TamYeu7476
New member
Nền văn minh vũ trụ luôn là thứ khiến mình tò mò phát điên, và vì thế mà có cả núi giả thuyết được sinh ra. Nhưng mà thật sự đến bây giờ vẫn chưa có bằng chứng gì chứng minh được sự tồn tại của các "anh em ngoài hành tinh" này cả
Để hiểu Giả thuyết Bộ lọc Vĩ đại (Great Filter) là gì, trước hết phải nắm Nghịch lý Fermi đã. Nghịch lý này do ông Enrique Fermi - nhà khoa học đỉnh cao và người ẵm giải Nobel Vật lý năm 1938 - đưa ra, nói về người ngoài hành tinh và chuyện du hành giữa các vì sao. Nói cho dễ hiểu thì đây là một câu hỏi cực kỳ đơn giản: "Người ngoài hành tinh ở đâu hết trời?"
Câu hỏi này được đặt ra dựa trên việc loài người mình đã tìm kiếm người ngoài hành tinh suốt bao nhiêu năm trời, nhưng mà... chẳng thấy tăm hơi gì cả. Trong khi đó vũ trụ của mình đã hơn 13 tỷ năm tuổi rồi, và nói logic thì với khoảng thời gian dài như vậy, lẽ ra đã phải có một số nền văn minh có khả năng du hành giữa các vì sao tồn tại và phát triển từ lâu lắm rồi chứ. Vậy mà sao giờ vẫn không thấy đâu?
Theo các quan sát khoa học thì chỉ riêng trong Dải Ngân hà đã có hàng trăm tỷ ngôi sao, và Mặt Trời của mình chỉ là một trong số đó thôi - không có gì đặc biệt cả. Nhìn khách quan thì Hệ Mặt Trời của mình còn rất trẻ, chỉ khoảng 5 tỷ năm tuổi. Nhưng trong vũ trụ có những ngôi sao già hơn Mặt Trời rất nhiều, và có thể có những nền văn minh hàng tỷ năm tuổi đã hình thành và phát triển ở đó rồi.
Ngay cả khi tốc độ ánh sáng không thể bị phá vỡ, thì những nền văn minh này chắc chắn đã đủ khả năng để đi khắp các thiên hà. Nhưng tại sao mình lại không ghi nhận được bất cứ chuyển động gì? Đây là một mâu thuẫn khó giải thích, đã trở thành vấn đề của thế kỷ và được gọi là Nghịch lý Fermi
Sau khi phương trình Drake ra đời, người ta đã tính toán số lượng nền văn minh nên tồn tại trong vũ trụ theo phương trình này. Sau khi thuyết phân loại nền văn minh xuất hiện, người ta đã dùng kính thiên văn để quét các ngôi sao theo thuyết đó để tìm xem có những hành tinh nào đã đạt đến trình độ của nền văn minh siêu tiên tiến hay không. Nhưng cho đến giờ vẫn chưa có gì được tìm thấy hết á
Từ những thực tế đó, mình có thể rút ra được ba điều:
Một là chỉ có một nền văn minh duy nhất trong vũ trụ xuất hiện và tồn tại - chính là mình đây!
Hai là vũ trụ quá rộng lớn, các nền văn minh hiếm và khó liên lạc với nhau, nên rất khó để các nền văn minh biết và gặp nhau.
Ba là các nền văn minh vũ trụ không thể tồn tại lâu dài, vì vậy các nền văn minh ở các giai đoạn khác nhau càng khó biết và gặp gỡ nhau.
Sau nhiều thập kỷ tranh luận không hồi kết, một số người đã đưa ra Giả thuyết Bộ lọc Vĩ đại của vũ trụ để giải thích cho vấn đề cực kỳ rare này của nền văn minh trong vũ trụ.
Giả thuyết Bộ lọc Vĩ đại do Robin Hansen, trợ lý giáo sư tại Đại học George Mason, Mỹ, đề xuất vào năm 1990. Lý thuyết này cũng là để giải đáp nghịch lý Fermi. Nội dung chính của nó đề cập đến sự ra đời và phát triển của nền văn minh, nhưng có những sự kiện ngăn cản một nền văn minh đạt tới mức độ tiến bộ công nghệ cần thiết để du hành hoặc giao tiếp liên hành tinh. Theo đó, mỗi sinh vật, dù cho có phát triển thế nào đi chăng nữa, thì đến một lúc nào đó cũng sẽ thất bại và không thể trở thành một nền văn minh du hành vũ trụ được
Ông tin rằng sự ra đời và phát triển của nền văn minh cần ít nhất 9 mắt xích chính:
1. Cần có một hệ thống hành tinh phù hợp, ít nhất là ở các vị trí có thể sinh sống và có vật chất hữu cơ
2. Sự tiến hóa của các đại phân tử tự sao chép, chẳng hạn như RNA
3. Tiến hóa đời sống đơn bào nhân sơ tương đối đơn giản
4. Đời sống đơn bào nhân thực tương đối phức tạp
5. Đời sống sinh sản hữu tính tiến hóa
6. Đời sống đa bào tiến hóa
7. Tiến hóa để có bộ não lớn, động vật có thể sử dụng công cụ
8. Tiến hóa để phát triển nền văn minh giống như con người
9. Phát triển thành một nền văn minh thuộc địa giữa các vì sao trong vũ trụ
Mình có thể hiểu rằng mỗi bước trong chín liên kết chính này là một sự nâng cấp khủng, và nếu mỗi liên kết bị gián đoạn và gặp trở ngại, nền văn minh sẽ không thể ra đời hoặc tiếp tục được. Và đây chỉ là một số mắt xích chính quan trọng nhất thôi, mỗi mắt xích còn có thể được phân tách thành nhiều mắt xích nhỏ hơn nữa, và mỗi bước đều siêu quan trọng
Cho đến giờ, nhân loại vẫn chưa phát hiện ra sự tồn tại của nền văn minh nào đã đạt đến bước thứ chín cả. Vì vậy, nhiều người nghĩ rằng mỗi bước trong quá trình phát triển văn minh là một cái bẫy. Những cái bẫy này giống như một bộ lọc, lọc từng bước nâng cấp của sự phát triển văn minh, khiến nền văn minh có thể chết bất cứ lúc nào và không thể tiếp tục được.
Các bộ lọc phụ tạo nên bộ lọc lớn này là: môi trường Trái Đất cực kỳ hiếm và xác suất xuất hiện nền văn minh là cực kỳ nhỏ; sự tàn phá của các thảm họa tự nhiên, chẳng hạn như thảm họa địa chất và tác động của tiểu hành tinh, vụ nổ sao, v.v.; sự tự chấm dứt do phát triển công nghệ của chính văn minh đó, chẳng hạn như chiến tranh hạt nhân, hóa sinh, trí tuệ nhân tạo và những công nghệ khác phá hủy nền văn minh của chính mình...
Bởi vì Trái Đất là nơi sinh ra sự sống và nền văn minh quá ngẫu nhiên và quá hoàn hảo luôn. Do đó, Hansen cùng với Andrew Schneider của Đại học Oxford đã tổng kết lập luận lâu đời về bộ lọc vĩ đại của sự phát triển nền văn minh và rút ra kết luận vì sao Trái Đất lại có sự sống và nền văn minh:
Thứ nhất, Trái Đất chỉ nằm trong vùng có thể sinh sống được của Mặt Trời, với bầu khí quyển lý tưởng và sự bảo vệ địa từ. Thứ hai, nó va chạm với một hành tinh có tên "Theia" ngay sau khi ra đời và trục của Trái Đất bị lệch đi 23,44 độ, dẫn đến các mùa thay đổi, và giúp mình có một Mặt Trăng, tạo ra lực thủy triều lớn hơn. Trong khi đó Hệ Mặt Trời ở rất xa trung tâm của Dải Ngân hà, tránh các nguồn bức xạ hủy hoại sự sống.
Tất cả những mối liên hệ và sự trùng hợp này dường như đều xoay quanh việc nuôi dưỡng sự sống và nền văn minh. Những hành tinh có sự trùng hợp hoàn hảo như vậy trong vũ trụ hẳn là quá hiếm rồi
Tuy nhiên, nhiều nhà khoa học và ngay cả chính Hansen cũng tỏ ra nghi ngờ về Giả thuyết Bộ lọc Vĩ đại, có thể tóm gọn lại như sau:
1. Nguyên nhân hình thành nền văn minh và văn minh vũ trụ rất đa dạng, và có lẽ môi trường Trái Đất không phải là cách duy nhất để nền văn minh xuất hiện đâu. Vì vậy, không phải ngẫu nhiên và hoàn hảo như Trái Đất mới có thể tạo ra sự sống và nền văn minh. Do đó hình dạng và cách thức phát triển nền văn minh của sinh vật thông minh cũng có thể hoàn toàn khác với sự sống của Trái Đất, và có thể xuất hiện theo nhiều cách khác nhau mà mình không thể dự đoán được
2. Sự tuyệt chủng của các nền văn minh không phải là dễ dàng. Lấy nền văn minh của loài người trên Trái Đất làm ví dụ, sự tiến hóa về nguồn gốc sự sống từ tế bào nhân sơ đơn giản thành tế bào nhân thực mất 1 tỷ năm, và sự tiến hóa từ tế bào nhân chuẩn thành động vật đa bào và sự xuất hiện của bộ não cũng phải mất vài triệu năm để tiến hóa từ động vật thông minh bình thường thành con người.
Do đó, ngay cả khi xảy ra các thảm họa tự nhiên và nhân tạo ở mức độ hủy diệt các nền văn minh, chẳng hạn như chiến tranh hạt nhân, các sự kiện sinh hóa hoặc đại dịch, thảm họa địa chất, tác động của tiểu hành tinh, vụ nổ sao, v.v., mặc dù có thể phá hủy nền văn minh nhân loại, nhưng khó có thể tiêu diệt hoàn toàn sự sống. Và theo thời gian, có thể từ hàng vạn năm đến hàng triệu năm, nền văn minh thông minh có thể sẽ xuất hiện trở lại
3. Liệu sự phát triển của nền văn minh khoa học và công nghệ, chẳng hạn như trí tuệ nhân tạo, cuối cùng có hủy diệt nền văn minh nhân loại không? Sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo thực sự có thể xóa sổ loài người, nhưng rất có thể nền văn minh nhân loại sẽ không bị gián đoạn đâu. Vì bản thân AI là do con người tạo ra, nên nếu AI chiến thắng, chắc chắn chúng sẽ kế thừa và phát triển nền văn minh, có khả năng là sự kết hợp giữa ý thức của con người và máy móc
Nguồn: soha.vn