Nghe có vẻ lạ nhưng thật: dù Việt Nam mình đang "xịn" lên từng ngày, nhưng giáo dục vẫn chưa phải là "miếng bánh ngon" với các nhà đầu tư FDI. Lý do? Thuế cao, thủ tục rối như mớ bòng bong, cộng thêm yêu cầu vốn "khủng" - nghe xong là muốn "chạy mất dép" luôn!
Giáo dục đứng... chót bảng trong thu hút FDI
Số liệu từ Cục Đầu tư nước ngoài cho thấy, tính đến 20/9/2020, tổng vốn FDI đăng ký đạt 21,2 tỷ USD (bằng 81,1% so với cùng kỳ 2019). Vốn thực hiện ước đạt 13,76 tỷ USD, bằng 96,8% so với năm trước.
Cả nước có tận 32.658 dự án còn "sống sót" với tổng vốn đăng ký 381,5 tỷ USD. Nhưng plot twist: vốn thực hiện chỉ đạt 225,8 tỷ USD - tức khoảng 59,1% tổng vốn đăng ký.
Các "ông lớn" nước ngoài đã rót tiền vào 18 ngành, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo dẫn đầu với gần 9,9 tỷ USD (chiếm 46,6%). Tiếp theo là sản xuất điện (4,3 tỷ USD, 20,6%), bất động sản (3,2 tỷ USD) và bán buôn bán lẻ (1,3 tỷ USD). Còn giáo dục? Xếp... chót bảng luôn!
Nhưng khoan, vẫn có điểm sáng nhé!
Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Văn Phúc cho biết, Việt Nam đã "kết bạn" với hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ về giáo dục, đồng thời là thành viên tích cực của các tổ chức giáo dục quốc tế.
Tính đến 31/12/2019, có 525 dự án hợp tác đầu tư còn hiệu lực trong lĩnh vực giáo dục với tổng vốn gần 4,4 tỷ USD - tăng tận 321 dự án so với 5 năm trước! Số vốn đăng ký cũng tăng hơn 3,5 tỷ USD. Hiện có 5 trường đại học và gần 100 cơ sở giáo dục các bậc khác có vốn nước ngoài, cộng thêm hơn 450 chương trình đào tạo quốc tế tại 70 trường đại học.
Chính sách hội nhập quốc tế trong giáo dục đã giúp nâng cao chất lượng đào tạo và cải thiện thứ hạng của VN trên bản đồ giáo dục thế giới đấy nha!
Nghị định 86 - "game changer" hay vẫn còn "lag"?
Ông Troy Griffiths (Phó Tổng Giám đốc Savills Việt Nam) cho biết Nghị định 86 có hiệu lực từ 1/8/2018 nhằm thúc đẩy thành lập các trường quốc tế tại VN vì số lượng còn... "ít ỏi".
Trước đó, nhà đầu tư nước ngoài gặp nhiều "đá tảng" như giới hạn tỷ lệ học sinh VN, nên các trường quốc tế phải "đu" vào tuyển sinh học sinh nước ngoài. Từ khi Nghị định 86 ra đời, các trường đã "mở cửa" rộng hơn với học sinh Việt - động thái này chắc chắn đã thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư.
Tuy nhiên, ông Troy cũng thẳng thắn: nhìn chung, giáo dục chỉ chiếm chưa đến 2% tổng FDI vào VN. Lý do? Chi phí thuế cao, yêu cầu nhân sự khắt khe, vốn tối thiểu "khủng", cộng thêm quy trình phê duyệt phức tạp - tất cả tạo nên hàng rào "khó nhằn" với các nhà đầu tư.
Thứ trưởng Nguyễn Văn Phúc cũng thừa nhận việc thu hút đầu tư cho giáo dục tuy có kết quả nhưng chưa "đạt combo". Hoạt động hợp tác và đầu tư còn đơn lẻ, chưa tạo đột phá trong toàn hệ thống. Đầu tư nước ngoài vào giáo dục vẫn còn "nhỏ giọt" so với các ngành khác.
Thị trường "tiềm năng" nhưng vẫn... "chưa nở hoa"
Ông Troy Griffiths cho rằng VN có nhiều chính sách thu hút FDI vào giáo dục (điển hình Nghị định 86), nhưng còn quá sớm để đánh giá tác động, dù thị trường rất "giàu triển vọng".
VN sẽ thu hút thêm FDI sau khi ký các hiệp định thương mại và trở thành "điểm đến hot" thay thế trong bối cảnh chiến tranh thương mại Mỹ-Trung. Số lao động nước ngoài đến VN sẽ tăng, kéo theo gia đình, tạo nhu cầu lớn cho giáo dục quốc tế - đặc biệt tại các thành phố thu hút nhiều FDI.
Năm 2018, VN có hơn 320.000 lao động nước ngoài, tăng trung bình 8%/năm từ 2008. Khảo sát năm 2019 của HSBC cho thấy VN tăng hạng từ vị trí 19 lên vị trí 10 về "môi trường làm việc và sống hấp dẫn" nhờ chi phí sinh hoạt thấp và thu nhập tăng.
"Đầu tư nước ngoài vào giáo dục VN sẽ tiếp tục tăng, với hợp tác là chiến lược then chốt. Khảo sát của ExpatFinder cho thấy học phí tại các trường quốc tế toàn cầu tăng 19% so với 2017. Học phí dự kiến tiếp tục tăng do thay đổi nguồn nhân lực toàn cầu và chi phí sinh hoạt. Forbes dự báo ngành giáo dục sẽ có mức tăng trưởng ấn tượng, đạt 89 tỷ đô la vào 2026. Nhu cầu giáo dục chất lượng cao được duy trì nhờ điều kiện sống tốt hơn và cơ cấu dân số vàng", ông Troy chia sẻ.
"Con số biết nói" về tiềm năng thị trường
Ông Phạm Quang Hưng (Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế, Bộ GD-ĐT) cho biết: với hơn 23 triệu học sinh, sinh viên VN hiện nay, nhu cầu là CỰC KỲ lớn!
Hiện có 192.000 học sinh, sinh viên VN đang học tại nước ngoài - chứng tỏ khả năng tài chính của người dân rất "ổn". Họ sẵn sàng "chơi lớn" để con học môi trường chất lượng. Nếu thu hút được một phần số này học tại VN thì quá đỉnh - vừa không bị "chảy máu chất xám", vừa giữ được nguồn tiền, nhưng quan trọng là chất lượng giáo dục phải "xịn".
Số lượng sinh viên quốc tế đến VN cũng tăng "đều đều" - mỗi năm tăng 10%. Trong 5 năm qua, có hơn 21.000 sinh viên quốc tế đến VN.
Bài toán "khó nhằn": Học phí cao hay thấp?
Chuyên gia giáo dục Trần Minh Cường thẳng thắn: đầu tư FDI vào giáo dục VN khó vì... học phí! Học phí cao thì học sinh chọn du học nước ngoài, học phí thấp thì nhà đầu tư lỗ. Vận hành trường quốc tế cực kỳ tốn kém - từ cơ sở vật chất, trang thiết bị đến lương nhân viên đều phải "theo chuẩn quốc tế".
Việc tuyển sinh cũng "đau đầu" vì học sinh VN có xu hướng du học nhiều hơn học trong nước. Nhiều gia đình đủ điều kiện tài chính nhưng con chưa đủ trình tiếng Anh để hòa nhập chương trình...
Do đó, muốn kêu gọi FDI vào VN, nhà nước cần chính sách đặc biệt cho giáo dục như miễn thuế dài hạn, cho sử dụng đất miễn phí. Như thế học phí mới "xuống đất", nhiều gia đình VN mới có khả năng "gồng mình" chi trả.
Giải pháp để "bứt phá"?
Ông Phạm Quang Hưng cho rằng chính quyền địa phương muốn thu hút đầu tư cho giáo dục cần hỗ trợ các cơ sở ngoài công lập, đơn giản hóa thủ tục hành chính, giao đất sạch và lập danh mục đầu tư rõ ràng.
Các trường đại học cần nâng cao chất lượng giáo dục và nghiên cứu, chuyển giao và công nhận tín chỉ, thực hiện chương trình liên kết với đối tác chất lượng cao và tích cực nâng cao thứ hạng thế giới.
Còn các trường học thì phải thúc đẩy hợp tác quốc tế, cung cấp chương trình giáo dục chất lượng cao.
Nói chung là còn nhiều việc phải làm, nhưng tiềm năng thì "khủng" lắm đấy!
Nguồn: svvn.tienphong.vn