MochiDev4783
New member
Khát thì uống nước thôi, ai cũng biết mà đúng không? Nhưng mà các bạn có tò mò là trong người mình lúc đó đang diễn ra drama gì không?
Thử hình dung xem: bạn đang tập gym ngoài trời trong ngày nóng như rang. Toàn thân đổ mồ hôi ròng ròng, cảm giác khát cứ dâng lên từng đợt. Bạn vớ bình nước lên, uống ngụm đầu tiên - và bùmmm! Cả người như được hồi sinh, sảng khoái vãi chưởng luôn.
"Đó là một phản ứng khoái lạc đấy", Patrica Di Lorenzo - giáo sư danh dự về tâm lý học tại Đại học Binghamton ở New York (Hoa Kỳ) - nói với Live Science. "Khi bạn thực sự khát và bạn uống nước, nó có vị rất ngon".
Vậy sao uống nước lại có thể khoái đến vậy khi mình đang khát?
Lúc tập luyện cường độ cao, mình toát mồ hôi ra thì lượng máu trong người sẽ giảm đi. Não bộ có một lớp bảo vệ gọi là hàng rào máu não - giống như bức tường thành ngăn các thứ độc hại xâm nhập vào não vậy. Nhưng mà có mấy vùng não lại nằm ngoài hàng rào này, giúp phát hiện ngay lập tức khi máu của mình thay đổi. Khi mất thể tích máu do tập luyện hoặc ăn mặn quá, các tế bào thần kinh ở những vùng này sẽ gửi tín hiệu báo động: "Ê khát nước rồi này!"
"Phản ứng nhanh này rất quan trọng đối với sự sống còn", Yuki Oka - giáo sư sinh học tại Viện Công nghệ California (Caltech) tại Hoa Kỳ - chia sẻ với Live Science. "Nếu mất quá nhiều thời gian, bạn có thể bị mất nước".
Ba vùng não chịu trách nhiệm xử lý cơn khát gồm: cơ quan dưới vỏ não (SFO), cơ quan mạch máu lamina terminalis (OVLT) và nhân trước thị giữa (MnPO). Cả SFO và OVLT đều nằm ngoài hàng rào máu não đó. Trong một nghiên cứu năm 2018 trên chuột, Oka phát hiện ra rằng dù cả ba vùng đều có tế bào thần kinh điều khiển việc uống nước, thì MnPO lại đóng vai trò trung tâm. Nó như cái switchboard vậy, truyền tín hiệu khát từ SFO và OVLT đến các phần khác của não để thúc mình uống nước.
Oka cho biết phải mất khoảng 30 phút sau khi uống nước thì nước mới được hấp thụ và lưu thông khắp cơ thể. Nhưng plot twist ở chỗ: cơ thể bạn bắt đầu gửi tín hiệu đến não rằng đang nhận được nước trước cả khi được bù nước hoàn toàn đấy!
Chỉ với ngụm đầu tiên thôi, não đã giải phóng một lượng lớn dopamine rồi - chất dẫn truyền thần kinh mà ai cũng mê. Hầu hết các nhà khoa học đều công nhận là dopamine liên quan đến việc tìm kiếm phần thưởng (cảm giác sướng á), chuyển động và động lực. Quan trọng nhất là dopamine thúc đẩy động vật dốc năng lượng vào các hành động mang lại phần thưởng hoặc giúp sống sót, bao gồm cả ăn và uống.
Nếu dopamine được giải phóng khi thực hiện một hành vi nào đó, "động vật có xu hướng lặp lại hành vi đó", Oka giải thích. "Đó là một tín hiệu tích cực".
Vẫn chưa rõ chính xác cách uống nước kích hoạt giải phóng dopamine như thế nào. Nhưng trong một nghiên cứu năm 2019 được công bố trên tạp chí Neuron (Hoa Kỳ), Oka và team đã phát hiện ra điều thú vị: những con chuột khát nước uống nước thì giải phóng dopamine, còn những con chuột khát nước được đưa nước trực tiếp vào ruột thì không. Điều này cho thấy hành động uống nước - chứ không phải sự thỏa mãn cơn khát - mới giải phóng chất dẫn truyền thần kinh này. Oka cho biết đây là lý do tại sao bệnh nhân mất nước được truyền dịch tĩnh mạch không cảm thấy phê như khi uống một cốc nước lạnh vậy.
Trong một quá trình riêng biệt khác, hành động nuốt nước cũng gửi thông điệp đến các tế bào thần kinh trong MnPO rằng cơ thể đang nhận được nước, theo nghiên cứu. Sau đó, MnPO sẽ vô hiệu hóa các tế bào thần kinh khát trong SFO, tạo cảm giác no nước.
Tuy nhiên, nuốt nước không phải cơ chế duy nhất giúp ngăn cơn khát đâu nhé. Sau khi nước đi xuống ruột, cơ thể phát hiện sự sụt giảm tỷ lệ muối - nước trong máu. Điều này dẫn đến sự gia tăng nồng độ của một loại hormone gọi là peptide ruột hoạt mạch (VIP). Loại hormone này, chứ không phải chính nước, mới giúp kích hoạt các tế bào thần kinh báo hiệu cho não rằng cơ thể đã no nước rồi. Nhiều điều về cách thức hoạt động của quá trình này vẫn còn là một bí ẩn đấy; các nhà nghiên cứu vẫn chưa biết VIP đến từ đâu hoặc cách giải phóng nó ra sao.
Nguồn và ảnh: Live Science
Nguồn: kenh14.vn