Từ một phương pháp học tập được kỳ vọng sẽ giúp SV chủ động hơn, việc phải "cày" liên tục các bài thuyết trình và bài tập nhóm giờ đang trở thành cơn ác mộng của biết bao bạn sinh viên Và hậu quả không chỉ là stress tâm lý, mà còn để lại những lỗ hổng kiến thức siêu to khổng lồ luôn nha!
Làm việc nhóm (teamwork) và thuyết trình giờ đã thành "combo" quen thuộc ở đại học rồi. Nhưng mà xuất hiện dày đặc đến mức nào? Là nhiều SV đang cảm thấy kiệt sức luôn đấy! Ranh giới giữa "lấy người học làm trung tâm" và việc thầy cô "khoán trắng" đang hot nhất trên các group SV đây
Cảm giác "tự dạy nhau" đang real vô cùng
Mai Linh (21 tuổi) - bạn SV một trường truyền thông tại Hà Nội chia sẻ mình đang "bội thực" thuyết trình nặng nề. Có tuần Linh phải chuẩn bị tới 3-4 bài thuyết trình, tự bốc thăm chủ đề, tự chia nhóm, tự tìm tài liệu và nói suốt 45 phút trên bục. "Nhiều lúc mình và các bạn thấy giảng đường đang thành nơi sinh viên dạy sinh viên, chúng mình phải tự bơi trong biển kiến thức mà chẳng biết mình nói đúng hay sai ở đâu cả", Linh tâm sự.
ThS. Đinh Ngọc Sơn (Trường Quản trị và Kinh doanh - ĐHQG Hà Nội) - chuyên gia huấn luyện Phương pháp giảng dạy với 20 năm kinh nghiệm cho rằng phản ánh của SV là đáng suy ngẫm và có cơ sở lắm. Về bản chất, làm việc nhóm và thuyết trình chỉ là công cụ hỗ trợ thôi, không thể thay thế vai trò dẫn dắt của giảng viên được.
Thầy nói thẳng luôn: "Nếu giảng viên giao đề tài, để sinh viên tự tìm hiểu rồi lên trình bày, còn mình chỉ ngồi nghe hoặc nhận xét rất ít, thì đúng là đã xuất hiện tình trạng đẩy trách nhiệm giảng dạy sang cho sinh viên rồi. Khi đó, giảng đường dễ bị biến thành nơi 'báo cáo bài làm' hơn là môi trường học thuật thực sự". Theo thầy, nếu thiếu vai trò thiết kế khung lý thuyết và chốt lại kiến thức từ giảng viên, thì SV có thể trình bày sôi nổi nhưng kiến thức thu về lại rời rạc, thậm chí sai lệch nữa
Hệ lụy từ việc "chia để trị"
Áp lực từ bài tập nhóm quá nhiều đã sinh ra một cơ chế tự vệ quen thuộc: chia để trị. Minh Nhật (SV năm ba ngành Báo chí) thường xuyên làm trưởng nhóm. Nhật thừa nhận quy trình làm việc quen thuộc là để các thành viên tự chọn phần việc, ai giỏi phần nào làm phần nấy để tối ưu thời gian.
Còn Nhật thì vì không có thế mạnh về thiết kế nên thường chỉ chọn phụ trách nội dung hoặc lên thuyết trình, rất hiếm khi nhận việc làm slide. "Vì để tối ưu thời gian và đảm bảo kết quả nên chúng mình không còn lựa chọn nào khác. Đến cuối kỳ, các thành viên gần như chỉ nắm vững phần việc của riêng mình mà rơi vào tình trạng mù mờ, hổng toàn bộ kiến thức nền tảng ở những phần việc do người khác đảm nhận".
ThS. Đinh Ngọc Sơn chỉ ra rằng đây là hệ quả điển hình khi hoạt động nhóm bị hình thức hóa, khiến quá trình học tập của từng cá nhân bị đứt đoạn. Lâu dần, điều này hình thành kiểu học lệch, mỗi người bị "đóng khung" trong một vai trò quen thuộc và không phát triển được toàn diện.
Thầy Sơn phân tích: "Nhiều em xem làm việc nhóm như một nhiệm vụ phải hoàn thành cho xong, chứ không còn coi đó là cơ hội học tập. Nguy hiểm hơn, tâm lý đối phó kéo dài sẽ làm suy giảm tính trung thực học thuật, vì khi không hứng thú thật sự, sinh viên dễ sao chép tài liệu, làm qua loa hoặc phụ thuộc vào một vài cá nhân trong nhóm". Đau đấy các bạn ơi
Tìm lại giá trị cốt lõi thôi nào!
Dù có nhiều bất cập, không thể phủ nhận giá trị của hai phương pháp này. Nếu được tổ chức đúng cách, ưu điểm lớn nhất của teamwork và thuyết trình là giúp người học chuyển từ thụ động sang chủ động. Tuy nhiên, để đưa phương pháp này về đúng quỹ đạo, cần sự thay đổi mạnh mẽ từ tư duy tổ chức dạy học của cả nhà trường lẫn giảng viên.
Để khắc phục triệt để tình trạng lạm dụng, ThS. Đinh Ngọc Sơn nhấn mạnh nhà trường cần xác định rõ làm việc nhóm và thuyết trình chỉ là công cụ để đạt chuẩn đầu ra, không phải mục tiêu tự thân. Mỗi học phần cần được thiết kế phù hợp với đặc trưng nội dung để tạo ra sự cân bằng. "Phần nào cần giảng sâu thì giảng viên phải giảng sâu, phần nào cần tranh luận thì mới tổ chức thảo luận, phần nào cần trình bày thì mới giao thuyết trình," thầy Sơn nêu rõ.
Về phía giảng viên, việc thiết kế hoạt động nhóm một cách khoa học là must-have để phá vỡ tâm lý đối phó. GV cần có cơ chế buộc mọi thành viên đều phải hiểu toàn bộ sản phẩm chung thông qua việc phản biện chéo hay kiểm tra ngẫu nhiên. Đặc biệt, việc luân phiên vai trò trong nhóm được xem là chìa khóa để giải quyết tình trạng học lệch. Chuyên gia khẳng định: "Hôm nay em làm nội dung, lần sau em phải làm điều phối, lần khác em phải trình bày hoặc phản biện. Chính sự dịch chuyển vai trò đó mới tạo ra quá trình học thật".
Cuối cùng, khâu quan trọng nhất để giảng đường giữ vững tính hàn lâm chính là năng lực đóng khung học thuật của người thầy. Sau mỗi phần trình bày, giảng viên bắt buộc phải tổng kết, chuẩn hóa kiến thức và chỉ ra điểm đúng sai.
"Như vậy sinh viên mới hiểu rằng thuyết trình không phải là thay thầy dạy bài, mà là một bước trong quá trình học dưới sự dẫn dắt của giảng viên. Khi hoạt động được thiết kế hợp lý, có kiểm tra cá nhân, có đánh giá công bằng và có sự điều phối chặt chẽ của giảng viên, thì làm việc nhóm và thuyết trình sẽ trở lại đúng giá trị của nó: giúp sinh viên học sâu hơn, trưởng thành hơn, chứ không phải học để đối phó", thầy Đinh Ngọc Sơn chia sẻ.
Nguồn: svvn.tienphong.vn