con số gần như "max điểm" 29/30 tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội. Để hiểu rõ hơn về hiện tượng này, PGS.TS Phạm Mạnh Hà - chuyên gia tâm lý giáo dục, giảng viên cao cấp Đại học Bách khoa Hà Nội đã có những chia sẻ cực kỳ thú vị với Chuyên trang Sinh Viên Việt Nam.
Thưa thầy, trong vài năm gần đây ngành Tâm lý học trở nên cực "hot", nhiều trường mở thêm ngành này, và đặc biệt điểm chuẩn năm nay tăng chóng mặt với con số 29/30. Điều gì khiến ngành này hút thí sinh đến vậy ạ?
PGS.TS Phạm Mạnh Hà:
Thật sự mà nói, chưa bao giờ ngành Tâm lý học tại Việt Nam lại "được quan tâm" đến thế này! Điểm chuẩn tăng vọt liên tục ở nhiều trường, đặc biệt con số "gần tuyệt đối" 29/30 cho tổ hợp C00 tại ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐHQG Hà Nội đã tạo nên "cơn địa chấn" thực sự. Nhưng đây không phải chỉ là trend nhất thời đâu nhé, mà là đỉnh của tảng băng trôi, phản ánh những thay đổi sâu sắc trong nhu cầu và nhận thức của cả xã hội.
Sức hút của ngành Tâm lý học xuất phát từ chính những áp lực "vô hình" trong cuộc sống hiện đại. Chúng ta đang sống trong một xã hội biến động với tốc độ "chóng mặt" luôn. Vòng xoáy công việc, lo toan tài chính, nghề nghiệp bất định, drama các mối quan hệ và cả chuyện gia đình tan vỡ... tất cả tạo nên gánh nặng khổng lồ lên tinh thần mỗi người.
Những từ như stress, lo âu, burnout hay trầm cảm giờ không còn xa lạ nữa mà đã "len lỏi" vào đời sống của rất nhiều người, từ người lớn đến các bạn học sinh. Khi những "vết thương" tâm hồn ngày càng phổ biến, việc tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên nghiệp để "giải tỏa", chữa lành và tìm lại sự cân bằng trở thành nhu cầu thiết yếu.
Cùng với đó, nhận thức của cộng đồng đã có bước tiến vượt bậc. Nhờ truyền thông, những vấn đề từng được coi là "nhạy cảm" như tự tử ở người trẻ, bạo lực học đường, hay trầm cảm sau sinh đã được nhìn nhận khoa học và nhân văn hơn nhiều. Mọi người dần hiểu rằng sức khỏe tinh thần cũng quan trọng không kém sức khỏe thể chất. Việc đi gặp nhà tâm lý không còn bị coi là "yếu đuối" hay "bệnh hoạn" nữa, mà là một hành động chăm sóc bản thân văn minh và cần thiết.
Một lý do sâu xa khác đến từ chính gen Z chúng mình. Nhiều bạn chọn ngành Tâm lý học không chỉ để có nghề nghiệp, mà còn là hành trình để hiểu và chữa lành cho chính bản thân mình. Đối mặt với áp lực học tập, khủng hoảng định danh và những tổn thương cá nhân, các bạn tìm đến Tâm lý học như một "công cụ" để tự giải mã những gì phức tạp bên trong, từ đó học cách chấp nhận và yêu thương bản thân hơn.
Bên cạnh những điều thầy vừa chia sẻ, phương thức xét tuyển năm nay có yếu tố nào khác giúp ngành Tâm lý học thu hút thí sinh giỏi và có điểm chuẩn cao không ạ?
PGS.TS Phạm Mạnh Hà:
Nhu cầu xã hội tăng cao tất nhiên dẫn đến cuộc đua gay gắt trong tuyển sinh rồi. Sự chênh lệch lớn giữa "cung" và "cầu" trong đào tạo chất lượng cao là lý do chính đẩy điểm chuẩn lên kỷ lục. Dù nhiều trường đã mở ngành Tâm lý học, nhưng các cơ sở đào tạo "xịn xò" với lịch sử lâu đời và đội ngũ chuyên gia hàng đầu như ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐHQG Hà Nội hay ĐH Sư phạm Hà Nội vẫn là đích đến của hàng nghìn thí sinh xuất sắc. Khi chỉ tiêu có hạn mà số lượng nguyện vọng chất lượng cao quá lớn, điểm chuẩn "bay cao" là điều không thể tránh khỏi.
Đặc biệt, việc điểm chuẩn khối C00 (Văn, Sử, Địa) đạt mức gần 30 điểm cho thấy sự dịch chuyển quan trọng: Tâm lý học giờ đây đã trở thành một trong những lựa chọn "top đầu", có sức cạnh tranh ngang hàng với các ngành hot truyền thống của khối xã hội, thu hút được những "bộ óc ưu tú" nhất.
Thưa thầy, nguồn thí sinh chất lượng tăng lên là điều đáng mừng. Tuy nhiên có ý kiến cho rằng đây là ngành học khó và nhiều thách thức trong thực tế với văn hóa Việt Nam, thầy đánh giá thế nào?
PGS.TS Phạm Mạnh Hà:
Con đường của người làm tâm lý thực sự không "trải hoa hồng" đâu nhé. Đây là ngành học khó, đòi hỏi sự trưởng thành về nhân cách, sức bền tinh thần và khả năng tự "soi" bản thân liên tục. Hơn nữa, trong bối cảnh văn hóa Việt Nam, người làm nghề vẫn đối mặt với những thách thức nhất định. Thói quen tìm đến gia đình, bạn bè khi gặp khó khăn hay sự e ngại về chi phí, về tính riêng tư vẫn còn tồn tại.
Dù vậy, những thách thức này cũng chính là cơ hội đấy! Sự thay đổi trong nhận thức xã hội đang diễn ra mạnh mẽ, đặc biệt ở thế hệ trẻ. Quan trọng hơn, chính yếu tố văn hóa bản địa lại là lợi thế cạnh tranh lớn nhất của các chuyên gia tâm lý Việt Nam. Một nhà tâm lý hiểu sâu về giá trị gia đình, các mối quan hệ xã hội và những "ẩn ức" đặc thù của người Việt sẽ có khả năng đồng hành và đưa ra những can thiệp phù hợp, hiệu quả. Nhiệm vụ của chúng ta là xây dựng một nền tâm lý học chuyên nghiệp mang bản sắc Việt, vừa tiếp thu tinh hoa thế giới, vừa bén rễ sâu vào mảnh đất văn hóa dân tộc.
Thầy có thể dự đoán triển vọng nghề nghiệp của sinh viên ngành Tâm lý học trong 5-10 năm tới không ạ?
PGS.TS Phạm Mạnh Hà:
Vượt qua những thử thách kia, triển vọng nghề nghiệp cho sinh viên Tâm lý học trong 5-10 năm tới là cực kỳ tươi sáng và đa dạng luôn:
Lĩnh vực lâm sàng và tham vấn:
Sẽ tiếp tục "bùng nổ" với sự phát triển của hệ thống phòng tham vấn học đường, khoa tâm lý trong bệnh viện và các trung tâm tư nhân chuyên sâu về hôn nhân, gia đình, trị liệu trẻ em...
Lĩnh vực tổ chức - doanh nghiệp:
Các doanh nghiệp sẽ ngày càng cần chuyên gia tâm lý trong tuyển dụng, đào tạo, xây dựng văn hóa doanh nghiệp và đặc biệt là các chương trình chăm sóc sức khỏe tinh thần cho nhân viên.
Lĩnh vực giáo dục:
Vai trò của nhà tâm lý không chỉ dừng ở tham vấn mà còn mở rộng sang nghiên cứu, thiết kế chương trình, hỗ trợ trẻ có nhu cầu đặc biệt.
Các lĩnh vực ứng dụng mới:
Tâm lý học sẽ "len lỏi" sâu hơn vào marketing (nghiên cứu hành vi người tiêu dùng), công nghệ (nghiên cứu trải nghiệm người dùng - UX), thể thao, pháp luật và tư vấn chính sách xã hội.
Tấm bằng cử nhân Tâm lý học, vì thế, là một "bệ phóng" vững chắc tới nhiều con đường sự nghiệp, ở bất cứ nơi nào có sự hiện diện của con người.
Theo thầy, những kiến thức và kỹ năng nào là hành trang cần thiết để các tân sinh viên ngành Tâm lý học vừa học tập hiệu quả, vừa chuẩn bị vững vàng cho công việc sau khi ra trường?
PGS.TS Phạm Mạnh Hà:
Để nắm bắt những cơ hội vàng đó, các tân sinh viên cần trang bị hành trang toàn diện. Về kiến thức, đó là nền tảng lý thuyết vững chắc, kỹ năng nghiên cứu khoa học và thống kê, cùng với vốn ngoại ngữ tốt để tiếp cận kho tàng tri thức thế giới. Về kỹ năng, điều cốt lõi là khả năng lắng nghe thấu cảm, tư duy phản biện, và đặc biệt là kỹ năng tự nhận thức và tự chăm sóc sức khỏe tinh thần của chính mình. Bởi vì, một nhà tâm lý chỉ có thể chữa lành cho người khác khi chính họ là người cân bằng và vững chãi.
Sự "trỗi dậy" của ngành Tâm lý học là tín hiệu đáng mừng, cho thấy xã hội Việt Nam đang ngày càng phát triển theo chiều sâu, quan tâm hơn đến giá trị nhân văn và hạnh phúc tinh thần của mỗi cá nhân. Đây là hành trình đầy thử thách nhưng cũng vô cùng ý nghĩa và xứng đáng để thế hệ trẻ tài năng dấn thân và cống hiến.
Cảm ơn thầy rất nhiều!
Nguồn: svvn.tienphong.vn