Topwar vừa đăng bài phân tích đỉnh về "IMR-2: Vì sao cỗ máy của ngày tận thế hạt nhân lại thất bại trong 'kỳ thi' ở Chernobyl". Mình xin phép dịch lại cho anh em nha!
Ngày 26/4/1986, thảm họa phóng xạ lớn nhất lịch sử nhân loại đã xảy ra tại nhà máy điện hạt nhân Chernobyl ở Liên Xô. Sự kiện này đã để lại hậu quả nặng nề cho cả thế giới
Để xử lý hậu quả, hơn nửa triệu người và hàng trăm thiết bị đã được điều động đến hiện trường - trong đó có xe công binh hạng nặng IMR-2 được phát triển từ khung gầm xe tăng chiến đấu chủ lực (MBT) T-72.
Tuy nhiên, do những trở ngại kỹ thuật, khí tài được chế tạo để hoạt động trong chiến tranh hạt nhân này đã phải được cải tạo lại để ứng phó với tình trạng ô nhiễm phóng xạ cực mạnh trên mặt đất.
Nhìn vào những bức ảnh và video ghi lại quá trình xử lý hậu quả ở Chernobyl, tác giả bài viết Eduard Perov đã liên tưởng đến một số xung đột tương đối gần đây - ví dụ như ở Syria.
Ở cả Chernobyl lẫn Syria, lớp giáp nặng đã bị gỡ bỏ và thay bằng lớp giáp mỏng hơn nhưng vẫn đủ chống đạn bộ binh và pháo - hoặc chống bức xạ bằng tấm chì.
Có thể hiểu khi làm vậy trên các khí tài bọc thép hạng nhẹ, nhưng tại sao lại áp dụng trên xe công binh hạng nặng?
Khi phát triển bất kỳ loại khí tài nào - bao gồm cả IMR-2 - các kỹ sư đều phải tính toán xác suất gặp vũ khí chống tăng, góc bắn, xác suất trúng đạn trong điều kiện khác nhau...
Tính toán tương tự cũng được áp dụng với bức xạ hạt nhân. Tuy nhiên không ai từng tưởng tượng được rằng lại có thể xảy ra thảm họa quy mô lớn như ở Chernobyl nên việc phát triển khí tài để ứng phó với chiến tranh hạt nhân được coi là mục tiêu chính.
Chính vì vậy khi thiết kế lớp bảo vệ chống bức xạ của IMR-2, người ta chú ý nhiều nhất đến phần dưới thân xe và đáy, vì bức xạ lẽ ra phải đến từ đất bị nhiễm xạ sau vụ nổ hạt nhân.
Ở Chernobyl, mọi thứ lại diễn ra ngược lại hoàn toàn! IMR-2 đã tham gia dọn dẹp mảnh vỡ, xây dựng quan tài bê tông quanh lò phản ứng, phá bỏ những ngôi nhà bị ô nhiễm ở các ngôi làng gần đó, nhổ cây cối trong khu rừng nơi phần lớn bụi phóng xạ rơi xuống ngay sau vụ nổ.
Trong tất cả các hoạt động này, nguồn bức xạ không nằm trong lòng đất mà ở độ cao nhất định. Bức xạ chiếu vào nơi dễ bị tổn thương nhất của IMR-2 - nửa phía trên. Vì vậy, những tấm chì dày phải được bổ sung thêm.
Tuy nhiên để đối phó với khu vực mà mức bức xạ đã vượt quá tiêu chuẩn 500.000 lần hoặc hơn, một số chiếc IMR-2 đã trải qua quá trình cải tạo thủ công, giúp nâng mức bảo vệ lên cao hơn.
Sau khi vận hành một khoảng thời gian nhất định, tất cả các thiết bị được sử dụng ở Chernobyl đều phải trải qua quy trình khử nhiễm, hay nói đơn giản là rửa.
Điều này không nhằm đem chúng ra ngoài khu vực nguy hiểm để tái sử dụng - cái kết của chúng vẫn là bị chôn lấp hoặc đưa đến "nghĩa địa" xe cơ giới.
Mục đích của việc khử nhiễm là để loại bỏ bụi và mảnh vụn ô nhiễm phóng xạ khỏi bề mặt và các bộ phận bên trong của máy móc - thứ tồn tại ở mức cao có thể gây tử vong cho người điều khiển.
Số lượng lớn các khoang, hốc, các bộ phận chuyển động và cấu trúc bên ngoài khác đã góp phần làm cho bụi tích tụ dày đặc, bàn chải và các công cụ vệ sinh khác gần như không thể tiếp cận được... tuy nhiên vấn đề không chỉ dừng ở đó!
Cửa sập và hệ thống thông gió - lọc không khí của IMR-2 bảo vệ khá tốt chống lại sự xâm nhập của tất cả các loại bụi, khí và chất lỏng... Nhưng trong trường hợp hệ thống thông gió - lọc có vấn đề, độ kín của xe giảm mạnh.
Kết quả là khi rửa xe bằng hợp chất đặc biệt, một phần dung dịch này cùng với bụi phóng xạ đã vào bên trong xe. Và thường đây không phải là những giọt nước nhỏ mà là những dòng chảy luôn.
Một vấn đề đau đầu khác là bộ lọc gió động cơ. Đây là nơi tập trung bụi phóng xạ - có tới hàng chục hoặc thậm chí hàng trăm mét khối không khí bị ô nhiễm đi qua nó. Bộ lọc này được làm sạch định kỳ và do chúng cách ly với kíp lái, nó không gây ảnh hưởng tới họ.
Nhưng đừng quên những người chịu trách nhiệm làm sạch bộ lọc này, mặc dù không làm việc ở vùng nguy hiểm nhưng họ vẫn bị ảnh hưởng một lượng bức xạ đáng kể trong quá trình phục vụ chiếc IMR-2.
Ngoài các vấn đề kể trên, cần lưu ý rằng máy móc có thể hỏng hóc trong quá trình hoạt động.
Kíp lái sẽ phải làm gì trong trường hợp này? Theo quy định, một xe công binh khác sẽ hỗ trợ những chiếc bị hỏng - nhưng để cứu kéo vẫn phải có người đi ra ngoài thao tác. Như vậy cần có cơ chế tự động hóa các khớp nối để con người không phải rời khỏi thiết bị.
Vấn đề cuối cùng là về thời tiết. Ở khu vực Kiev nơi có nhà máy điện hạt nhân Chernobyl, vào cuối tháng 4/1986 trời đã rất nóng. Nếu ở ngoài trời 30 độ C thì nhiệt độ bên trong xe có thể tăng lên đến 50 độ C, điều đó ảnh hưởng lớn đến sức khỏe kíp lái - thậm chí gây bất tỉnh luôn.
Như vậy cần thêm một số loại thiết bị để có thể mở xe từ bên ngoài và đưa nạn nhân ra ngoài.
Đã có những lời chỉ trích nhắm vào IMR-2 sau quá trình xử lý hậu quả của vụ tai nạn Chernobyl. Nhưng cần lưu ý rằng cỗ máy này ban đầu được thiết kế để giải quyết các nhiệm vụ hoàn toàn khác.
Đó là cứu kéo khí tài quân sự bị hỏng khỏi chiến trường, rà phá bom mìn, dọn các đống đổ nát hoặc các chướng ngại vật nhân tạo trong điều kiện chiến tranh thông thường hoặc hạt nhân.
Sự kiện ngày 26/4/1986 là điều không ai lường trước được cũng như năng lực sẵn có của phương tiện kỹ thuật vì vậy IMR không có lỗi gì cả.
Nguồn: soha.vn
Ngày 26/4/1986, thảm họa phóng xạ lớn nhất lịch sử nhân loại đã xảy ra tại nhà máy điện hạt nhân Chernobyl ở Liên Xô. Sự kiện này đã để lại hậu quả nặng nề cho cả thế giới
Để xử lý hậu quả, hơn nửa triệu người và hàng trăm thiết bị đã được điều động đến hiện trường - trong đó có xe công binh hạng nặng IMR-2 được phát triển từ khung gầm xe tăng chiến đấu chủ lực (MBT) T-72.
Tuy nhiên, do những trở ngại kỹ thuật, khí tài được chế tạo để hoạt động trong chiến tranh hạt nhân này đã phải được cải tạo lại để ứng phó với tình trạng ô nhiễm phóng xạ cực mạnh trên mặt đất.
Nhìn vào những bức ảnh và video ghi lại quá trình xử lý hậu quả ở Chernobyl, tác giả bài viết Eduard Perov đã liên tưởng đến một số xung đột tương đối gần đây - ví dụ như ở Syria.
Ở cả Chernobyl lẫn Syria, lớp giáp nặng đã bị gỡ bỏ và thay bằng lớp giáp mỏng hơn nhưng vẫn đủ chống đạn bộ binh và pháo - hoặc chống bức xạ bằng tấm chì.
Có thể hiểu khi làm vậy trên các khí tài bọc thép hạng nhẹ, nhưng tại sao lại áp dụng trên xe công binh hạng nặng?
Khi phát triển bất kỳ loại khí tài nào - bao gồm cả IMR-2 - các kỹ sư đều phải tính toán xác suất gặp vũ khí chống tăng, góc bắn, xác suất trúng đạn trong điều kiện khác nhau...
Tính toán tương tự cũng được áp dụng với bức xạ hạt nhân. Tuy nhiên không ai từng tưởng tượng được rằng lại có thể xảy ra thảm họa quy mô lớn như ở Chernobyl nên việc phát triển khí tài để ứng phó với chiến tranh hạt nhân được coi là mục tiêu chính.
Chính vì vậy khi thiết kế lớp bảo vệ chống bức xạ của IMR-2, người ta chú ý nhiều nhất đến phần dưới thân xe và đáy, vì bức xạ lẽ ra phải đến từ đất bị nhiễm xạ sau vụ nổ hạt nhân.
Ở Chernobyl, mọi thứ lại diễn ra ngược lại hoàn toàn! IMR-2 đã tham gia dọn dẹp mảnh vỡ, xây dựng quan tài bê tông quanh lò phản ứng, phá bỏ những ngôi nhà bị ô nhiễm ở các ngôi làng gần đó, nhổ cây cối trong khu rừng nơi phần lớn bụi phóng xạ rơi xuống ngay sau vụ nổ.
Trong tất cả các hoạt động này, nguồn bức xạ không nằm trong lòng đất mà ở độ cao nhất định. Bức xạ chiếu vào nơi dễ bị tổn thương nhất của IMR-2 - nửa phía trên. Vì vậy, những tấm chì dày phải được bổ sung thêm.
Tuy nhiên để đối phó với khu vực mà mức bức xạ đã vượt quá tiêu chuẩn 500.000 lần hoặc hơn, một số chiếc IMR-2 đã trải qua quá trình cải tạo thủ công, giúp nâng mức bảo vệ lên cao hơn.
Sau khi vận hành một khoảng thời gian nhất định, tất cả các thiết bị được sử dụng ở Chernobyl đều phải trải qua quy trình khử nhiễm, hay nói đơn giản là rửa.
Điều này không nhằm đem chúng ra ngoài khu vực nguy hiểm để tái sử dụng - cái kết của chúng vẫn là bị chôn lấp hoặc đưa đến "nghĩa địa" xe cơ giới.
Mục đích của việc khử nhiễm là để loại bỏ bụi và mảnh vụn ô nhiễm phóng xạ khỏi bề mặt và các bộ phận bên trong của máy móc - thứ tồn tại ở mức cao có thể gây tử vong cho người điều khiển.
Số lượng lớn các khoang, hốc, các bộ phận chuyển động và cấu trúc bên ngoài khác đã góp phần làm cho bụi tích tụ dày đặc, bàn chải và các công cụ vệ sinh khác gần như không thể tiếp cận được... tuy nhiên vấn đề không chỉ dừng ở đó!
Cửa sập và hệ thống thông gió - lọc không khí của IMR-2 bảo vệ khá tốt chống lại sự xâm nhập của tất cả các loại bụi, khí và chất lỏng... Nhưng trong trường hợp hệ thống thông gió - lọc có vấn đề, độ kín của xe giảm mạnh.
Kết quả là khi rửa xe bằng hợp chất đặc biệt, một phần dung dịch này cùng với bụi phóng xạ đã vào bên trong xe. Và thường đây không phải là những giọt nước nhỏ mà là những dòng chảy luôn.
Một vấn đề đau đầu khác là bộ lọc gió động cơ. Đây là nơi tập trung bụi phóng xạ - có tới hàng chục hoặc thậm chí hàng trăm mét khối không khí bị ô nhiễm đi qua nó. Bộ lọc này được làm sạch định kỳ và do chúng cách ly với kíp lái, nó không gây ảnh hưởng tới họ.
Nhưng đừng quên những người chịu trách nhiệm làm sạch bộ lọc này, mặc dù không làm việc ở vùng nguy hiểm nhưng họ vẫn bị ảnh hưởng một lượng bức xạ đáng kể trong quá trình phục vụ chiếc IMR-2.
Ngoài các vấn đề kể trên, cần lưu ý rằng máy móc có thể hỏng hóc trong quá trình hoạt động.
Kíp lái sẽ phải làm gì trong trường hợp này? Theo quy định, một xe công binh khác sẽ hỗ trợ những chiếc bị hỏng - nhưng để cứu kéo vẫn phải có người đi ra ngoài thao tác. Như vậy cần có cơ chế tự động hóa các khớp nối để con người không phải rời khỏi thiết bị.
Vấn đề cuối cùng là về thời tiết. Ở khu vực Kiev nơi có nhà máy điện hạt nhân Chernobyl, vào cuối tháng 4/1986 trời đã rất nóng. Nếu ở ngoài trời 30 độ C thì nhiệt độ bên trong xe có thể tăng lên đến 50 độ C, điều đó ảnh hưởng lớn đến sức khỏe kíp lái - thậm chí gây bất tỉnh luôn.
Như vậy cần thêm một số loại thiết bị để có thể mở xe từ bên ngoài và đưa nạn nhân ra ngoài.
Đã có những lời chỉ trích nhắm vào IMR-2 sau quá trình xử lý hậu quả của vụ tai nạn Chernobyl. Nhưng cần lưu ý rằng cỗ máy này ban đầu được thiết kế để giải quyết các nhiệm vụ hoàn toàn khác.
Đó là cứu kéo khí tài quân sự bị hỏng khỏi chiến trường, rà phá bom mìn, dọn các đống đổ nát hoặc các chướng ngại vật nhân tạo trong điều kiện chiến tranh thông thường hoặc hạt nhân.
Sự kiện ngày 26/4/1986 là điều không ai lường trước được cũng như năng lực sẵn có của phương tiện kỹ thuật vì vậy IMR không có lỗi gì cả.
Nguồn: soha.vn