Các bạn ơi, nếu bạn từng "quẩy" cả buổi chiều hè dưới trời nắng chang chang mà quên bẵng việc bảo vệ da, thì chắc chắn bạn sẽ phải "gánh hậu quả" đau đớn rồi đó – đó chính là cơn cháy nắng kinh hoàng luôn!
Tùy vào việc bạn ở ngoài trời bao lâu, sống ở đâu và màu da như thế nào mà cháy nắng có thể là chuyện thường xuyên xảy ra, nhưng mà ai trên đời này cũng có thể bị "dính đòn" từ ánh nắng mặt trời cả đấy nhé!
Với những bạn đã từng trải nghiệm cơn cháy nắng và cảm giác da như con tôm hùm luộc chín trong mấy ngày sau đó, chắc hẳn cũng tự hỏi "sao da mình đỏ bừng thế này?"
Khoa học đằng sau cơn cháy nắng là gì?
Như mọi người đều biết, những tia sáng mặt trời chiếu xuống Trái đất và làm ấm làn da chúng ta là một dạng bức xạ điện từ – ánh sáng nhìn thấy được, nhưng đó chưa phải là tất cả đâu nha! Ánh sáng mặt trời còn chứa thứ gọi là bức xạ cực tím (UV) nữa. Bức xạ này có thể xuyên qua da, thậm chí xâm nhập vào tận nhân của các tế bào trong cơ quan cơ thể luôn!
Bức xạ UV này được chia thành hai loại: UVA và UVB. Loại UVA thâm nhập sâu hơn vào da và liên quan chặt chẽ đến việc da lão hóa và nếp nhăn, còn UVB thì liên quan trực tiếp đến tổn thương DNA và các dạng ung thư da khác nhau.
Khi da bạn tiếp xúc với tia cực tím (tức là ánh nắng mặt trời) trong thời gian dài, DNA trong các tế bào da có thể bị hư hỏng. Thiệt hại này sẽ dẫn đến việc sản xuất các loại protein khác nhau như cytokine và prostaglandin, kích hoạt hệ miễn dịch trong 3-4 giờ tới, "báo động" rằng cơ thể đang bị tổn thương đây này!
Phản ứng miễn dịch của cơ thể mang lại các phân tử gây viêm và mở các mạch máu ở khu vực đó, dẫn đến da có màu đỏ và cảm giác khó chịu khi cháy nắng mà bạn thường trải qua đấy!
Nếu bạn bị cháy nắng khá sâu, kéo dài hoặc dữ dội, bạn thậm chí có thể bị da rám sạm luôn, đó cũng là mục tiêu cuối cùng của những người dành hàng giờ để tắm nắng trên khắp các bãi biển trên thế giới. "Rám nắng" thực sự là nỗ lực của cơ thể chống lại thiệt hại bức xạ; melanin là một sắc tố bảo vệ chống lại bức xạ tới, về cơ bản là phản xạ để đẩy bức xạ ra khỏi cơ thể.
"Kem chống nắng tự nhiên" này được tìm thấy ở mức độ thấp ở những người có làn da sáng, đó là lý do tại sao họ dễ bị cháy nắng hơn, và tại sao họ phải vật lộn để đạt được một làn da "rám nắng" thực sự. Ngay cả những người có làn da rất sạm màu cũng sẽ bị cháy nắng và làm tổn thương tế bào da, dù da không biến thành màu đỏ rõ rệt đấy nhé!
Ảnh hưởng của cháy nắng ra sao?
Bạn có thể biết những tác động cơ bản của một vết cháy nắng hoặc hiện đang trải nghiệm chúng (do đó bạn đang đọc bài này), nhưng có một số tác dụng lâu dài khác mà mọi người thường "quên lãng" luôn đấy!
Hiện tượng nổi đỏ, ngứa và khó chịu xuất hiện đầu tiên sau khi da bạn bị cháy nắng (sau 4-6 giờ kể từ thời điểm tiếp xúc với ánh nắng mặt trời), đây là dấu hiệu cho thấy cơ thể bạn đã phản ứng với mối đe dọa và đang làm việc để sửa chữa các tế bào bị hư hại.
Tuy nhiên, như thường lệ, các tế bào da bị cháy nắng sẽ bị tổn thương quá mức và có thể đã chết rồi, trong trường hợp đó, chúng sẽ bị bong ra và loại bỏ khỏi cơ thể, để nhường chỗ cho các tế bào khỏe mạnh mới hình thành. Đây là lý do tại sao các vết cháy nắng nặng sẽ bong tróc hoặc thậm chí phồng rộp trong quá trình chữa lành.
Nhớ kỹ là, ngay cả khi da bạn bong ra, điều đó không có nghĩa là tất cả các tế bào bị hư hại đã bị loại bỏ hết đâu nha! Những thiệt hại sâu sắc do tia UVA và UVB gây ra có thể kéo dài trong nhiều năm! DNA bị đột biến trong các tế bào đã bị cơ thể loại bỏ sẽ làm tăng nguy cơ phát triển ung thư da về lâu dài đấy.
Việc tiếp xúc với ánh nắng mặt trời lâu dài không chỉ làm da bị cháy nắng dẫn đến khả năng bị ung thư mà còn đẩy nhanh quá trình lão hóa nữa. Nếu bạn nhận thấy sự xuất hiện sớm của các nếp nhăn trên khuôn mặt, hoặc các bộ phận khác trên cơ thể thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, thì đó chính là tác dụng của nó rồi đấy!
Bằng cách làm tổn hại đến những nơi sâu hơn của làn da, bức xạ UVA sẽ có thể làm giảm độ đàn hồi của da theo thời gian, khiến bạn trông già hơn so với tuổi thực, chưa kể đến những vết đen và vết bẩn khó nhìn thường có thể phát triển sau nhiều năm phơi nắng.
Những cách để ngăn ngừa cháy nắng
Cách rõ ràng nhất để bảo vệ chống lại cháy nắng là tránh tiếp xúc lâu với ánh nắng mặt trời, nhưng đó lại là điều không thực tế với nhiều người (vì công việc hay thói quen họ phải thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng mặt trời). Do đó, thực hiện các biện pháp phòng ngừa thông thường chống lại ánh nắng mặt trời là cách tốt nhất và là điều bạn nên nghiêm túc thực hiện!
Để bắt đầu, mặc đúng loại quần áo là chìa khóa; luôn mang theo mũ và kính râm nếu bạn biết rằng bạn sẽ đi bộ quanh một ngọn núi cả ngày; và hãy nhớ mang theo một tấm che cho một bữa tiệc nướng trên bãi biển. Thỉnh thoảng, đừng ngần ngại trốn trong bóng râm trong một ngày dài; điều này cũng sẽ giúp tránh mất nước và các vấn đề khác liên quan đến mùa hè luôn!
Và hãy nhớ sử dụng kem chống nắng vì nó là điều quan trọng để bảo vệ làn da của bạn. Hầu hết mọi người khuyên bạn nên sử dụng SPF 30 hoặc cao hơn khi ra ngoài nắng và nên thoa lại sau mỗi hai giờ nhé!
Tùy thuộc vào lối sống cụ thể của bạn, màu da, mức độ sạm da hoặc lịch trình hoạt động, bạn phải quyết định cách thức và thời điểm nên sử dụng kem chống nắng, nhưng nó chắc chắn sẽ đóng một phần trong thói quen bảo vệ da hàng ngày của bạn đấy!
Bây giờ bạn đã hiểu tại sao da bị đỏ rồi nhé – đó là do tăng lưu lượng máu và sự hiện diện của melanin như là một phần của phản ứng miễn dịch đối với tổn thương tế bào – và bạn cũng có thể hiểu tại sao rất nguy hiểm nếu bạn để làn da bỏng nắng.
Nguồn: soha.vn