Cái gì mà cuốn hút đến vậy trời?
Cứ 4 năm một lần, hàng tỷ người trên toàn cầu lại sẵn sàng đảo lộn lịch sinh hoạt, thức đêm cày trận, bỏ cả công việc để tụ tập với hội bạn chỉ để xem một trận đấu 90 phút thôi. Trong đó có cả những ông chú thành đạt, vốn nổi tiếng lý trí trong kinh doanh, quyết đoán trong công việc và luôn giữ được bình tĩnh trong cuộc sống hằng ngày.
Nhưng mà trước một bàn thắng ở phút bù giờ hay khoảnh khắc đi vào lịch sử, họ vẫn hét to, nhảy cẫng lên khỏi ghế, ôm chầm luôn người lạ bên cạnh như mấy cậu nhóc vậy á
Vậy cái gì mà hấp dẫn đến thế nhỉ?
Mấy năm trước, Helen Keyes (một nhà tâm lý học tại Đại học Anglia Ruskin ở Anh) đang chen chúc giữa đám đông tại một trận World Cup cùng anh trai và bố mình - hai người mê bóng đá điên cuồng. Cô ấy nhớ lại mình đã hỏi họ: "Cái gì ở môn thể thao này mà bố và anh thích thế? Có phải là chính môn thể thao đó không? Hay là được ở cạnh những người khác? Hay là cảm giác gắn kết?". Họ đều bối rối và trả lời là chưa bao giờ nghĩ về chuyện đó. Keyes nhớ lại: "Tôi nghĩ là mình thực sự muốn đào sâu vấn đề này".
Keyes là một trong nhiều nhà tâm lý học coi World Cup - giải đấu 4 năm có một - như một phần hành trình tìm câu trả lời cho câu hỏi: Người ta nhận được gì từ việc xem thể thao? Và câu hỏi quan trọng tiếp theo: Làm fan thể thao có tốt cho sức khỏe không?
Nghiên cứu của Keyes và nhiều người khác đã chỉ ra rằng việc xem các môn thể thao thuộc mọi loại hình, cả trực tiếp lẫn qua màn hình, đều có thể tác động tích cực đến sức khỏe. Và ngay cả khi đội bạn thua - chuyện gần như chắc chắn sẽ xảy ra vào một lúc nào đó, fan vẫn nhận được điều gì đó từ hành động cổ vũ cùng mọi người.
Đi xem trận đấu thể thao có tốt cho bạn không?
Sử dụng dữ liệu từ một cuộc khảo sát hơn 7.000 người ở Anh vào năm 2023, Keyes và team của bà đã nghiên cứu xem liệu việc tham dự một sự kiện thể thao trực tiếp trong năm qua có làm thay đổi mức độ lo lắng, cô đơn và cảm giác về giá trị cuộc sống do chính mọi người báo cáo hay không. Họ cũng xem xét mối liên hệ giữa các yếu tố này và dữ liệu nhân khẩu học, chẳng hạn như việc làm, tình trạng sức khỏe và giới tính. Các trận đấu không nhất thiết phải là những sự kiện xịn xò với cầu thủ chuyên nghiệp đâu nhé; các trận đấu địa phương giữa các vận động viên nghiệp dư cũng được tính luôn.
Những gì họ phát hiện là việc tham dự một trận đấu trực tiếp đã cải thiện đáng kể một số thước đo về hạnh phúc. Keyes nói: "Việc tham dự một sự kiện thể thao trực tiếp có liên quan đến cảm giác rằng cuộc sống của bạn có giá trị hơn". Sự hài lòng về cuộc sống tăng lên và cảm giác cô đơn giảm xuống. Họ còn nhận thấy rằng việc tham dự một sự kiện trực tiếp thậm chí còn có tác động lớn hơn đến cảm giác về giá trị cuộc sống của mọi người so với việc họ có việc làm hay không nữa á
Một nghiên cứu năm 2020 của một nhóm khác cho thấy: "Việc xem thể thao trên TV cũng ảnh hưởng tích cực đến sự hài lòng và hạnh phúc trong cuộc sống, nhưng nó không làm giảm sự cô đơn như việc có mặt trực tiếp", Keyes cho biết.
Điều này cho thấy "việc khuyến khích mọi người tham dự các sự kiện thể thao có thể là một cách hay để cải thiện sức khỏe tinh thần", Keyes suy đoán. "Chúng tôi đang cố gắng tìm ra lợi ích tốt nhất mà chúng ta có thể đạt được để cải thiện sức khỏe và hạnh phúc cộng đồng theo cách mà mọi người cảm thấy thú vị", bà nói.
Bất cứ ai đã trải qua những cảm xúc lên xuống khó tả khi theo dõi một trận đấu thể thao đều có thể tự hỏi: Liệu đây có phải là một lợi ích thực sự không? "Họ biết trước rằng có 50% khả năng khi kết thúc việc xem thể thao, họ sẽ trở nên cáu kỉnh", Daniel Wann, một nhà tâm lý học xã hội tại Đại học Murray State ở Kentucky (Mỹ), người đã nghiên cứu về sự hâm mộ thể thao trong nhiều thập kỷ, cho biết.
Câu hỏi này đã truyền cảm hứng cho nhiều nghiên cứu tâm lý, bao gồm cả hiện tượng CORFing và BIRGing: viết tắt của "cắt đứt sự phản chiếu thất bại" - tức là giữ khoảng cách với đội khi họ thua, và "tận hưởng vinh quang phản chiếu" khi họ thắng.
Nhưng nhìn chung thì việc hâm mộ thể thao có vẻ có lợi cho sức khỏe tinh thần. Người ta tìm cách tái cấu trúc và định hình lại cách hiểu của họ về một trận đấu mà đội mình thua. "Tôi không biết làm sao bạn có thể là một fan thể thao mà lại không kiên cường", Wann nói.
Và nói chung, lợi ích tâm lý của việc theo dõi một đội là rất đáng kể đấy. "Những cá nhân thực sự gắn bó với một đội thể thao, họ có lòng tự trọng cao hơn, họ ít cảm thấy cô đơn và bị cô lập hơn, và họ có cảm giác kết nối xã hội cao hơn", ông nói.
"Việc hâm mộ có khả năng giúp các cá nhân đáp ứng các nhu cầu tâm lý cơ bản, như nhu cầu được thuộc về". Đồng thời, việc hâm mộ thể thao cho phép mọi người tự tách mình ra khỏi nhóm, tạo cho mình một bản sắc độc đáo trong cộng đồng. Ví dụ, bạn có thể là fan theo dõi cả bóng đá và bắn cung, hoặc người chuyên theo dõi một nhóm cầu thủ cụ thể nào đó. Cá nhân hóa cũng là một nhu cầu tâm lý cơ bản mà
Chu kỳ thường xuyên của thể thao cũng tạo ra một cấu trúc nhất định cho cuộc sống của fan. Ai đó có thể nhớ mình đã ở đâu trong kỳ World Cup trước, hoặc họ có thể lên kế hoạch cho bữa tiệc Super Bowl của mình trước cả năm trời. Những nghi lễ này mang lại cảm giác thoải mái, Wann nói, và cho mọi người điều gì đó để mong chờ.
Khi World Cup bắt đầu, fan trên khắp thế giới sẽ tụ tập không chỉ ở các sân vận động, mà còn ở những nơi họ có thể cùng nhau cổ vũ cho các đội. "Tôi chắc chắn có rất nhiều nhà tâm lý học trong đám đông đó, hỏi tất cả những fan điều gì khiến thể thao trở nên đặc biệt đối với họ, giúp họ hạnh phúc hơn", Keyes nói.
(Nguồn: Time)
Nguồn: kenh14.vn