Chắc hẳn ai cũng biết rằng bé trai và bé gái thường được sinh ra với tỷ lệ gần như ngang nhau phải không nào? Nhưng mà làm sao tỷ lệ 1:1 này cứ được duy trì đều đặn qua hàng ngàn thế hệ vậy trời? Đây chính là câu hỏi mà các nhà khoa học đã cày cuốc nghiên cứu suốt mấy thập kỷ qua đấy!
Hồi xưa, các nhà khoa học từng nghĩ rằng tỷ lệ giới tính 1:1 là do một đấng tối cao nào đó "sắp xếp" để đảm bảo loài người tồn tại và phát triển. Tuy nhiên, với sự phát triển của khoa học, giờ chúng ta đã biết rằng nhiễm sắc thể giới tính mới chính là boss quyết định giới tính của bé.
Ở con người nha, giới tính nữ được xác định bởi hai nhiễm sắc thể X (XX), còn giới tính nam thì có một X và một Y (XY). Nhiễm sắc thể Y có mang một gen đặc biệt tên là SRY, giúp khởi động quá trình phát triển tinh hoàn, từ đó hình thành nên bé trai.
Tỷ lệ giới tính gần như 1:1 là kết quả của việc phân bổ nhiễm sắc thể X và Y trong tinh trùng và trứng. Khi tế bào phân chia để tạo ra tinh trùng và trứng, chúng chỉ chứa một bộ nhiễm sắc thể duy nhất thôi. Tất cả tinh trùng đều mang một bản sao của nhiễm sắc thể X hoặc Y, trong khi trứng của mẹ luôn luôn chứa nhiễm sắc thể X. Khi tinh trùng gặp trứng, nếu tinh trùng mang X thì sẽ là bé gái (XX); nếu mang Y thì sẽ là bé trai (XY). Nhờ sự cân bằng giữa số lượng tinh trùng X và Y, tỷ lệ giới tính khi sinh ra thường gần như là 1:1.
Tuy tỷ lệ 1:1 khá phổ biến nhưng nhiều loài động vật lại có sự chênh lệch khủng về tỷ lệ giới tính nha mọi người. Điều này thường do các đột biến gen làm gián đoạn quá trình phân tách nhiễm sắc thể hoặc do những yếu tố sinh học khác như tiêu diệt phôi của một giới tính.
Trong một số loài, tỷ lệ giới tính mất cân bằng là chuyện bình thường luôn á. Ví dụ như loài thú có túi nhỏ Antechinus stuartii chỉ sinh ra khoảng 32% con đực thôi. Loài chim kookaburra cũng rất thú vị: chim non thứ hai trong tổ thường là con cái vì chúng có khả năng sống sót cao hơn con đực trong môi trường cạnh tranh khốc liệt.
Một số loài còn có những hệ thống nhiễm sắc thể giới tính không điển hình nữa cơ. Ví dụ nha, động vật có vú vùng cực và một số loài gặm nhấm có những biến thể gen đặc biệt khiến những con cái mang bộ nhiễm sắc thể XY vẫn có thể sinh sản bình thường. Thậm chí, ở loài ve, tỷ lệ giới tính có thể lên tới 15 con cái trên 1 con đực luôn! Trong khi đó nhiều loài ruồi giấm có tới 95% tinh trùng mang nhiễm sắc thể X, dẫn đến phần lớn con cháu của chúng là con cái.
Vậy tại sao tỷ lệ giới tính 1:1 lại phổ biến ở con người? Nhà thống kê học nổi tiếng Ronald Fisher đã đưa ra giả thuyết rằng tỷ lệ này tự điều chỉnh và có xu hướng quay trở lại mức cân bằng 1:1 trừ khi có sự can thiệp mạnh từ các yếu tố tiến hóa.
Lập luận của Fisher rất dễ hiểu: nếu có sự thiếu hụt trong một giới tính, những cha mẹ sinh con thuộc giới tính hiếm sẽ có nhiều cháu hơn, vì con của họ có lợi thế sinh sản. Do đó, những gen làm tăng khả năng sinh con của giới tính hiếm sẽ được ưu tiên trong quần thể, từ đó tỷ lệ giới tính sẽ tự cân bằng lại. Ví dụ, nếu nam giới trở nên hiếm hơn, các gia đình có nhiều con trai sẽ có lợi thế hơn, và điều này sẽ dẫn đến sự gia tăng tỷ lệ nam cho đến khi tỷ lệ giới tính quay lại mức cân bằng.
Nhưng liệu có bằng chứng nào chứng minh rằng các lực tiến hóa mạnh mẽ đang hoạt động để duy trì tỷ lệ giới tính ở con người không? Theo một nghiên cứu mới đây do Siliang Song và Jianzhi Zhang từ Đại học Michigan thực hiện, câu trả lời có vẻ là không rồi. Hai nhà nghiên cứu đã phân tích dữ liệu di truyền khổng lồ từ Vương quốc Anh và phát hiện hai biến thể di truyền ảnh hưởng đến tỷ lệ giới tính, nhưng chúng không được truyền qua các thế hệ một cách đáng kể.
Vậy tại sao tỷ lệ giới tính ở con người vẫn tuân theo quy luật 1:1? Một khả năng là do các gia đình thường có số lượng con tương đối ít, nên bất kỳ sự khác biệt lớn nào về tỷ lệ giới tính trong một gia đình riêng lẻ cũng sẽ bị triệt tiêu khi nhìn vào toàn bộ quần thể. Ngoài ra, con người có thể phải đối mặt với những hạn chế tiến hóa đặc biệt, chẳng hạn như chế độ hôn nhân một vợ một chồng, tạo áp lực lên việc duy trì sự cân bằng giới tính theo nguyên tắc của Fisher, điều không nhất thiết áp dụng cho các loài động vật khác.
Bài nghiên cứu của Song và Zhang đã đặt ra nhiều câu hỏi mới và hấp dẫn về sự bình đẳng trong tỷ lệ giới tính ở con người. Mặc dù các gen ảnh hưởng đến tỷ lệ giới tính vẫn chưa có bằng chứng rõ ràng về sự lan truyền qua các thế hệ, câu hỏi về lý do tại sao tỷ lệ 1:1 lại duy trì được vẫn còn là một bí ẩn thú vị lắm, đòi hỏi nhiều nghiên cứu sâu hơn trong tương lai nữa nè!
Nguồn: kenh14.vn
Hồi xưa, các nhà khoa học từng nghĩ rằng tỷ lệ giới tính 1:1 là do một đấng tối cao nào đó "sắp xếp" để đảm bảo loài người tồn tại và phát triển. Tuy nhiên, với sự phát triển của khoa học, giờ chúng ta đã biết rằng nhiễm sắc thể giới tính mới chính là boss quyết định giới tính của bé.
Ở con người nha, giới tính nữ được xác định bởi hai nhiễm sắc thể X (XX), còn giới tính nam thì có một X và một Y (XY). Nhiễm sắc thể Y có mang một gen đặc biệt tên là SRY, giúp khởi động quá trình phát triển tinh hoàn, từ đó hình thành nên bé trai.
Tỷ lệ giới tính gần như 1:1 là kết quả của việc phân bổ nhiễm sắc thể X và Y trong tinh trùng và trứng. Khi tế bào phân chia để tạo ra tinh trùng và trứng, chúng chỉ chứa một bộ nhiễm sắc thể duy nhất thôi. Tất cả tinh trùng đều mang một bản sao của nhiễm sắc thể X hoặc Y, trong khi trứng của mẹ luôn luôn chứa nhiễm sắc thể X. Khi tinh trùng gặp trứng, nếu tinh trùng mang X thì sẽ là bé gái (XX); nếu mang Y thì sẽ là bé trai (XY). Nhờ sự cân bằng giữa số lượng tinh trùng X và Y, tỷ lệ giới tính khi sinh ra thường gần như là 1:1.
Tuy tỷ lệ 1:1 khá phổ biến nhưng nhiều loài động vật lại có sự chênh lệch khủng về tỷ lệ giới tính nha mọi người. Điều này thường do các đột biến gen làm gián đoạn quá trình phân tách nhiễm sắc thể hoặc do những yếu tố sinh học khác như tiêu diệt phôi của một giới tính.
Trong một số loài, tỷ lệ giới tính mất cân bằng là chuyện bình thường luôn á. Ví dụ như loài thú có túi nhỏ Antechinus stuartii chỉ sinh ra khoảng 32% con đực thôi. Loài chim kookaburra cũng rất thú vị: chim non thứ hai trong tổ thường là con cái vì chúng có khả năng sống sót cao hơn con đực trong môi trường cạnh tranh khốc liệt.
Một số loài còn có những hệ thống nhiễm sắc thể giới tính không điển hình nữa cơ. Ví dụ nha, động vật có vú vùng cực và một số loài gặm nhấm có những biến thể gen đặc biệt khiến những con cái mang bộ nhiễm sắc thể XY vẫn có thể sinh sản bình thường. Thậm chí, ở loài ve, tỷ lệ giới tính có thể lên tới 15 con cái trên 1 con đực luôn! Trong khi đó nhiều loài ruồi giấm có tới 95% tinh trùng mang nhiễm sắc thể X, dẫn đến phần lớn con cháu của chúng là con cái.
Vậy tại sao tỷ lệ giới tính 1:1 lại phổ biến ở con người? Nhà thống kê học nổi tiếng Ronald Fisher đã đưa ra giả thuyết rằng tỷ lệ này tự điều chỉnh và có xu hướng quay trở lại mức cân bằng 1:1 trừ khi có sự can thiệp mạnh từ các yếu tố tiến hóa.
Lập luận của Fisher rất dễ hiểu: nếu có sự thiếu hụt trong một giới tính, những cha mẹ sinh con thuộc giới tính hiếm sẽ có nhiều cháu hơn, vì con của họ có lợi thế sinh sản. Do đó, những gen làm tăng khả năng sinh con của giới tính hiếm sẽ được ưu tiên trong quần thể, từ đó tỷ lệ giới tính sẽ tự cân bằng lại. Ví dụ, nếu nam giới trở nên hiếm hơn, các gia đình có nhiều con trai sẽ có lợi thế hơn, và điều này sẽ dẫn đến sự gia tăng tỷ lệ nam cho đến khi tỷ lệ giới tính quay lại mức cân bằng.
Nhưng liệu có bằng chứng nào chứng minh rằng các lực tiến hóa mạnh mẽ đang hoạt động để duy trì tỷ lệ giới tính ở con người không? Theo một nghiên cứu mới đây do Siliang Song và Jianzhi Zhang từ Đại học Michigan thực hiện, câu trả lời có vẻ là không rồi. Hai nhà nghiên cứu đã phân tích dữ liệu di truyền khổng lồ từ Vương quốc Anh và phát hiện hai biến thể di truyền ảnh hưởng đến tỷ lệ giới tính, nhưng chúng không được truyền qua các thế hệ một cách đáng kể.
Vậy tại sao tỷ lệ giới tính ở con người vẫn tuân theo quy luật 1:1? Một khả năng là do các gia đình thường có số lượng con tương đối ít, nên bất kỳ sự khác biệt lớn nào về tỷ lệ giới tính trong một gia đình riêng lẻ cũng sẽ bị triệt tiêu khi nhìn vào toàn bộ quần thể. Ngoài ra, con người có thể phải đối mặt với những hạn chế tiến hóa đặc biệt, chẳng hạn như chế độ hôn nhân một vợ một chồng, tạo áp lực lên việc duy trì sự cân bằng giới tính theo nguyên tắc của Fisher, điều không nhất thiết áp dụng cho các loài động vật khác.
Bài nghiên cứu của Song và Zhang đã đặt ra nhiều câu hỏi mới và hấp dẫn về sự bình đẳng trong tỷ lệ giới tính ở con người. Mặc dù các gen ảnh hưởng đến tỷ lệ giới tính vẫn chưa có bằng chứng rõ ràng về sự lan truyền qua các thế hệ, câu hỏi về lý do tại sao tỷ lệ 1:1 lại duy trì được vẫn còn là một bí ẩn thú vị lắm, đòi hỏi nhiều nghiên cứu sâu hơn trong tương lai nữa nè!
Nguồn: kenh14.vn