Bạn có bao giờ thắc mắc tại sao lá cây lại xanh lè không? Hóa ra câu chuyện đằng sau màu xanh này lại có liên quan đến khoa học cực kỳ thú vị nè!
Lý do lá cây có màu xanh là vì trong tế bào lá chứa siêu nhiều lục lạp, giúp lá thực hiện quá trình quang hợp. Trong lá cũng có các chất khác mang màu vàng, cam và đỏ, nhưng lục lạp chiếm số đông áp đảo luôn. Tưởng tượng nhé, trong 1mm vuông lá có tới nửa triệu lục lạp, mỗi tế bào lá lại có ít nhất 10 lục lạp. Với số lượng đông như vậy nên lục lạp trở thành thành phần chủ đạo rồi.
Trong lục lạp có chứa một chất tên là diệp lục. "Diệp" nghĩa là lá, "lục" nghĩa là màu xanh - vậy là chất màu xanh của lá đó các bạn ơi!
Vậy tại sao chất diệp lục lại có màu xanh?
Theo vật lý quang phổ thì ánh sáng mặt trời (gọi là ánh sáng trắng) bao gồm siêu nhiều bước sóng đơn sắc, mỗi bước sóng tương ứng với một màu khác nhau, chủ yếu là 7 màu cơ bản: Đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm, tím.
Fun fact đây: Các vật xung quanh mình không tự nhiên có màu sắc đâu nhé! Màu sắc xuất hiện là do chúng hấp thụ, truyền tải và phản xạ ánh sáng rồi chui vào mắt mình. Nói nôm na là "màu của vật chính là màu của ánh sáng phát ra từ chúng" ấy.
Tùy vào tính chất hấp thụ này mà ta có thể nhìn thấy muôn màu muôn vẻ. Mỗi loài lại có khả năng phân biệt các bước sóng khác nhau nữa. Ví dụ như boss chó nhà, nó chỉ nhìn thấy mọi thứ với 2 màu trắng đen thôi, chứ không đa dạng màu như bảng mã màu RGB kiểu con người đâu.
Theo lý thuyết trên thì chất diệp lục có màu xanh lục là vì nó hấp thụ các bước sóng ánh sáng khác nhưng lại không thu nhận hoàn toàn màu xanh lục. Có nghĩa là các màu khác được hấp thu hết (đặc biệt là vùng đỏ và tím) để tạo ra sản phẩm hữu cơ, còn màu xanh lục thì bị bỏ qua. Vì thế màu xanh lục trở thành màu chủ yếu được phản chiếu và nhờ vậy mắt mình mới nhìn thấy lá cây xanh lè.
Plot twist: Điều này chứng tỏ màu xanh của diệp lục không liên quan gì đến chức năng của lá cây hay quang hợp cả!
Cũng vì lý do đó nên nếu bạn chiếu nguồn sáng màu khác như tím hay đỏ vào chất diệp lục thì nó sẽ thành màu đen luôn, vì các nguồn sáng đó không có màu lục để diệp lục tán xạ.
Nhưng mà... không phải lá nào cũng xanh đâu nhé!
Tuy nhiên vì một số lý do mà lá của một số loài cây không có màu xanh lục đâu nha.
Một số loài rong biển có lá màu đỏ hoặc nâu để hấp thu tốt ánh sáng xanh, vì ánh sáng đỏ khó xuyên qua nước biển. Vì vậy ở vùng nước nông ta thấy rong biển còn màu xanh, nhưng đến vùng nước sâu thì rong chuyển dần sang màu nâu và đỏ.
Lục lạp giống như một cỗ máy thu nhỏ hấp thụ năng lượng mặt trời để sản xuất năng lượng cho cây. Cỗ máy này hoạt động một thời gian cũng cũ đi và được thay thế. Có 2 trường phái luôn:
• Cây thường xanh: Thay thế lục lạp trên lá mỗi khi nó hết hạn sử dụng.
• Cây rụng lá theo mùa: Không thay thế lục lạp đơn lẻ mà thay toàn bộ lá cây vào cuối mùa thu.
Vào đầu mùa thu, lá cây bắt đầu chuyển dần sang màu vàng hoặc đỏ vì diệp lục được cây thu lại. Sắc vàng hoặc đỏ cũng dần dần biến mất do các chất khác trên lá cũng dần được cây thu lại sau đó. Đến cuối mùa thu thì lá cây chỉ còn trơ lại màu nâu và rụng đi. Lá khô có màu nâu có lẽ là hỗn hợp màu của những gì còn sót lại trên lá thôi.
Case đặc biệt: Lá cây màu đỏ
Một ngoại lệ khác là một số cây có lá màu đỏ như cây phong, cây rau rền...
Vậy tại sao lá cây đó lại mang màu đỏ? Sở dĩ lá cây có màu đỏ là do nó chứa chất antocyan màu đỏ.
Có thể thấy tỷ lệ antocyan trong lá chiếm phần lớn nên lấn át chất diệp lục trong lá. Antocyan là một hợp chất cực kỳ dễ tan trong nước nóng. Một thí nghiệm đơn giản sẽ giúp mình hiểu rõ hơn: Khi cho lá cây màu đỏ vào nước nóng, antocyan sẽ tan dần, lá cây sẽ chuyển dần từ màu đỏ sang màu xanh. Điều đó chứng minh rằng tuy lá cây mang màu đỏ nhưng vẫn chứa chất diệp lục nhé!
Nguồn: gamek.vn