ChangGirl1820
New member
Ê, câu chuyện này có vẻ quen quen không?
Bạn ngồi làm việc cả ngày trời dưới sức ép deadline rượt đuổi. Họp xong thì chạy sang viết email, email xong lại họp. Bận như con ong, mà còn thích nữa chứ! Nhưng đến tối lúc sắp tan làm, chợt giật mình: ơ hay, dự án to đùng hôm nay định làm sao giờ vẫn còn nguyên vẹn đó?
Thế là bạn mang việc về nhà. Hoặc... thôi không mang đâu. Rồi lại thấy guilty vô cùng. Dù sao thì công việc cũng đang "tràn lan" vào đời sống cá nhân, cướp mất thời gian với gia đình và thời gian nghỉ ngơi mà bạn đáng lẽ phải có.
Kiệt sức + bực mình combo max. Bạn tự nhủ ngày mai sẽ khác. Nhưng sáng hôm sau thức dậy, lại thấy mình đang quay cuồng trong vòng xoáy bận rộn như cũ thôi
Hiện tượng "đường hầm" - khi não bạn bị thu hẹp vì stress
Antonia Violante - một nhà khoa học nghiên cứu hành vi - đã chứng kiến quá nhiều case như vầy rồi. Các nhà khoa học gọi đây là hiện tượng "đường hầm" (tunneling). Khi bạn stress và bị deadline dí, khả năng tập trung và xử lý thông tin bị thu hẹp lại như thể đang đi trong đường hầm vậy, Violante giải thích. Đôi khi nó cũng có mặt tích cực, giúp bạn focus vào việc quan trọng nhất.
Nhưng mà "đường hầm" cũng có dark side của nó đấy. Trong "đường hầm" của sự bận rộn đó, chúng ta sa vào bẫy thiếu thời gian, kiểu chế độ chữa cháy hoảng loạn ấy. Kết quả là chỉ giải quyết được mấy việc lặt vặt trước mắt thay vì tập trung vào dự án lớn hoặc tìm giải pháp dài hạn.
"Cuối cùng thì mọi người đã 'đào hầm' vào những việc không đúng trọng tâm", cô nói.
Violante là cộng tác viên cao cấp tại "ideas42" - một công ty phi lợi nhuận áp dụng khoa học hành vi để giải quyết các vấn đề thực tế, có văn phòng khắp Mỹ và New Delhi. Theo cô, email chính là cái bẫy hút attention hoàn hảo nhất.
Email và Facebook - những "kẻ ăn cắp" thời gian
Bộ não của chúng ta bị thu hút bởi sự mới lạ. Chúng ta thật sự thích bị gián đoạn với mỗi lần "ping" và "ding" của tin nhắn mới. Con người thích cảm giác bận rộn, kết hợp với sức hút của sự mới lạ, thế nên dễ hiểu tại sao chúng ta cứ phải check email và notif Facebook liên tục
Thực tế, những người yêu thích bận rộn luôn có ác cảm với sự nhàn rỗi. Một nghiên cứu cho thấy mọi người thích tự tạo việc cho bản thân hơn là ngồi không làm gì cả.
"Vì vậy, mọi người có xu hướng check email liên tục", Violante nói. "Việc này mang lại cảm giác bận rộn, khiến chúng ta thấy thoải mái. Nhưng đây là một điều sai lầm", giống như việc nhầm lẫn giữa bận rộn và năng suất vậy.
Giải pháp: Check email theo lịch cố định
Để thoát khỏi "đường hầm" của sự bận rộn, bạn nên check email theo thời điểm cụ thể, Violante gợi ý.
Có một nghiên cứu cho kết quả rằng hút thuốc theo lịch trình cụ thể giúp nhiều người bỏ thuốc và phương pháp này có tỉ lệ thành công cao hơn. Lý do các nhà nghiên cứu đưa ra là một lịch trình cụ thể không chỉ giúp mọi người không hút thuốc bừa bãi như trước mà còn phá vỡ mối liên kết giữa thói quen hút thuốc.
Ý tưởng tương tự cũng đúng với email. Một nghiên cứu năm 2015 cho thấy những người check email theo thời điểm cụ thể cảm thấy vui vẻ và ít căng thẳng hơn so với những người check liên tục - mà nhiều người trong chúng ta dành tận khoảng năm giờ mỗi ngày để làm đấy.
Violante cũng đề nghị các team nên thiết lập quy tắc chung khi liên lạc qua email và thống nhất chỉ gửi email trong giờ làm việc. Để duy trì khả năng phân tích thông tin, cô đề nghị một sự thay đổi mindset về email.
"Nó không phải là về việc có hay không có email trong inbox của bạn, mà là bạn không nên chỉ để ý những gì có trong email. Thay vào đó, bạn focus vào một kế hoạch cho những việc thực sự quan trọng", cô giải thích.
Tuy nhiên, Violante cũng thừa nhận rằng việc này không dễ thực hiện vì "ngay cả các nhà khoa học hành vi cũng có vấn đề với việc nghiện email" luôn
Nguồn gốc từ nghiên cứu về nghèo đói
Các khái niệm về "sự thiếu hụt" và "đường hầm" đầu tiên được mô tả trong nghiên cứu khoa học hành vi về nghèo đói.
Anandi Mani là giáo sư về kinh tế học hành vi tại Trường Chính phủ Blavatnik ở Oxford. Cô và các đồng nghiệp muốn hiểu điều gì đã khiến người nghèo đưa ra những lựa chọn tồi tệ gây tổn hại cho tiền của họ, chẳng hạn như vay với lãi suất cao hoặc chơi xổ số. Những điều giữ họ bị mắc kẹt trong nghèo đói.
Các chuyên gia đã nghiên cứu nông dân trồng mía ở Ấn Độ và cho họ kiểm tra nhận thức ở hai thời điểm: khi nông dân còn tiền sau mùa thu hoạch và nhiều tháng sau, khi tiền trở nên thiếu hụt. Họ phát hiện ra rằng chính sự thiếu hụt về tiền đã gây ảnh hưởng đến khả năng xử lý thông tin. Các bài kiểm tra IQ của nông dân giảm tận 13 điểm so với đợt đầu kiểm tra luôn!
Sự thiếu hụt tiền bạc và sự thiếu hụt về thời gian có điểm tương đồng lớn. Khi thiếu tiền, chúng ta làm những việc khẩn cấp trước - chúng ta trả hóa đơn hay cố gắng làm cho ngân sách hoạt động ngay cả khi chúng ta biết việc thực sự quan trọng cần làm là trở thành cha mẹ tốt hoặc dành thời gian với mẹ của mình. Trong công việc cũng vậy. Chúng ta chú ý bất cứ vấn đề gì xảy ra trước mắt thay vì suy nghĩ về những gì có thể có ý nghĩa hơn để làm.
Làm sao để escape khỏi vòng luẩn quẩn?
Để bước ra khỏi tình trạng này, Mani đề nghị trước tiên bạn hãy tự hỏi nguyên nhân tại sao bạn mắc kẹt trong sự bận rộn. Nếu có thể, bạn hãy thử làm giảm khối lượng công việc hoặc phân bổ nó theo thời gian nhất định, giống như nghiên cứu về việc làm thế nào để những người nghèo kiếm được thu nhập, vượt qua những biến động tài chính và tránh tái nghèo. Sau đó làm việc với những người khác, tạo và thực thi các quy tắc chung trong nhóm về việc nghỉ giải lao tại nơi làm việc trong tuần và cuối tuần.
"Có một quy tắc bất di bất dịch tôi luôn tuân theo đó là không làm việc trong ngày cuối tuần vì điều đó gây ảnh hưởng đến kế hoạch khác", Mani nói. Bản thân cô cũng đang thử nghiệm phương pháp ngồi thiền 15 phút mỗi sáng.
"Việc này khiến tôi có ý thức hơn trong ngày" cô ấy khẳng định. "Thành thật mà nói, đây là cách mà tôi hiểu về tâm hồn mình."
Nghiên cứu từ game online: Khi "nghèo" thời gian
Anuj Shah, giáo sư khoa học hành vi tại Đại học Chicago nói rằng, sự thiếu hụt điều chỉnh lối suy nghĩ của con người. Ông đã nghiên cứu về những người tham gia các trò chơi trực tuyến. Trong đó những người tham gia chơi có thể "giàu" hoặc "nghèo" dựa theo số lần đoán hoặc thử trong trò chơi.
Kết quả mang lại thật đáng kinh ngạc. Những người "nghèo" hóa ra lại là những người rất cẩn thận. Nhưng vì sự thiếu hụt về thời gian đã thu hẹp khả năng xử lí thông tin khiến họ quá focus vào vòng chơi hiện tại, họ không thể lập chiến lược về tương lai và vì thế đưa ra những lựa chọn tai hại như vay điểm với lãi suất cắt cổ khiến họ phải trả giá đắt.
"Vì vậy, để tránh mắc phải sai lầm hoặc bỏ bê các nhiệm vụ quan trọng tưởng chừng ít khẩn cấp hơn vào lúc này nhưng sẽ gây ảnh hưởng lớn về sau, mọi người cần nhận thức ra rằng thời gian và khả năng là những nguồn lực hạn chế và hãy bắt đầu nghĩ đến các lựa chọn xung quanh và cân bằng các yếu tố", Shah nói.
Lịch trình: Phòng trưng bày nghệ thuật hay tủ lạnh nhồi nhét?
Ví dụ, khi nhìn vào lịch trình sáu tháng tiếp theo, chúng ta thường thấy nó rất rộng mở và không có nhiều điều cần làm. Vì vậy, có khả năng chúng ta tự tạo việc cho bản thân. Điều này dẫn đến sự thiếu hụt thời gian và ta vô tình tự tạo "đường hầm" trong tương lai.
"Nhưng chúng ta phải biết rằng các tuần trong sáu tháng tới cũng sẽ bận rộn tương tự như tuần này", ông Shah khẳng định. "Vì vậy, bạn cần phải suy nghĩ - làm thế nào tôi sẽ làm công việc đã định trong tuần này? Tôi sẽ phải từ bỏ điều gì để làm điều đó? Chúng ta cần nhận ra rằng sự nhàn rỗi trong tương lai là một điều không thể". Đây là một phương pháp mà ông áp dụng.
Đồng nghiệp của ông Shah - ông Sendhil Mullainathan - đã đề nghị mọi người nên suy nghĩ về lịch trình giống như một phòng trưng bày nghệ thuật nơi chúng ta quyết định điều gì là quan trọng nhất và làm thế nào để sắp xếp nó cho phù hợp, chứ không phải như một tủ đựng thức ăn mà chúng ta nhồi nhét mọi thứ vào. Ông khuyên rằng nên thiết lập ra các nguyên tắc để giúp chúng ta nhớ những gì quan trọng khi chúng ta bắt đầu rơi vào cái bẫy của sự bận rộn.
"Một khi chúng ta thiếu thời gian, chúng ta đã ở trong tình trạng tồi tệ", ông Shah nói. "Tuy nhiên, nếu học được cách quản lý thời gian trước đó, ta có thể ngăn điều đó xảy ra trong tương lai".
Nguồn: soha.vn