Dạo này trend "tay ngang" ra sách đang hot rần rần, nhiều người tự hỏi liệu việc này có phải cách kiếu "flex" bản thân không? Chúng mình đã có buổi tâm sự cực kỳ thú vị với anh Nguyễn Tuấn Anh - Trưởng ban Sinh Viên báo Tiền Phong, chuyên gia tư vấn xuất bản sách và là tác giả của "6 bước tự xuất bản một cuốn sách" để giải đáp thắc mắc này nhé!
Thành tích và những "drama" khó khăn
Vậy anh đánh giá sao về đóng góp của hội tác giả "tay ngang"?
Thật ra mình chưa có con số cụ thể là bao nhiêu sách của các tác giả "tay ngang" (tức là không viết sách chuyên nghiệp) chiếm bao nhiêu % trong tổng số sách ra mắt mỗi năm. Nhưng theo observation của mình thì tỷ lệ này khá cao đấy! Và họ đã góp phần làm thị trường sách trong nước sôi động và đa dạng hơn hẳn
Điều thú vị là những cuốn sách bán chạy nhất hiện nay ở các nhà sách và sàn TMĐT lại chủ yếu từ các tác giả "tay ngang". Ví dụ như "Tuổi trẻ đáng giá bao nhiêu" của Rosie Nguyễn hay "Cảm xúc là kẻ thù số một của thành công" của TS Lê Thẩm Dương - cả 2 tác giả đều không phải người viết sách chuyên nghiệp lúc đầu đâu nhé!
Các tác giả tự xuất bản thường "sấp mặt" ở khâu nào nhất?
Mình có viết cuốn "6 bước tự xuất bản một cuốn sách" để giúp mọi người tự xuất bản sách cho bản thân hoặc người thân.
Thông thường có 6 bước: Chuẩn bị bản thảo/Viết nội dung → Xin giấy phép xuất bản → Thiết kế trình bày → In → Phát hành → Truyền thông. Tuỳ tình hình có thể 7-8 bước hoặc chỉ 4-5 bước thôi. Nhưng trong 6 bước này thì quan trọng nhất vẫn là bước đầu tiên: Chuẩn bị bản thảo. Nếu đã có bản thảo tốt rồi thì 5 khâu còn lại khá ez.
Trên thực tế, rất nhiều người không hoàn thiện được bản thảo. Các bạn tưởng tượng nhé, để xuất bản 1 cuốn sách khoảng 200 trang khổ 13x20cm cần khoảng 60.000 từ - tức gấp 60 lần mình viết một bài báo hay bài đăng Facebook dài 1.000 từ đấy!
Lời khuyên dành cho ai muốn tự xuất bản sách?
Đầu tiên phải xác định rõ mục đích viết sách là gì. Nếu mục đích chưa rõ ràng thì chưa nên viết sách, chưa nên xuất bản. Tiếp theo phải hiểu rằng viết được sách là cả một hành trình chứ không đơn giản. Do đó phải có kế hoạch cụ thể, rõ ràng. Sau đó chỉ viết những cái mình giỏi nhất và bạn đọc cần chứ không phải viết tất cả những gì mình có nhưng bạn đọc lại không cần.
Điều cuối cùng, nếu có điều kiện về tài chính thì nên tìm người tư vấn xuất bản sách giàu kinh nghiệm, đừng tin vào những quảng cáo lung tung trên mạng nhé!
Timeline để tự xuất bản một cuốn sách là bao lâu?
Đúng là thời gian để nhà xuất bản hoặc công ty liên kết xuất bản mua bản quyền thường khá dài. Nhiều khi tự xuất bản hoặc thuê tư vấn sẽ nhanh hơn. Nhưng nhanh thì cũng phải đảm bảo thời gian tối thiểu: hoàn thành bản thảo khoảng 20 ngày, xin giấy phép xuất bản khoảng 10 ngày, chế bản khoảng 10 ngày, in khoảng 10 ngày, nộp lưu chiểu khoảng 10 ngày. Vậy nhanh cũng khoảng 60 ngày (tầm 2 tháng) mới xong một cuốn sách.
Tự xuất bản hay thuê dịch vụ? Cái nào "hời" hơn về thu hồi vốn?
Về bản chất tác giả tự xuất bản hay thuê dịch vụ tư vấn thì đều phải có khoản đầu tư ban đầu. Để tự xuất bản được nhanh và tốt nhất thì thường các tác giả cũng tìm người tư vấn có kinh nghiệm. Người tư vấn giỏi sẽ biết cách giúp giảm thiểu chi phí sản xuất và tối ưu hoá lợi nhuận từ cuốn sách.
Nếu bán bản thảo cho nhà xuất bản hoặc đơn vị liên kết xuất bản thì các tác giả sẽ được nhận nhuận bút, sách phát hành là được nhận tiền, nhưng số tiền này thường không nhiều. Nếu tự xuất bản thì phải đầu tư ban đầu, thường không thu được tiền ngay, nhưng nếu sách bán tốt thì tác giả sẽ lãi nhiều hơn hình thức bán đứt bản quyền nhiều lần. Và quan trọng hơn là việc tự xuất bản sẽ đem lại những trải nghiệm xuất bản rất thú vị!
Những đầu sách nào dễ được cấp phép, đầu sách nào khó "pass"?
Điều 10 của Luật xuất bản năm 2012 đã quy định rất rõ những nội dung và hành vi bị cấm trong hoạt động xuất bản. Những nội dung này thì đương nhiên không xin được cấp Giấy phép xuất bản (Ví dụ: Tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc; truyền bá tư tưởng phản động, lối sống dâm ô, truỵ lạc...)
Những nội dung không thuộc diện bị cấm ở Điều 10 của Luật xuất bản năm 2012 nhưng có chủ đề gây tranh cãi thường cũng khó được cấp phép.
Sách dễ được cấp phép là sách về kỹ năng mà tác giả là những nhân vật uy tín.
Viết sách = "Flex" hình ảnh cá nhân?
Viết sách có phải là cách để làm thương hiệu, quảng bá cho hình ảnh cá nhân không?
Khi đi tư vấn xuất bản sách thì câu hỏi đầu tiên mình hay hỏi khách hàng là: Mục đích xuất bản sách của anh/chị là gì? Mục đích phải thật cụ thể, rõ ràng chứ không thể chung chung được.
Mục đích đầu tiên và quan trọng nhất của xuất bản sách là phải để lại giá trị gì đó cho cộng đồng, xã hội, giúp giải quyết một vấn đề nào đó. Khi cuốn sách được cộng đồng đón nhận, mua nhiều thì tác giả sẽ đạt được mục đích số 2 là xây dựng thương hiệu cá nhân. Và mục đích số 3 là đem lại giá trị kinh tế. Khi xuất bản thành công 1 cuốn sách thì tác giả muốn hay không muốn cũng đã đạt được mục đích số 2 và số 3. Như vậy, chúng ta không nên "nặng nề" với việc các tác giả viết sách để xây dựng thương hiệu cá nhân.
Mình cũng xin chia sẻ thêm: Tất cả người làm truyền thông chuyên nghiệp trên thế giới đều hiểu tầm quan trọng của xuất bản sách: Xuất bản một cuốn sách thành công là cách xây dựng thương hiệu cá nhân đỉnh cao. Nhưng sách cũng là cách phá huỷ thương hiệu cá nhân nếu nội dung yếu, có nhiều sai sót về chính tả, thiết kế trình bày không đạt yêu cầu...
Tại sao sách của tác giả "tay ngang" bán tốt hơn sách của các nhà văn trẻ?
Ở đây chúng ta cần làm rõ mấy điểm. Thứ nhất, sách của tác giả "tay ngang" bán chạy phần lớn là dòng sách phi hư cấu - không phải sở trường của các nhà văn trẻ. Thứ hai, việc sách bán chạy phụ thuộc nhiều yếu tố, ngoài nội dung còn phải kể đến truyền thông, mà nhiều tác giả "tay ngang" làm việc này tốt hơn các nhà văn trẻ. Ví dụ, có những tác giả "tay ngang" là chuyên gia đào tạo có cộng đồng hâm mộ hàng triệu người thì việc họ bán được 10 nghìn cuốn sách là chuyện hết sức bình thường.
Phải chăng giới trẻ đang "xa lánh" sách văn học?
Mình nghĩ không phải bạn đọc trẻ không tìm đến sách văn học nữa, mà là bây giờ họ có thêm nhiều lựa chọn. Không chỉ ở Việt Nam, ở nước ngoài cũng gặp tình trạng tương tự. Sách bây giờ rất đa dạng, đáp ứng hầu hết nhu cầu đọc sách của bạn đọc. Cách đây khoảng 15-20 năm thì nói đến sách là thường nghĩ đến tiểu thuyết, truyện ngắn, bây giờ thì sách rất đa dạng nên những người lớn tuổi như mình nhiều khi có cảm tưởng các bạn trẻ ít tìm đến sách văn học
Theo anh, liệu có "công thức bí kíp" cho sách best-seller không?
Mình từng tư vấn cho một số tác giả tự xuất bản được sách bán chạy. Nhiều người hỏi vậy công thức viết sách best-seller là gì? Mình quan niệm không ai giỏi tất cả mọi thứ, nhưng chắc chắn ai cũng giỏi nhất một thứ. Và khi họ viết về cái họ giỏi nhất và cũng là cái cộng đồng, xã hội đang cần thì nhiều khả năng sẽ thành sách best-seller.
Cảm ơn anh!
Tác giả, nhà báo Nguyễn Tuấn Anh là người chấp bút, biên soạn sách best-seller cho nhiều nhân vật nổi tiếng trong và ngoài nước như: Tiến sĩ Lê Thẩm Dương (Chuyên gia kinh tế, diễn giả hàng đầu Việt Nam), Tiến sĩ Alok Bharadwaj (Nguyên Chủ tịch Hiệp hội Giám đốc Marketing châu Á, Phó Chủ tịch tập đoàn Canon châu Á)...
Nguồn: svvn.tienphong.vn