Cứ ngọn to quá thì gốc yếu, cuối cùng cây bị bệnh là chuyện chắc như đinh đóng cột
Bài viết của mẹ San San - một blogger chuyên về giáo dục ở Trung Quốc
Cuối tuần trước mình đi họp lớp kỷ niệm 20 năm tốt nghiệp cấp 3, gặp lại đám bạn thân năm xưa. Giờ ai cũng gần 40 rồi, đa số đã lên chức bố mẹ, con cái cơ bản đều học tiểu học hoặc cấp 2. Trong đó, hình ảnh ba người bạn nữ sau khi làm mẹ khiến mình ấn tượng nhất luôn.
Người bạn đầu tiên: Cô bạn "sống vì con 200%"
Cô ấy vốn chỉ là bạn "like qua lại" trên WeChat với mình thôi. Là mẹ hai con, mỗi lần đăng bài lên mạng xã hội đều xoay quanh chuyện con cái. Qua những mẩu chia sẻ ấy, mình dần ghép lại được bức tranh đời sống của cô:
Con gái lớn chuẩn bị lên lớp 5, thành tích xuất sắc, thường xuyên ẵm giải trong các cuộc thi tiếng Anh và diễn thuyết. Con trai nhỏ sắp vào lớp lớn mẫu giáo, bộc lộ năng khiếu cờ vây, từng đạt giải vô địch cấp tỉnh, thành phố ở lứa tuổi thiếu nhi. Đằng sau thành tích đó là sự cống hiến gần như toàn bộ sức lực của người mẹ. Mấy năm qua, cô dành trọn tâm huyết cho hai đứa con.
Về học tập, cô luôn trực tiếp kèm cặp: thời gian của cô hoặc là ngồi cạnh con làm bài, hoặc là đưa con đi học thêm, đi thi, đi hoạt động. Không chỉ công sức, khoản đầu tư tiền bạc cũng vô cùng khủng. Cô từng nói: "Tiền học phí cho đủ loại lớp năng khiếu của con mỗi năm, đủ để mua cả chục cái túi hàng hiệu"
Trên trang cá nhân, nhân vật chính luôn là con cái, còn cuộc sống riêng của cô gần như bị che khuất hoàn toàn. Gặp lại tại buổi họp lớp, dù đã trang điểm nhẹ, nhưng gò má hóp lại, thần sắc mệt mỏi, đôi mắt vẫn lộ rõ sự tiều tụy.
Chưa hết buổi, cô đã vội vàng rời đi vì lớp Toán nâng cao của con gái sắp tan, cô phải đi đón.
Người bạn thứ hai: Cô bạn "sống cho bản thân 200%"
Trái ngược hoàn toàn với người đầu tiên, cô bạn này đi theo một cực khác. Ngày hôm đó vừa gặp, mình đã thấy cô nổi bật ngay: ăn mặc thời thượng, khí sắc rạng rỡ, đúng chuẩn "hot mom"
Trong lúc trò chuyện, nghe cô kể con trai đang học lớp 3. Phần lớn việc học hành đều do người trong nhà lo liệu, bản thân cô hầu như không can thiệp. Chính vì thế, khi mọi người than phiền đề thi ngày càng khó, cô ngơ ngác đáp: "Mình cũng không biết con mình thi cuối kỳ được bao nhiêu điểm, chắc phải về hỏi lại"
Khi nghe mọi người than rằng cuối tuần bận rộn còn mệt hơn đi làm, cô lại tự hào chia sẻ: "Cuối tuần mình vẫn duy trì được thói quen ngủ nướng dưỡng nhan, buổi sáng không ai gọi nổi".
Sau đó, chúng mình kết bạn trên WeChat. Trong khung "xem trong 1 tháng" của cô, toàn là ảnh ăn uống, tụ tập, du lịch, kèm theo vô số ảnh selfie lung linh từ mọi góc độ, hoàn toàn không thấy bóng dáng "người mẹ bận rộn".
Bài đăng duy nhất có liên quan đến con, là một tấm selfie cô đang đắp mặt nạ nằm trên sofa, phía sau là con trai ngồi làm bài tập.
Caption đi kèm: "Việc học toàn dựa vào tự giác. Chuẩn rồi, mình chính là bà mẹ lười đây"
Người bạn thứ ba: Cô bạn "giằng xé giữa hai thái cực"
Ngày hôm đó, cô rất sôi nổi, đặc biệt thích bàn chuyện giáo dục con cái. Trạng thái tâm lý của cô dao động liên tục giữa thoải mái và lo âu.
Cô có thể hào hứng mua một sợi dây chuyền hàng hiệu đắt tiền, hoặc rủ bạn thân đi du lịch châu Âu. Nhưng vừa quẹt thẻ xong lại thấy hối hận, nghĩ: "Hay là khoản tiền này nên dành cho con thì tốt hơn?"
Cô từng nghiêm túc lập kế hoạch dạy con ở nhà, nhưng chỉ kiên trì vài hôm là bỏ cuộc, cuối cùng lại đưa con đi học thêm. Cô thường than phiền giáo dục ngày nay quá căng thẳng, mình sắp "nằm bẹp" rồi; nhưng sau khi lấy lại tinh thần, lại ngay lập tức nghiên cứu xem nên cho con đăng ký thêm lớp gì.
Ngày hôm ấy, từ cô nhắc nhiều nhất là chuyện chọn trường, lên cấp. Cô nói rành rọt chính sách tuyển sinh của từng trường trong thành phố, khiến mình phải thốt lên: "Cậu thật sự chuyên nghiệp, quá giỏi luôn!". Nhưng cô lại tự giễu: "Không còn cách nào, vì con không đủ giỏi, nên mẹ bị buộc phải 'ra trận' thôi…"
Ba kiểu mẹ, ba kiểu sống
Từ ba người bạn ấy, mình nhìn thấy bóng dáng của rất nhiều bà mẹ xung quanh mình.
Có người lấy con làm trung tâm, coi toàn bộ thế giới xoay quanh con.
Có người làm mẹ nhưng vẫn giữ tự do, sở thích riêng, luôn ưu tiên sự phát triển bản thân.
Có người bị dòng chảy hiện thực cuốn đi, nửa muốn buông xuôi, nửa lại không yên tâm, cứ giằng co mãi.
Trong xã hội ngày nay, kiểu nào tuyệt đối "tốt hơn"? Thật khó để đưa ra đáp án chuẩn xác.
Nhưng điều này khiến mình tự hỏi: Với các bậc cha mẹ bình thường, đâu mới là cách giáo dục con cái "đúng đắn"?
Chúng ta quá coi trọng giáo dục nhưng lại dễ đi sai thứ tự
Phải thừa nhận, thế hệ phụ huynh bây giờ coi trọng chuyện học hành hơn hẳn.
Nhiều cha mẹ còn hy sinh cả thời gian, sở thích, tiền bạc, thậm chí sự nghiệp.
Trong quan niệm của không ít người, chỉ có cống hiến hết mình, mới đổi lấy tương lai rạng rỡ cho con.
Nhưng trên thực tế, có một vấn đề quan trọng hơn lại thường bị bỏ qua:
Giáo dục cũng có trình tự. Nếu sai thứ tự, bao nhiêu nỗ lực cũng vô ích
1. Trước thúc ép học vượt, sau lại đòi con hứng thú
Một người chị họ mình là giáo viên tiểu học. Chị kể: lớp chị có cậu bé mới học lớp 2 nhưng đã tự học xong chương trình Toán lớp 6. Chưa kịp ngạc nhiên, chị nói thêm: "Nhưng bé bị chứng rối loạn tic, không rõ có liên quan đến sự nghiêm khắc của cha mẹ không"
Không lâu sau, mình còn thấy một bà mẹ khoe trên nhóm: "Con mình hè năm nay, 12 ngày làm xong một quyển bài tập Vật lý lớp 8, chuẩn bị sang lớp 3".
Cạnh tranh căng thẳng khiến phụ huynh đều muốn kéo con chạy thật nhanh. Nhưng mỗi đứa trẻ đều có nhịp phát triển riêng.
Với trẻ có năng khiếu, nâng cao một chút không sao. Nhưng với đa số trẻ bình thường, học vượt quá khả năng chỉ là ép cây non lớn nhanh, dễ làm chúng chán học, thậm chí ghét học. Quá nhiều phân bón có thể khiến cây lớn nhanh, nhưng về sau sẽ sinh bệnh
2. Trước ép buộc, sau bù đắp cảm giác an toàn
Mình quen một bà mẹ, vì muốn con vào trường trọng điểm nên dọn sạch đồ chơi trong nhà, dán kín tường bằng khẩu hiệu, ngày nào cũng lặp đi lặp lại câu: "Phải học giỏi hơn".
Mỗi lần con thi kém, cô lại gào lên: "Mẹ đã vì con mà hy sinh biết bao, con có xứng với mẹ không?". Sau này, cậu bé càng ngày càng ít nói, trước kỳ thi thì run rẩy lo sợ, ban đêm ác mộng liên miên. Đi khám, kết quả: trầm cảm
Nhiều cha mẹ nghĩ, không tạo áp lực thì con sẽ không có động lực. Nhưng thực tế, áp lực mù quáng giống như nắm chặt cát trong tay, càng bóp chặt, cát càng rơi hết.
Khi cảm giác an toàn của trẻ bị phá vỡ, chúng mất luôn cả nền tảng để tiến lên.
3. Trước kiểm soát quá mức, sau "vá" lại quan hệ cha con
Từng có một câu chuyện gây bão. Bạn nữ nọ thi đỗ Học viện Hý kịch Trung ương mơ ước. Nhưng trước ngày nhập học, mẹ cô đã giấu giấy báo trúng tuyển, thẻ ngân hàng và chứng minh thư. Sự uất ức nhiều năm bùng nổ, cô bật khóc hét lên: "Mẹ ơi, mẹ cướp mất giấy báo của con, chính mẹ đã giết chết giấc mơ của con!"
Cô tố cáo việc bị mẹ kiểm soát từ nhỏ đến lớn, sống như con rối, vô cùng đau khổ.
Người ta thường nói: "Trong mối quan hệ với con, nếu cha mẹ kiểm soát quá mức, kết cục chắc chắn là đối kháng". Dưới danh nghĩa "vì con tốt", nếu mọi thứ đều bị cha mẹ bao biện, quyết định, đứa trẻ chẳng những không trưởng thành mà còn sinh ra oán hận. Đến khi quan hệ cha con đã rạn nứt, có cố hàn gắn cũng khó liền lại
Ba "sai thứ tự" trên giống như ép quả chín trước rồi mới lo nuôi rễ. Cái ngọn lấn át cái gốc, hậu quả tất yếu là cây dễ sinh bệnh. Thay vì để vấn đề bùng phát rồi mới lo chữa, chi bằng ngay từ đầu đặt nền móng đúng cách. Mà điều này phụ thuộc chủ yếu vào nhận thức của cha mẹ nha!
Nguồn: kenh14.vn