Nghe nực cười nhưng có thật đấy! Ngay cả các đối tác Mỹ cũng không thể sản xuất được những con ốc vít theo đúng tiêu chuẩn khắt khe của Apple.
Dù chiến tranh thương mại Mỹ - Trung đang căng đét, cộng thêm ông Trump liên tục "dí" Apple phải đưa dây chuyền sản xuất về Mỹ, thì có vẻ như "Táo khuyết" vẫn phải... bó tay. Lý do? Chỉ đơn giản vì những con ốc vít nhỏ xíu thôi đó!
Năm 2012, CEO Timothy D. Cook đã xuất hiện trên tivi khung giờ vàng, tự tin thông báo rằng Apple sẽ sản xuất máy tính Mac tại Mỹ. Đây sẽ là sản phẩm đầu tiên của Apple được sản xuất bởi công nhân Mỹ sau bao nhiêu năm, và chiếc Mac Pro xịn xò sẽ được đóng dấu dòng chữ đặc biệt: "Được lắp ráp tại Mỹ".
Nhưng rồi drama bắt đầu! Khi Apple bắt đầu sản xuất những chiếc máy tính giá 3.000 USD tại nhà máy ở Austin, Texas, họ đã gặp một vấn đề cực kỳ bất ngờ. Theo ba nhân viên làm việc trong dự án (giấu tên vì sợ mất việc chứ sao ), Apple đã... thiếu ốc vít!
Tại Trung Quốc, Apple có cả tá đối tác có thể sản xuất số lượng khủng ốc vít theo đúng yêu cầu trong thời gian ngắn. Nhưng ở Texas, nơi mà "everything is bigger", thì hoá ra lại chẳng có một nhà cung cấp ốc vít nào đủ chuẩn cả!
Quá trình test những phiên bản mới của máy tính Mac đã bị delay nặng vì xưởng cơ khí với 20 nhân viên mà Apple dựa vào chỉ có thể sản xuất tối đa... 1.000 con ốc vít mỗi ngày thôi.
Thiếu ốc vít chỉ là một trong những vấn đề khiến ngày giao hàng của máy tính Mac "made in Mỹ" bị trì hoãn hàng tháng trời. Và cuối cùng, khi mẫu máy tính Mac này sẵn sàng sản xuất hàng loạt, Apple đã phải... đặt hàng ốc vít từ Trung Quốc luôn. Ironic vãi!
Những thách thức ở Texas này cho thấy rõ các vấn đề mà Apple sẽ phải đối mặt nếu cố gắng đưa dây chuyền sản xuất về khỏi Trung Quốc. Bài học từ Texas đã chứng minh: không một quốc gia nào - chắc chắn là kể cả Mỹ - có thể sánh được với Trung Quốc về quy mô, kỹ năng, cơ sở hạ tầng VÀ chi phí sản xuất.
Trung Quốc không chỉ là nơi sản xuất mà còn là thị trường quan trọng nhất của Apple. Sự phụ thuộc này thể hiện rất rõ trong tháng vừa rồi. Ngày 2/1, Apple lần đầu tiên sau 16 năm phải thông báo doanh thu hàng quý thấp hơn dự kiến, chủ yếu do doanh số iPhone tại Trung Quốc sụt giảm mạnh.
Thứ ba này (ngày mai 29/1), Apple sẽ công bố chi tiết tình hình tài chính quý vừa rồi và dự báo cho năm tới. Có thể "Táo khuyết" sẽ phải đối mặt với nhiều áp lực tài chính hơn nếu ông Trump thực sự áp thuế lên các thiết bị sản xuất tại Trung Quốc như đã đe dọa.
Apple đang tăng cường tìm kiếm phương án để đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Theo một giám đốc của Apple (cũng xin giấu tên), họ đang xem xét sản xuất iPhone tại Ấn Độ và Việt Nam luôn nè!
Các lãnh đạo Apple cũng lo ngại việc phụ thuộc nặng vào Trung Quốc có thể gây rủi ro trong bối cảnh chiến tranh thương mại Mỹ - Trung ngày càng căng thẳng.
"Người Trung Quốc có kỹ năng tốt tới mức khó tin", ông Cook chia sẻ tại một hội nghị ở Trung Quốc cuối năm 2017. "Sản xuất các sản phẩm của Apple cần có những cỗ máy tinh vi và những người biết cách điều khiển chúng".
"Tại Mỹ, nếu tổ chức một cuộc gặp mặt các kỹ sư gia công, tôi không chắc số người tham dự đủ lấp đầy một phòng họp", Tim Cook nói thẳng. "Nhưng tại Trung Quốc, số lượng kỹ sư gia công có thể lấp đầy nhiều sân bóng đá". Wow!
Kristin Huguet, phát ngôn viên của Apple, tuyên bố rằng với khoản thanh toán 60 tỷ USD cho 9.000 nhà cung cấp Mỹ, giúp hỗ trợ cho 450.000 việc làm trong năm ngoái, Apple là động lực cho sự phát triển của nền kinh tế Mỹ. Còn đối tác sản xuất máy tính cho Apple tại Texas là Flextronics thì... im thin thít luôn.
Chính Tim Cook đã giúp Apple chuyển dây chuyền sản xuất ra nước ngoài vào năm 2004. Động thái này giúp cắt giảm chi phí và cung cấp quy mô khổng lồ cần thiết cho việc sản xuất một số sản phẩm công nghệ bán chạy nhất trong lịch sử.
Apple ký hợp đồng với một loạt đối tác, góp phần xây dựng những nhà máy khổng lồ tại Trung Quốc. Một số nhà máy trải dài hàng kilomet và sử dụng hàng trăm ngàn lao động cho việc lắp ráp, thử nghiệm và đóng gói thiết bị. Các dây chuyền lắp ráp sử dụng linh kiện từ khắp nơi trên thế giới được vận chuyển đến Trung Quốc.
Quá trình lắp ráp cuối cùng là phần tốn nhiều công sức nhất trong việc sản xuất một chiếc iPhone hay bất kỳ thiết bị nào. Vì thế, vị trí đặt dây chuyền lắp ráp thường được dùng để xác định quốc gia xuất xứ của sản phẩm cho việc đánh thuế.
Ông Cook thường phản đối khái niệm iPhone được sản xuất tại Trung Quốc. Apple cũng thường chỉ ra rằng Corning, với nhà máy ở Kentucky, sản xuất rất nhiều kính bảo vệ màn hình cho iPhone và một công ty ở Allen, Texas đã tạo ra công nghệ laser cho hệ thống nhận dạng khuôn mặt của iPhone.
Tim Cook cũng thường xuyên lập luận rằng lao động giá rẻ KHÔNG phải là lý do Apple tiếp tục duy trì dây chuyền sản xuất tại Trung Quốc. Mức lương tối thiểu tại Trịnh Châu, Trung Quốc, nơi đặt nhà máy lắp ráp iPhone lớn nhất thế giới, rơi vào khoảng 2,10 USD/1 giờ, đã bao gồm cả phúc lợi.
Apple cho biết mức lương khởi điểm cho công nhân lắp ráp sản phẩm của họ là 3,15 USD/1 giờ. Số tiền phải chi trả cho nhân công tương đương tại Mỹ cao hơn đáng kể.
Mặc dù là một trong những máy tính mạnh mẽ nhất của Apple nhưng Mac Pro sản xuất tại Mỹ cũng là một trong những sản phẩm đắt nhất của họ.
Các nhà cung cấp Trung Quốc đã vận chuyển linh kiện tới Texas để phục vụ quá trình lắp ráp. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, ví dụ như khi cần linh kiện mới vì thiết kế có chút thay đổi, các kỹ sư được giao nhiệm vụ thiết kế Mac Pro đã phải tìm tới những xưởng cơ khí ở trung tâm Texas.
Đó là lý do họ tìm thấy Stephen Melo, chủ sở hữu kiêm chủ tịch của Caldwell Manufacturing ở Lockhart. Nhân viên của Flextronics, công ty mà Apple thuê để sản xuất máy tính, chỉ thuê Caldwell sản xuất 28.000 con ốc vít mặc dù số lượng họ cần lớn hơn rất nhiều.
Khi Melo mua lại Caldwell vào năm 2002, công ty này có thể sản xuất được ốc vít với khối lượng lớn, đáp ứng nhu cầu của Apple. Nhưng nhu cầu ấy đã biến mất khi Apple chuyển dây chuyền sản xuất sang Trung Quốc. Melo nói rằng ông đã thay thế một loạt máy ép khuôn cũ, có thể sản xuất hàng loạt ốc vít, bằng những cỗ máy mới được thiết kế cho các công việc chuyên môn, chính xác hơn.
Melo nghĩ rằng thật mỉa mai khi Apple, một công ty hàng đầu với các dây chuyền sản xuất khổng lồ ở nước ngoài, lại gọi cho ông để đặt hàng số lượng lớn ốc vít. "Chẳng hợp lý đâu mà đầu tư cho dây chuyền sản xuất ốc vít ở Mỹ vì những linh kiện như thế này có thể mua được với giá rất rẻ ở nước ngoài", Melo nói.
Với các máy móc mới của mình, Melo đã làm ốc vít cho Apple nhưng sản phẩm cuối cùng không đáp ứng chính xác những yêu cầu của "Táo khuyết". Caldwell đã cung cấp 28.000 con ốc vít cho Apple trong 22 chuyến giao hàng. Ông Melo thường tự lái chiếc Lexus của mình 1 tiếng đồng hồ để giao hàng cho Apple. Tận tâm vãi chưởng!
Một cựu quản lý của Apple (cũng xin giấu tên) cho biết quy mô của Flextronics nhỏ hơn rất nhiều so với các đối tác ông thường thấy trong những dự án tương tự tại Trung Quốc. Không rõ tại sao dự án này lại thiếu công nhân, quản lý này suy đoán có thể do công nhân Mỹ đắt hơn Trung Quốc.
Quản lý này cho biết các công việc tương tự của Apple tại Trung Quốc sẽ bao gồm rất nhiều nhân công để đảm bảo tất cả nguyên liệu được đưa vào sản xuất đúng lúc, đúng chỗ. Ở Texas, các công nhân thường bị quá tải. Do đó, nguyên vật liệu thường không được đặt đúng chỗ hoặc không đến đúng lúc, góp phần gây ra sự chậm trễ của cả dây chuyền.
Một sự thất vọng khác với ngành sản xuất ở Texas: Công nhân Mỹ không sẵn sàng làm việc cả ngày lẫn đêm!
Các nhà máy tại Trung Quốc có những ca làm việc suốt mọi khung giờ và nếu cần thiết công nhân còn giảm giờ ngủ để đáp ứng kế hoạch sản xuất. Nhưng đó không phải là điều mà các công nhân Mỹ sẵn sàng thực hiện."Nhân công Trung Quốc không chỉ rẻ. Đó là một quốc gia mà chủ sở hữu lao động sẵn sàng ép mọi người làm thêm giờ, bạn có thể sắp xếp 100.000 người làm việc cả đêm cho bạn", Susan Helper, một giáo sư kinh tế tại Đại học Case Western Reserve chia sẻ. "Điều đó đã trở thành một phần tất yếu trong chiến lược giới thiệu sản phẩm".
Bà Helper cho rằng Apple có thể sản xuất nhiều sản phẩm hơn tại Mỹ nếu họ đầu tư nhiều thời gian và tiền bạc và phụ thuộc nhiều hơn vào robot cũng như các kỹ sư chuyên ngành thay vì nhân công giá rẻ. Bà cũng nói thêm rằng chính phủ và cả ngành công nghiệp Mỹ cũng cần phải cải thiện mảng đào tạo nghề và thúc đẩy phát triển cơ sở hạ tầng chuỗi cung ứng.
Nhưng, bà Helper bổ sung, rất khó để tất cả những điều trên cùng xảy ra.
Apple vẫn lắp ráp Mac Pro tại nhà máy ở ngoại ô Austin, một phần là vì họ đã đầu tư vào đây những cỗ máy thửa riêng, phức tạp. Nhưng Mac Pro có doanh số kém và kể từ khi ra mắt vào năm 2013 đến nay Apple đã không cập nhật cho nó bất cứ điều gì. RIP Mac Pro!
Nguồn: soha.vn