Nói đến những nhân vật lịch sử được làm phim nhiều lần nhất màn ảnh Trung Quốc, Bao Thanh Thiên chắc chắn phải nằm trong top đầu rồi! Qua vô số các bộ phim, ông được khắc họa như biểu tượng của công lý, luôn đứng về phía người yếu thế và không ngại đối đầu với quyền lực.
Nhưng mà bạn có biết tên thật của Bao Thanh Thiên là gì không? Spoil luôn: Ông tên là Bao Chửng, tự Hy Nhân, sinh năm 999 và mất năm 1062. Quê ông ở Lư Châu, Hợp Phì (nay thuộc tỉnh An Huy, Trung Quốc). Trong các tư liệu lịch sử và truyền thuyết dân gian, ông còn có cả tá nickname khác như Bao Thị Chế, Bao Hắc Tử, Bao học sĩ hay Bao Long Đồ nữa đó!
Năm 1027, Bao Chửng đỗ tiến sĩ (xịn đét nhé!), nhưng ông không vội vàng đi làm quan ngay đâu. Vì cha mẹ già yếu, ông xin ở nhà chăm sóc cha mẹ suốt khoảng 10 năm luôn. Phải đến khi cha mẹ qua đời, Bao Chửng mới chính thức bước vào quan trường, lúc đó đã 38 tuổi rồi – khá muộn so với các bạn đồng khóa!
Trong 27 năm làm quan sau đó, ông đã trải qua nhiều vị trí từ địa phương đến trung ương, từ Tri huyện Thiên Trường, Tri phủ Đoan Châu, Doanh Châu, Dương Châu, Lư Châu, Triệu Châu cho đến Tri phủ Giang Ninh. Đỉnh cao nhất là khi ông giữ chức Phủ doãn phủ Khai Phong – vị trí phụ trách mảng hình pháp và an ninh tại kinh thành (tương đương như giám đốc công an thủ đô ngày nay ấy).
Trước khi qua đời, chức vụ cao nhất Bao Chửng từng giữ là Khu mật Phó sứ – một vị trí cực kỳ quan trọng trong triều đình, được ví như phó thủ tướng vậy!
Vì sao lại gọi là "Bao Thanh Thiên"?
Bao Chửng nổi tiếng trong lịch sử vì là một vị quan cực kỳ nghiêm minh, không để tiền bạc hay địa vị tác động đến phán quyết của mình. Những câu chuyện về ông luôn nhấn mạnh sự công bằng tuyệt đối trong xét xử, dù người liên quan là quan to hay thậm chí là hoàng tộc!
Chính vì điều đó, người dân đã dành tặng ông danh xưng "Bao Thanh Thiên". "Thanh Thiên" nghĩa là bầu trời xanh – một hình ảnh tượng trưng cho sự minh bạch, công bằng và là chỗ dựa cho những người bị oan.
Đối với người dân thường, một vị quan có thể phân xử đúng sai, không thiên vị chính là "trời xanh" bảo vệ họ. Và dần dần, cái tên này trở thành cách gọi thể hiện sự tôn kính tối đa đối với vị quan họ Bao!
Hình tượng này sau này trở thành nền tảng để văn học và phim ảnh xây dựng nên nhân vật Bao Thanh Thiên mà chúng ta biết đến ngày nay.
Những câu chuyện xử án ở... âm phủ?
Bên cạnh hình ảnh vị quan thanh liêm, Bao Chửng còn gắn với nhiều câu chuyện kỳ bí lắm nha! Một truyền thuyết phổ biến kể rằng ông là người được trời phái xuống trần, có khả năng xử án ở cả hai thế giới luôn.
Theo câu chuyện này, ban ngày Bao Chửng xử án ở dương gian, còn ban đêm lại xuống âm phủ để giải quyết những vụ việc liên quan đến người đã khuất. Nghe huyền thoại ghê chứ!
Tất nhiên đây chỉ là những yếu tố thuộc về truyền thuyết và văn học dân gian thôi, không có trong sử sách chính thống đâu nha. Nhưng chính những câu chuyện này đã góp phần làm cho hình tượng Bao Thanh Thiên trở nên đặc biệt và thu hút trong văn hóa đại chúng!
Nhiều câu chuyện khác còn kể về việc Bao Chửng xử lý cả những người có địa vị cao trong xã hội, nhấn mạnh quan niệm "trước pháp luật, ai cũng bình đẳng". Chính mô-típ này xuất hiện rất nhiều trong các tác phẩm sân khấu, tiểu thuyết và phim ảnh về ông đấy!
Từ nhân vật lịch sử đến icon màn ảnh
Bao Chửng ngoài đời thực là một nhân vật lịch sử có thật, nhưng hình tượng Bao Thanh Thiên quen thuộc với khán giả ngày nay đã được "nâng cấp" qua nhiều thế hệ văn học và nghệ thuật rồi. Vì thế, giữa vị quan trong sử sách và nhân vật trên phim có khá nhiều điểm khác biệt đấy!
Các câu chuyện phá án ly kỳ, những màn đối đầu với quyền quý hay yếu tố xử án âm dương phần lớn mang màu sắc truyền kỳ. Nhưng dù sao thì chúng cũng phản ánh một mong muốn rất rõ ràng trong xã hội: người dân luôn mong có một vị quan đủ ngay thẳng để bảo vệ lẽ phải và không sợ quyền thế!
Có lẽ cũng vì thế mà dù Bao Chửng đã qua đời gần một thiên niên kỷ rồi, tên tuổi ông vẫn được nhắc đến mãi. Từ sử sách, truyền thuyết đến phim ảnh và sân khấu, hình ảnh vị quan họ Bao vẫn tồn tại như một biểu tượng văn hóa gắn với sự liêm chính, công bằng và tinh thần bảo vệ người yếu thế.
Đó chính là câu trả lời cho câu hỏi tại sao Bao Chửng được gọi là Bao Thanh Thiên – một cái tên đã trở thành huyền thoại!
Nguồn: techz.vn