Truyền hình thực tế và các nền tảng số đang đưa nghệ sĩ, âm nhạc đến với công chúng nhanh hơn, rộng hơn bao giờ hết. Cùng với cơ hội ấy, cuộc đua giành lượt xem, lượt thích và độ 'viral' cũng kéo theo những biểu hiện đáng lo: Ca từ dễ dãi, nội dung gây sốc, hình ảnh phản cảm được sử dụng như một cách tạo chú ý. Sáng tạo cần được rộng cửa, nhưng không thể trở thành tấm áo che cho những biểu đạt vượt quá giới hạn
Lượt xem thành "thước đo" - vấn đề đây rồi!
Ngày xưa, muốn nổi tiếng thì phải ra album, quay MV xịn xò hay trình diễn trên sân khấu lớn. Còn giờ? Chỉ cần vài chục giây clip viral trên mạng xã hội là xong!
Sân khấu, truyền hình và không gian số giờ đây kết nối chặt chẽ, làm thay đổi hoàn toàn cách âm nhạc được làm ra và tiếp nhận.Những show âm nhạc thực tế như Anh trai vượt ngàn chông gai, Tinh hà 'say hi' chính là ví dụ rõ ràng nhất. Một tiết mục không dừng lại ở lúc lên sóng đâu nha! Sau đó còn hàng loạt video ngắn, clip cắt ghép, hậu trường, bình luận và drama trên mạng xã hội nữa. Khán giả xem xong lại tiếp tục bình chọn, share rần rần, làm content, đưa những khoảnh khắc yêu thích quay lại dòng chảy mạng xã hội. Sức nóng của một tiết mục có thể kéo dài nhiều ngày, thậm chí còn lâu hơn cả thời lượng phát sóng ban đầu!
Các nền tảng trực tuyến cũng mở rộng đường đi cho sản phẩm âm nhạc đáng kể. MV, album hay clip biểu diễn có thể viral với lượng khán giả khổng lồ mà không bị giới hạn bởi không gian sân khấu truyền thống. Nghệ sĩ trẻ có thêm cơ hội bước vào thị trường; âm nhạc cũng gắn ngày càng chặt với hình ảnh, thời trang, nội dung giải trí, cộng đồng fan và cách phân phối trên môi trường số.
Nhưng đây cũng là lúc xuất hiện áp lực khác rồi đó! Lượt xem, lượt thích, thứ hạng và khả năng 'viral' giờ dễ bị xem như bằng chứng cho thành công. Cuộc đua giành sự chú ý không chỉ dừng ở cách quảng bá, mà còn len thẳng vào quá trình sáng tạo luôn.
Thực tế cho thấy, một ca khúc càng gây tranh cãi thì càng dễ kéo theo bình luận, chia sẻ và những cuộc tranh luận dây chuyền. Ca từ nhạy cảm, ngôn ngữ dung tục, hình ảnh gây sốc vì vậy có nguy cơ trở thành "mồi câu" để kéo tương tác. Ranh giới giữa thử nghiệm nghệ thuật có chủ đích với việc cố tình gây chú ý bằng những yếu tố phản cảm cũng trở nên mờ nhạt hơn.
Trường hợp album HVL của rapper MCK là một ví dụ gần đây. Album phát hành ngày 17.6.2026, gồm 30 ca khúc và nhanh chóng tạo hiệu ứng trên các nền tảng nhạc số. Nhiều bài đạt lượng nghe khủng, album từng đứng thứ 4 bảng xếp hạng Top Albums Debut Global của Spotify luôn đó! Song cùng với sức nóng ấy là những phản ứng về ngôn từ bị cho là tục tĩu, phản cảm và một số hình ảnh, ẩn dụ được liên hệ với chất kích thích.
Ngày 28.7, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM mời MCK làm việc để trao đổi, làm rõ các nội dung được phản ánh. Sau đó, nam rapper lên tiếng nhận thiếu sót trong việc sử dụng ngôn từ và chủ động gỡ 19 trong tổng số 30 ca khúc khỏi các nền tảng để chỉnh sửa trước khi xem xét phát hành trở lại.
Câu chuyện này không đứng một mình đâu. Trước đó, nhiều sản phẩm của Jack, B Ray, Andree cùng một số nghệ sĩ trẻ từng gây tranh luận vì ca từ, cách chơi chữ hoặc hình ảnh bị đánh giá lệch chuẩn, phản cảm, thậm chí gợi liên tưởng đến chất cấm. Tháng 10.2025, cơ quan chức năng tại TP.HCM đã có động thái chấn chỉnh đối với một số biểu hiện lệch chuẩn trong hoạt động âm nhạc, trong đó nhiều ca khúc và nghệ sĩ được nêu cụ thể.
Vấn đề đặt ra không phải nghệ sĩ có được quyền phá cách hay không. Điều đáng bàn là giới hạn nào khiến một thử nghiệm nghệ thuật trượt sang dễ dãi, dung tục; và việc gây tranh cãi liệu có đang được một số người sử dụng như cách ngắn nhất để giành sự chú ý giữa thị trường ngày càng chật chội hay không?
Đừng để 'viral' lấn át sáng tạo nha các bạn ơi!
ThS Lê Thị Thoa, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, ĐHQG Hà Nội cho rằng, nghệ sĩ có quyền làm mới mình, tìm cách tạo sức hút với khán giả, song sáng tạo vẫn cần được đặt trong những chuẩn mực đạo đức và thuần phong mỹ tục. Một sản phẩm có thể hiện đại, táo bạo, khác biệt, nhưng nếu thiếu tính nhân văn thì khó tạo nên giá trị bền vững.
Quan điểm này càng đáng chú ý khi đối tượng tiếp nhận âm nhạc trên các nền tảng số ngày càng trẻ. Một câu hát, một hình ảnh, thậm chí vài giây của MV có thể thoát khỏi sản phẩm gốc, được cắt ra, đăng lại và lan truyền tới những nhóm công chúng mà nghệ sĩ ban đầu chưa chắc đã hướng tới.
PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội nhận định, sự xuất hiện và lan truyền nhanh của những sản phẩm có ca từ dung tục, nội dung dễ dãi, hình ảnh phản cảm là vấn đề đáng lo trong đời sống văn hóa số. Nghệ thuật cần khuyến khích tìm tòi và khác biệt, nhưng sự mới mẻ không thể là lý do biện minh cho dung tục, phản cảm. Mỗi lựa chọn nghệ thuật đều kéo theo tác động đối với công chúng và môi trường văn hóa.
Thách thức của công tác quản lý hiện nay nằm ngay ở tốc độ của môi trường số. Chỉ vài giờ sau khi phát hành, một sản phẩm đã có thể đến với lượng người xem siêu khủng. Một khi nội dung bị sao chép, cắt ghép, đăng lại trên nhiều tài khoản và nhiều nền tảng, việc gỡ bản gốc cũng khó thu hồi hết những gì đã lan truyền. Trường hợp một số nội dung từ album HVL vẫn được đăng lại sau khi bản gốc bị gỡ cho thấy khá rõ độ trễ này rồi đó!
Nếu luôn chờ đến lúc dư luận phản ứng rồi mới xử lý, cơ quan quản lý dễ rơi vào thế chạy theo sự việc. Bài toán vì vậy cần được đặt từ sớm hơn, ngay trong chuỗi sản xuất và phân phối sản phẩm âm nhạc.
Trách nhiệm trước hết thuộc về người sáng tạo. Nghệ sĩ có quyền lựa chọn ngôn ngữ biểu đạt, nhưng cũng phải hiểu sản phẩm của mình có thể đi đến đâu và tác động tới ai. Đơn vị sản xuất, phát hành cần nâng vai trò biên tập, thay vì đặt phần lớn sự quan tâm vào khả năng tạo hiệu ứng hay kéo lượt xem. Với các nền tảng số, cơ chế phân loại độ tuổi, cảnh báo nội dung, tiếp nhận phản ánh và xử lý những sản phẩm vi phạm cần được vận hành hiệu quả hơn.
Truyền thông, gia đình, nhà trường và chính khán giả cũng nằm trong vòng trách nhiệm ấy. Một sản phẩm gây sốc tồn tại được bao lâu phụ thuộc khá nhiều vào cách công chúng tiếp nhận, chia sẻ và cổ vũ. Khi tranh cãi đồng nghĩa với thêm lượt xem, sự phản ứng đôi khi lại vô tình tiếp sức cho chính thứ mà người xem muốn phản đối luôn!
Âm nhạc Việt đang có một thế hệ nghệ sĩ trẻ nhiều năng lượng, nhanh nhạy với công nghệ và dám thử nghiệm. Đó là lợi thế lớn của thị trường đấy! Điều cần giữ là để sự táo bạo đi cùng năng lực nghề nghiệp và ý thức trách nhiệm, thay vì biến phản cảm thành đường tắt tới sự nổi tiếng.
Nguồn: tiin.vn