Ê các bạn ơi, bao giờ bạn tự hỏi: virus là loài ký sinh mà sao lại ngu đến mức giết chết chủ nhà của mình thế?
Dịch viêm phổi Vũ Hán do virus corona 2019-nCov gây ra hồi đó thực sự khiến cả thế giới phải lo âu. Tính đến thời điểm hiện tại thì virus đã cướp đi sinh mạng của hơn 400 người, lây nhiễm cho hơn 20.000 người tại Trung Quốc cùng 27 quốc gia và vùng lãnh thổ khác luôn á.
Nói thật chứ, theo các chuyên gia thì nCov tại Vũ Hán dù lan nhanh phết đấy, nhưng may sao vẫn chưa ghê bằng SARS, MERS hay những dịch bệnh kinh hoàng khác ngày xưa. Thậm chí có những dịch bệnh từng giết đến cả triệu người, biến nhiều nơi thành vùng đất chết luôn nha!
Nhưng mà điều kỳ lạ ở chỗ, virus xét cho cùng là loài ký sinh, sống nhờ vào tế bào của sinh vật khác. Chúng cần vật chủ để tồn tại và lây lan, vậy sao chúng lại "overact" đến mức giết chết luôn vật chủ của mình? Hay là sau hàng tỉ năm tiến hóa, virus vẫn chưa nhận ra việc giết vật chủ = tự sát à?
Câu trả lời sẽ được giải đáp bởi Matan Shelomi - Cử nhân sinh học từ ĐH Harvard (Hoa Kỳ) nha!
## Thực ra virus có nhận ra đấy, nhưng...
Cảm cúm - kể cả những trận cúm bình thường nhất - đều do virus gây ra đó. Bạn đã từng bị cúm bao giờ chưa? Và sau khi bị xong thì cũng khỏi rồi sống khỏe mạnh tiếp, đúng không? Đó chính là tiến hóa đấy!
Từ xưa đến giờ, có rất nhiều dịch bệnh nguy hiểm đến mức có thể giết chết vật chủ. Tuy nhiên, nếu lây lan được trước khi vật chủ die thì nó vẫn chưa quá nguy hiểm để tồn tại trên đời. Bởi vì quá trình tiến hóa sẽ không thể giảm bớt độ nguy hiểm nếu mầm bệnh vẫn còn khả năng lây lan được nha.
## Vậy tại sao chúng vẫn giết vật chủ? 
Về lý thuyết thì nếu một virus gây bệnh mạnh đến mức giết chết vật chủ duy nhất của nó, thì cả hai sẽ tuyệt chủng luôn. Giống như đại dịch Cái chết đen từng xóa sổ 60% dân số châu Âu vào thế kỷ 14 do khuẩn Yersinia peptis gây ra ấy, nó quá nguy hiểm nên giờ cũng biến mất rồi. Ngày nay chỉ còn một số chủng khuẩn tương tự nhưng nhẹ hơn nhiều mới còn tồn tại thôi.
Còn một lý do nữa nè: rất nhiều dịch bệnh gây chết người thực chất bắt nguồn từ động vật, nghĩa là chúng còn có những vật chủ khác. Vấn đề là mầm bệnh không gây nguy hiểm cho các loài vật, nhưng lúc sang cơ thể người thì ối dồi ôi! Chúng có thể biến đổi mạnh và thậm chí giết chết chúng ta trước cả khi có khả năng lây lan.
Các loài động vật lúc này sẽ được xem là "ổ chứa bệnh" - disease reservoir. Ngay cả khi loài người có thể tạo ra vaccine, chúng ta phải tiêm thuốc cho cả các "ổ chứa" mới mong diệt trừ tận gốc mầm bệnh, mà đây là điều không thực tế vì tốn kém phết. Cho đến nay, nhân loại mới giải quyết được có dịch đậu mùa thôi, vì nó không có các vật chủ là các loài vật khác. Và đôi khi, con người sẽ được xem là vật chủ cuối cùng, vì dịch bệnh dù nhiễm được sang chúng ta nhưng không thể tồn tại để lây lan.
## Con người cũng tiến hóa để chống lại nhé!
Bản thân con người cũng không nằm ngoài quy luật tiến hóa đâu. Khi một dịch bệnh xuất hiện, không phải ai tiếp xúc cũng nhiễm, và không phải ai nhiễm cũng chết. Những người sống sót sẽ tạo ra kháng thể bên trong gene, rồi lưu truyền lại cho đời sau. Mà đôi khi, bộ gene ấy còn giúp chống lại những virus nguy hiểm khác nữa cơ. Chẳng hạn, hiện tại có 10% dân số châu Âu miễn nhiễm với HIV, và đây được cho là hiệu quả của bộ gene giúp tổ tiên của họ sống sót qua đại dịch Cái chết đen đó!
Sự tiến hóa thực chất cũng không hoàn hảo lắm. Tiến hóa không đi theo một con đường cụ thể nào cả, không phải lúc nào cũng giúp sinh vật tốt lên, mà đôi khi lại là tai họa. Virus cũng vậy, nếu chúng tiến hóa để trở nên quá mạnh, đó cũng là cái kết cho chính chúng mà thôi. Karma is real!
Nguồn: kenh14.vn
Dịch viêm phổi Vũ Hán do virus corona 2019-nCov gây ra hồi đó thực sự khiến cả thế giới phải lo âu. Tính đến thời điểm hiện tại thì virus đã cướp đi sinh mạng của hơn 400 người, lây nhiễm cho hơn 20.000 người tại Trung Quốc cùng 27 quốc gia và vùng lãnh thổ khác luôn á.
Nói thật chứ, theo các chuyên gia thì nCov tại Vũ Hán dù lan nhanh phết đấy, nhưng may sao vẫn chưa ghê bằng SARS, MERS hay những dịch bệnh kinh hoàng khác ngày xưa. Thậm chí có những dịch bệnh từng giết đến cả triệu người, biến nhiều nơi thành vùng đất chết luôn nha!
Nhưng mà điều kỳ lạ ở chỗ, virus xét cho cùng là loài ký sinh, sống nhờ vào tế bào của sinh vật khác. Chúng cần vật chủ để tồn tại và lây lan, vậy sao chúng lại "overact" đến mức giết chết luôn vật chủ của mình? Hay là sau hàng tỉ năm tiến hóa, virus vẫn chưa nhận ra việc giết vật chủ = tự sát à?
Câu trả lời sẽ được giải đáp bởi Matan Shelomi - Cử nhân sinh học từ ĐH Harvard (Hoa Kỳ) nha!
## Thực ra virus có nhận ra đấy, nhưng...
Cảm cúm - kể cả những trận cúm bình thường nhất - đều do virus gây ra đó. Bạn đã từng bị cúm bao giờ chưa? Và sau khi bị xong thì cũng khỏi rồi sống khỏe mạnh tiếp, đúng không? Đó chính là tiến hóa đấy!
Từ xưa đến giờ, có rất nhiều dịch bệnh nguy hiểm đến mức có thể giết chết vật chủ. Tuy nhiên, nếu lây lan được trước khi vật chủ die thì nó vẫn chưa quá nguy hiểm để tồn tại trên đời. Bởi vì quá trình tiến hóa sẽ không thể giảm bớt độ nguy hiểm nếu mầm bệnh vẫn còn khả năng lây lan được nha.
## Vậy tại sao chúng vẫn giết vật chủ?
Về lý thuyết thì nếu một virus gây bệnh mạnh đến mức giết chết vật chủ duy nhất của nó, thì cả hai sẽ tuyệt chủng luôn. Giống như đại dịch Cái chết đen từng xóa sổ 60% dân số châu Âu vào thế kỷ 14 do khuẩn Yersinia peptis gây ra ấy, nó quá nguy hiểm nên giờ cũng biến mất rồi. Ngày nay chỉ còn một số chủng khuẩn tương tự nhưng nhẹ hơn nhiều mới còn tồn tại thôi.
Còn một lý do nữa nè: rất nhiều dịch bệnh gây chết người thực chất bắt nguồn từ động vật, nghĩa là chúng còn có những vật chủ khác. Vấn đề là mầm bệnh không gây nguy hiểm cho các loài vật, nhưng lúc sang cơ thể người thì ối dồi ôi! Chúng có thể biến đổi mạnh và thậm chí giết chết chúng ta trước cả khi có khả năng lây lan.
Các loài động vật lúc này sẽ được xem là "ổ chứa bệnh" - disease reservoir. Ngay cả khi loài người có thể tạo ra vaccine, chúng ta phải tiêm thuốc cho cả các "ổ chứa" mới mong diệt trừ tận gốc mầm bệnh, mà đây là điều không thực tế vì tốn kém phết. Cho đến nay, nhân loại mới giải quyết được có dịch đậu mùa thôi, vì nó không có các vật chủ là các loài vật khác. Và đôi khi, con người sẽ được xem là vật chủ cuối cùng, vì dịch bệnh dù nhiễm được sang chúng ta nhưng không thể tồn tại để lây lan.
## Con người cũng tiến hóa để chống lại nhé!
Bản thân con người cũng không nằm ngoài quy luật tiến hóa đâu. Khi một dịch bệnh xuất hiện, không phải ai tiếp xúc cũng nhiễm, và không phải ai nhiễm cũng chết. Những người sống sót sẽ tạo ra kháng thể bên trong gene, rồi lưu truyền lại cho đời sau. Mà đôi khi, bộ gene ấy còn giúp chống lại những virus nguy hiểm khác nữa cơ. Chẳng hạn, hiện tại có 10% dân số châu Âu miễn nhiễm với HIV, và đây được cho là hiệu quả của bộ gene giúp tổ tiên của họ sống sót qua đại dịch Cái chết đen đó!
Sự tiến hóa thực chất cũng không hoàn hảo lắm. Tiến hóa không đi theo một con đường cụ thể nào cả, không phải lúc nào cũng giúp sinh vật tốt lên, mà đôi khi lại là tai họa. Virus cũng vậy, nếu chúng tiến hóa để trở nên quá mạnh, đó cũng là cái kết cho chính chúng mà thôi. Karma is real!
Nguồn: kenh14.vn