CuaCute5486
New member
Từng có thời điểm lịch sử mà người ta quy định 1 ngày = 10 giờ, 1 giờ = 100 phút, 1 phút = 100 giây đấy nhé, nhưng cuối cùng phải bỏ luôn vì... xài không nổi
Tháng 10/1793, nước Cộng hòa Pháp mới thành lập quyết định làm một thí nghiệm siêu táo bạo: đổi luôn cách tính thời gian! Thay vì 24 giờ một ngày như mọi khi, họ chia thành 10 giờ tròn trịa. Mỗi giờ có 100 phút, mỗi phút có 100 giây. Nghe có vẻ ez với hệ thống đếm thập phân phải không nè?
Nhưng thực tế thì... thảm họa toàn tập luôn! Việc sửa lại đồng hồ cũ phức tạp vãi, hệ thống mới khiến Pháp bị cô lập với các nước láng giềng. Dân nông thôn phản đối gay gắt vì ngày nghỉ chỉ đến sau mỗi 10 ngày thay vì 7 ngày như trước (ai chịu nổi ). Cuối cùng, hệ thống thời gian kỳ quặc này chỉ sống được hơn một năm rồi bay màu.
Vậy tại sao giờ chúng ta vẫn đang xài hệ thống 24 giờ, 60 phút, 60 giây khó chia này? Plot twist: câu trả lời nằm ở một quyết định từ 5.000 năm trước bởi người Sumer - một trong những nền văn minh đầu tiên trên Trái Đất đấy!
**Người Sumer - những OG của nền văn minh thế giới**
Người Sumer sống ở vùng Mesopotamia (khoảng Iraq ngày nay) từ khoảng 5300-1940 trước Công nguyên. Họ là những người đầu tiên hình thành thành phố, phát minh ra chữ viết, hệ thống tưới tiêu, cái cày, và quan trọng nhất - hệ thống đếm dựa trên số 60 thay vì số 10 như chúng ta xài bây giờ.
Có một giả thuyết cực kỳ thú vị về nguồn gốc của số 60 nè các bạn ơi! Hãy thử làm theo: giơ bàn tay lên, nhìn vào một ngón tay (trừ ngón cái), bạn sẽ thấy nó có ba đốt. Đếm hết các đốt trên bốn ngón tay một bàn, bạn được 12 đốt. Giờ dùng năm ngón tay bàn kia để đếm số lần đạt 12. Kết quả? Đúng 60! Mind = blown
Đây là một trong những lý thuyết giả định về lý do tại sao người Sumer dựa hệ thống toán học của họ trên cơ số 60, chứ không phải 10 - một quyết định vẫn ảnh hưởng đến cách chúng ta đo thời gian ngày nay.
Hãy thử so sánh nha: số 60 chia hết cho 1, 2, 3, 4, 5, 6, 10, 12, 15, 20, 30 và 60 mà không cần dùng đến phân số hay số thập phân. Trong khi đó, số 10 chỉ chia hết cho 1, 2, 5 và 10 thôi. Với người Sumer - những người phải tính thuế, chia ruộng, đo lường hàng hóa mỗi ngày - hệ thống dựa trên số 60 giúp công việc đơn giản hơn rất nhiều. Work smarter not harder!
Nhưng người Sumer chưa dùng hệ thống này để đo thời gian đâu nhé. Người đầu tiên chia ngày thành giờ là người Ai Cập cổ đại, vào khoảng 2500 trước Công nguyên. Họ chia đêm thành 12 giờ, sau đó cũng chia ngày thành 12 giờ, tổng cộng là 24 giờ mà chúng ta xài hôm nay.
**Còn phút và giây thì sao?**
Đây là đóng góp của người Babylon - những người kế thừa nền văn minh Mesopotamia sau người Sumer. Họ áp dụng hệ thống đếm cơ số 60 vào việc tính toán thiên văn. Vào khoảng 1000 trước CN, họ đã phát triển một lịch dựa trên thời gian để mặt trời trở lại cùng một vị trí trên bầu trời - hơn 360 ngày một chút - một con số rất đẹp với hệ thống cơ số 60. Họ chia thành 12 tháng, mỗi tháng 30 ngày. Khi cần tính toán vị trí các vì sao và hành tinh chi tiết hơn, họ bắt đầu chia nhỏ thời gian.
Điều này chia ngày thành 12 "beru", mà chúng ta có thể coi là tương đương với hai giờ hiện đại. Được thúc đẩy bởi nhu cầu đo lường chi tiết hơn, người Babylon bắt đầu chia những beru (giờ đôi) này thành 30 phút cổ đại gọi là ush, mỗi phút tương đương với bốn phút hiện đại của chúng ta. Rồi lại chia tiếp mỗi ush thành 60 đơn vị còn nhỏ hơn gọi là "ninda" (mỗi ninda khoảng 4 giây hiện đại). Đây chính là tiền thân của phút và giây đó!
Tuy nhiên, người Babylon không dùng những đơn vị này trong đời sống hàng ngày đâu. Họ chỉ dùng để tính toán thiên văn thôi. Trong cuộc sống thường nhật, đơn vị thời gian nhỏ nhất là "ca làm việc" - sáng hoặc chiều (chill hơn nhiều phải khom ).
Người Hy Lạp cổ đại sau đó kế thừa hệ thống thiên văn của Babylon. Họ giữ nguyên cách chia này vì nó cho phép họ cộng dồn các quan sát thiên văn qua nhiều thế hệ. Từ Hy Lạp, hệ thống này lan rộng ra châu Âu và cuối cùng đến toàn thế giới.
Phải đến vài trăm năm trước, khi đồng hồ đủ chính xác, phút và giây mới bắt đầu được dùng trong đời sống hàng ngày. Trước đó, người ta chỉ cần biết mấy giờ là đủ rồi.
Ngày nay, giây được dùng trong vô số định nghĩa khoa học. Đồng hồ nguyên tử hiện đại đo giây dựa trên bức xạ vi sóng của nguyên tử caesium-133, giúp chúng ta có hệ thống thời gian cực kỳ chính xác cho internet, GPS và nhiều công nghệ khác.
**Bài học từ lịch sử**
Câu chuyện về thời gian cho thấy một điều: hệ thống 60 phút, 60 giây không phải vì nó hoàn hảo, mà vì nó đã ăn sâu vào văn minh nhân loại trong 5.000 năm rồi. Nó trở thành di sản được truyền qua hàng chục nền văn minh, từ Sumer đến Babylon, Ai Cập, Hy Lạp, La Mã rồi đến thời hiện đại. Basically là "nó đã vào máu" rồi!
Thất bại của Pháp năm 1793 chứng minh rằng thay đổi cách tính thời gian là điều gần như bất khả thi. Trong khi hệ thống đo lường mét và tiền tệ thập phân của Pháp thành công và được dùng đến hôm nay, thì đồng hồ 10 giờ chỉ tồn tại 17 tháng rồi bị vứt bỏ. Lý do? Nó không mang lại lợi ích rõ ràng nào, trong khi gây ra hàng tá bất tiện.
Nguồn: soha.vn
Tháng 10/1793, nước Cộng hòa Pháp mới thành lập quyết định làm một thí nghiệm siêu táo bạo: đổi luôn cách tính thời gian! Thay vì 24 giờ một ngày như mọi khi, họ chia thành 10 giờ tròn trịa. Mỗi giờ có 100 phút, mỗi phút có 100 giây. Nghe có vẻ ez với hệ thống đếm thập phân phải không nè?
Nhưng thực tế thì... thảm họa toàn tập luôn! Việc sửa lại đồng hồ cũ phức tạp vãi, hệ thống mới khiến Pháp bị cô lập với các nước láng giềng. Dân nông thôn phản đối gay gắt vì ngày nghỉ chỉ đến sau mỗi 10 ngày thay vì 7 ngày như trước (ai chịu nổi ). Cuối cùng, hệ thống thời gian kỳ quặc này chỉ sống được hơn một năm rồi bay màu.
Vậy tại sao giờ chúng ta vẫn đang xài hệ thống 24 giờ, 60 phút, 60 giây khó chia này? Plot twist: câu trả lời nằm ở một quyết định từ 5.000 năm trước bởi người Sumer - một trong những nền văn minh đầu tiên trên Trái Đất đấy!
**Người Sumer - những OG của nền văn minh thế giới**
Người Sumer sống ở vùng Mesopotamia (khoảng Iraq ngày nay) từ khoảng 5300-1940 trước Công nguyên. Họ là những người đầu tiên hình thành thành phố, phát minh ra chữ viết, hệ thống tưới tiêu, cái cày, và quan trọng nhất - hệ thống đếm dựa trên số 60 thay vì số 10 như chúng ta xài bây giờ.
Có một giả thuyết cực kỳ thú vị về nguồn gốc của số 60 nè các bạn ơi! Hãy thử làm theo: giơ bàn tay lên, nhìn vào một ngón tay (trừ ngón cái), bạn sẽ thấy nó có ba đốt. Đếm hết các đốt trên bốn ngón tay một bàn, bạn được 12 đốt. Giờ dùng năm ngón tay bàn kia để đếm số lần đạt 12. Kết quả? Đúng 60! Mind = blown
Đây là một trong những lý thuyết giả định về lý do tại sao người Sumer dựa hệ thống toán học của họ trên cơ số 60, chứ không phải 10 - một quyết định vẫn ảnh hưởng đến cách chúng ta đo thời gian ngày nay.
Hãy thử so sánh nha: số 60 chia hết cho 1, 2, 3, 4, 5, 6, 10, 12, 15, 20, 30 và 60 mà không cần dùng đến phân số hay số thập phân. Trong khi đó, số 10 chỉ chia hết cho 1, 2, 5 và 10 thôi. Với người Sumer - những người phải tính thuế, chia ruộng, đo lường hàng hóa mỗi ngày - hệ thống dựa trên số 60 giúp công việc đơn giản hơn rất nhiều. Work smarter not harder!
Nhưng người Sumer chưa dùng hệ thống này để đo thời gian đâu nhé. Người đầu tiên chia ngày thành giờ là người Ai Cập cổ đại, vào khoảng 2500 trước Công nguyên. Họ chia đêm thành 12 giờ, sau đó cũng chia ngày thành 12 giờ, tổng cộng là 24 giờ mà chúng ta xài hôm nay.
**Còn phút và giây thì sao?**
Đây là đóng góp của người Babylon - những người kế thừa nền văn minh Mesopotamia sau người Sumer. Họ áp dụng hệ thống đếm cơ số 60 vào việc tính toán thiên văn. Vào khoảng 1000 trước CN, họ đã phát triển một lịch dựa trên thời gian để mặt trời trở lại cùng một vị trí trên bầu trời - hơn 360 ngày một chút - một con số rất đẹp với hệ thống cơ số 60. Họ chia thành 12 tháng, mỗi tháng 30 ngày. Khi cần tính toán vị trí các vì sao và hành tinh chi tiết hơn, họ bắt đầu chia nhỏ thời gian.
Điều này chia ngày thành 12 "beru", mà chúng ta có thể coi là tương đương với hai giờ hiện đại. Được thúc đẩy bởi nhu cầu đo lường chi tiết hơn, người Babylon bắt đầu chia những beru (giờ đôi) này thành 30 phút cổ đại gọi là ush, mỗi phút tương đương với bốn phút hiện đại của chúng ta. Rồi lại chia tiếp mỗi ush thành 60 đơn vị còn nhỏ hơn gọi là "ninda" (mỗi ninda khoảng 4 giây hiện đại). Đây chính là tiền thân của phút và giây đó!
Tuy nhiên, người Babylon không dùng những đơn vị này trong đời sống hàng ngày đâu. Họ chỉ dùng để tính toán thiên văn thôi. Trong cuộc sống thường nhật, đơn vị thời gian nhỏ nhất là "ca làm việc" - sáng hoặc chiều (chill hơn nhiều phải khom ).
Người Hy Lạp cổ đại sau đó kế thừa hệ thống thiên văn của Babylon. Họ giữ nguyên cách chia này vì nó cho phép họ cộng dồn các quan sát thiên văn qua nhiều thế hệ. Từ Hy Lạp, hệ thống này lan rộng ra châu Âu và cuối cùng đến toàn thế giới.
Phải đến vài trăm năm trước, khi đồng hồ đủ chính xác, phút và giây mới bắt đầu được dùng trong đời sống hàng ngày. Trước đó, người ta chỉ cần biết mấy giờ là đủ rồi.
Ngày nay, giây được dùng trong vô số định nghĩa khoa học. Đồng hồ nguyên tử hiện đại đo giây dựa trên bức xạ vi sóng của nguyên tử caesium-133, giúp chúng ta có hệ thống thời gian cực kỳ chính xác cho internet, GPS và nhiều công nghệ khác.
**Bài học từ lịch sử**
Câu chuyện về thời gian cho thấy một điều: hệ thống 60 phút, 60 giây không phải vì nó hoàn hảo, mà vì nó đã ăn sâu vào văn minh nhân loại trong 5.000 năm rồi. Nó trở thành di sản được truyền qua hàng chục nền văn minh, từ Sumer đến Babylon, Ai Cập, Hy Lạp, La Mã rồi đến thời hiện đại. Basically là "nó đã vào máu" rồi!
Thất bại của Pháp năm 1793 chứng minh rằng thay đổi cách tính thời gian là điều gần như bất khả thi. Trong khi hệ thống đo lường mét và tiền tệ thập phân của Pháp thành công và được dùng đến hôm nay, thì đồng hồ 10 giờ chỉ tồn tại 17 tháng rồi bị vứt bỏ. Lý do? Nó không mang lại lợi ích rõ ràng nào, trong khi gây ra hàng tá bất tiện.
Nguồn: soha.vn