ThíchThìNhích
New member
Cơn sốt bóng đá lại quay trở lại càn quét khắp mọi nơi rồi các bạn ơi! Hành vi của mọi người trong thời gian diễn ra World Cup nghe chừng khá thú vị đối với các nhà tâm lý học đấy, vì họ có thể thấy một đống lý thuyết của mình được áp dụng ngoài đời thật luôn. Dưới đây là 5 câu hỏi mà bạn có thể tự hỏi mình trong suốt giải đấu – và cách mà tâm lý học giải thích chúng nha! 
Tại sao nhiều người "đột nhiên" trở thành fan cuồng bóng đá mỗi khi World Cup đến?
Sự thay đổi thái độ này liên quan đến việc "bản sắc xã hội" của chúng ta thay đổi đó. Bản sắc xã hội ở đây là những khía cạnh trong tính cách liên quan đến môi trường xã hội xung quanh, ví dụ như quốc tịch, công ty mình làm việc hay câu lạc bộ mình tham gia gì đó.
Người ta thường treat tốt hơn với những người có chung bản sắc xã hội với mình ("nhóm trong"), và có xu hướng đối xử không mấy friendly với những người không thuộc nhóm đó ("nhóm ngoài"), ngay cả khi họ chẳng biết gì về nhau cả. Điều này xảy ra thậm chí khi bạn chia nhóm dựa trên những thứ vô cùng tầm thường, chẳng hạn như nghệ sĩ mà họ bias luôn đó
Chúng ta ai cũng có nhiều bản sắc xã hội, và sẽ hành động theo những cách khác nhau tùy vào bản sắc nào đang được "kích hoạt". Một người sẽ vibe khác nhau khi bản sắc "sinh viên" đang hoạt động so với khi bản sắc "thành viên đội bóng bầu dục" của họ lên ngôi. Trong suốt World Cup, bản sắc xã hội là một thành viên của một quốc gia bỗng nhiên trở nên siêu rõ ràng. Vì vậy, ngay cả những người bình thường không theo dõi bóng đá cũng cảm thấy rất có động lực để flex sự yêu nước và đội tuyển của họ. Họ cũng có nhiều khả năng tỏ ra "anti" hơn đối với các đội tuyển khác nữa
Tại sao tôi la hét và cổ vũ ầm ĩ hơn khi xem bóng đá trong đám đông?
Sự hiện diện của những người xung quanh bạn có thể dẫn đến hiện tượng "phi cá nhân hóa" (deindividuation) đó. Đây là lúc bạn hòa mình vào đám đông và trở nên ẩn danh, đặc biệt là khi mọi người đều mặc chung một mẫu áo đấu bóng đá.
Phi cá nhân hóa có nghĩa là bạn sẽ có nhiều khả năng hành động theo chuẩn mực của nhóm hơn là theo style riêng của bạn. Trong một đám đông bóng đá, những chuẩn mực đó bao gồm việc hò hét và cổ vũ nhiệt tình. Lưu ý rằng điều này không phải lúc nào cũng dẫn đến hành vi toxic đâu nha – ví dụ như các fan Nhật Bản dọn sạch rác sau trận đấu của họ đó, respect!
Tại sao tôi rất khó chịu khi một fan của đội khác chỉ trích đội của tôi?
Nghiên cứu tâm lý cho thấy khi phản hồi lại những lời chỉ trích, điều quan trọng không chỉ là nội dung – mà là ai đang nói nó nữa. Đây là do một hiệu ứng gọi là "hiệu ứng nhạy cảm giữa các nhóm" (intergroup sensitivity effect).
Nhìn chung, mọi người dễ chịu hơn với những lời chỉ trích từ một thành viên trong nhóm so với một thành viên ngoài nhóm vì họ cảm thấy người trong nhóm đang cố góp ý mang tính xây dựng, trong khi người ngoài nhóm lại đang cố "dìm" mình thôi. Ngay cả khi một người ngoài nhóm rất hiểu biết và nói trước rằng họ đang cố góp ý xây dựng thì vẫn không giúp được gì đâu
Tuy nhiên, mọi người không phải lúc nào cũng ok với việc chỉ trích đội của chính mình. Khi xung đột giữa nhóm của chúng ta và nhóm khác trở nên căng thẳng hơn, chúng ta trở nên ít chịu đựng hơn với những lời chỉ trích từ nội bộ, cho đến khi chúng ta trở nên khó chịu như thể một người ngoài nhóm vừa nói ra điều đó luôn. Vì vậy, trong các vòng đầu của World Cup, fan có thể thoát được việc chỉ trích đội tuyển của chính mình, nhưng càng gần đến trận chung kết thì việc đó sẽ càng bị phản ứng dữ hơn đó
Tại sao tôi lại cổ vũ cho những đội bóng yếu hơn?
Thường trong World Cup, một đội bóng dũng cảm, thiếu kinh nghiệm lại tiến xa hơn mong đợi và bất ngờ trở thành main character của giải đấu luôn. Mọi người thường bắt đầu ủng hộ đội bóng này, hy vọng rằng họ sẽ thắng và "lật kèo" một đội bóng "big" hơn. Đây chính là "hiệu ứng kẻ yếu" (underdog effect) đó!
Một cách giải thích cho cảm giác này là nếu chúng ta thấy sự thành công trong những hoàn cảnh khó khăn, nó truyền cảm hứng cho chúng ta tin rằng chính chúng ta cũng có thể làm được điều gì đó khó khăn. Một cách giải thích khác là cái giá phải trả cho việc ủng hộ kẻ yếu thì nhỏ, nhưng phần thưởng – yếu tố "Tôi đã bảo là họ có thể làm được mà" – lại rất lớn. Một số nghiên cứu cũng cho thấy kẻ yếu được coi là những người nỗ lực nhiều hơn, và nhận thức về sự nỗ lực dẫn đến sự yêu thích nhiều hơn đấy
World Cup có làm tăng căng thẳng giữa các quốc gia không?
Thực ra là không đâu nha! Trên thực tế, nó còn có thể cải thiện mối quan hệ giữa các quốc gia nếu người hâm mộ được khuyến khích chấp nhận một bản sắc nhóm chung. Đây là một bản sắc xã hội mà cả hai đều chia sẻ – vì vậy "fan Anh" và "fan Đức" cũng sẽ chia sẻ bản sắc là "fan bóng đá"
Suy nghĩ lại về các bản sắc theo cách này thực sự có thể làm giảm xung đột giữa các nhóm luôn đó. Vì vậy, mặc dù có tiềm ẩn sự cạnh tranh, World Cup thực sự cũng có thể kéo mọi người từ khắp các quốc gia trên thế giới lại gần nhau thông qua tình yêu bóng đá đấy!
Nguồn: soha.vn
Tại sao nhiều người "đột nhiên" trở thành fan cuồng bóng đá mỗi khi World Cup đến?
Sự thay đổi thái độ này liên quan đến việc "bản sắc xã hội" của chúng ta thay đổi đó. Bản sắc xã hội ở đây là những khía cạnh trong tính cách liên quan đến môi trường xã hội xung quanh, ví dụ như quốc tịch, công ty mình làm việc hay câu lạc bộ mình tham gia gì đó.
Người ta thường treat tốt hơn với những người có chung bản sắc xã hội với mình ("nhóm trong"), và có xu hướng đối xử không mấy friendly với những người không thuộc nhóm đó ("nhóm ngoài"), ngay cả khi họ chẳng biết gì về nhau cả. Điều này xảy ra thậm chí khi bạn chia nhóm dựa trên những thứ vô cùng tầm thường, chẳng hạn như nghệ sĩ mà họ bias luôn đó
Chúng ta ai cũng có nhiều bản sắc xã hội, và sẽ hành động theo những cách khác nhau tùy vào bản sắc nào đang được "kích hoạt". Một người sẽ vibe khác nhau khi bản sắc "sinh viên" đang hoạt động so với khi bản sắc "thành viên đội bóng bầu dục" của họ lên ngôi. Trong suốt World Cup, bản sắc xã hội là một thành viên của một quốc gia bỗng nhiên trở nên siêu rõ ràng. Vì vậy, ngay cả những người bình thường không theo dõi bóng đá cũng cảm thấy rất có động lực để flex sự yêu nước và đội tuyển của họ. Họ cũng có nhiều khả năng tỏ ra "anti" hơn đối với các đội tuyển khác nữa
Tại sao tôi la hét và cổ vũ ầm ĩ hơn khi xem bóng đá trong đám đông?
Sự hiện diện của những người xung quanh bạn có thể dẫn đến hiện tượng "phi cá nhân hóa" (deindividuation) đó. Đây là lúc bạn hòa mình vào đám đông và trở nên ẩn danh, đặc biệt là khi mọi người đều mặc chung một mẫu áo đấu bóng đá.
Phi cá nhân hóa có nghĩa là bạn sẽ có nhiều khả năng hành động theo chuẩn mực của nhóm hơn là theo style riêng của bạn. Trong một đám đông bóng đá, những chuẩn mực đó bao gồm việc hò hét và cổ vũ nhiệt tình. Lưu ý rằng điều này không phải lúc nào cũng dẫn đến hành vi toxic đâu nha – ví dụ như các fan Nhật Bản dọn sạch rác sau trận đấu của họ đó, respect!
Tại sao tôi rất khó chịu khi một fan của đội khác chỉ trích đội của tôi?
Nghiên cứu tâm lý cho thấy khi phản hồi lại những lời chỉ trích, điều quan trọng không chỉ là nội dung – mà là ai đang nói nó nữa. Đây là do một hiệu ứng gọi là "hiệu ứng nhạy cảm giữa các nhóm" (intergroup sensitivity effect).
Nhìn chung, mọi người dễ chịu hơn với những lời chỉ trích từ một thành viên trong nhóm so với một thành viên ngoài nhóm vì họ cảm thấy người trong nhóm đang cố góp ý mang tính xây dựng, trong khi người ngoài nhóm lại đang cố "dìm" mình thôi. Ngay cả khi một người ngoài nhóm rất hiểu biết và nói trước rằng họ đang cố góp ý xây dựng thì vẫn không giúp được gì đâu
Tuy nhiên, mọi người không phải lúc nào cũng ok với việc chỉ trích đội của chính mình. Khi xung đột giữa nhóm của chúng ta và nhóm khác trở nên căng thẳng hơn, chúng ta trở nên ít chịu đựng hơn với những lời chỉ trích từ nội bộ, cho đến khi chúng ta trở nên khó chịu như thể một người ngoài nhóm vừa nói ra điều đó luôn. Vì vậy, trong các vòng đầu của World Cup, fan có thể thoát được việc chỉ trích đội tuyển của chính mình, nhưng càng gần đến trận chung kết thì việc đó sẽ càng bị phản ứng dữ hơn đó
Tại sao tôi lại cổ vũ cho những đội bóng yếu hơn?
Thường trong World Cup, một đội bóng dũng cảm, thiếu kinh nghiệm lại tiến xa hơn mong đợi và bất ngờ trở thành main character của giải đấu luôn. Mọi người thường bắt đầu ủng hộ đội bóng này, hy vọng rằng họ sẽ thắng và "lật kèo" một đội bóng "big" hơn. Đây chính là "hiệu ứng kẻ yếu" (underdog effect) đó!
Một cách giải thích cho cảm giác này là nếu chúng ta thấy sự thành công trong những hoàn cảnh khó khăn, nó truyền cảm hứng cho chúng ta tin rằng chính chúng ta cũng có thể làm được điều gì đó khó khăn. Một cách giải thích khác là cái giá phải trả cho việc ủng hộ kẻ yếu thì nhỏ, nhưng phần thưởng – yếu tố "Tôi đã bảo là họ có thể làm được mà" – lại rất lớn. Một số nghiên cứu cũng cho thấy kẻ yếu được coi là những người nỗ lực nhiều hơn, và nhận thức về sự nỗ lực dẫn đến sự yêu thích nhiều hơn đấy
World Cup có làm tăng căng thẳng giữa các quốc gia không?
Thực ra là không đâu nha! Trên thực tế, nó còn có thể cải thiện mối quan hệ giữa các quốc gia nếu người hâm mộ được khuyến khích chấp nhận một bản sắc nhóm chung. Đây là một bản sắc xã hội mà cả hai đều chia sẻ – vì vậy "fan Anh" và "fan Đức" cũng sẽ chia sẻ bản sắc là "fan bóng đá"
Suy nghĩ lại về các bản sắc theo cách này thực sự có thể làm giảm xung đột giữa các nhóm luôn đó. Vì vậy, mặc dù có tiềm ẩn sự cạnh tranh, World Cup thực sự cũng có thể kéo mọi người từ khắp các quốc gia trên thế giới lại gần nhau thông qua tình yêu bóng đá đấy!
Nguồn: soha.vn