Mất tận 1 năm để bé con tập đi được. Mất 3 năm để tập nói. Ba mẹ đã kiên nhẫn đến mức nào với chúng ta suốt cả đời. Nhưng giờ đây, không phải ai cũng đủ kiên nhẫn với chính ba mẹ mình, dù chỉ là việc nhỏ như... dạy dùng điện thoại hay iPad thôi
Năm nay mẹ tôi 60 tuổi – tuổi con khỉ. Việc nhìn mẹ mình già dần thực sự là một trải nghiệm vừa khó khăn vừa... đặc biệt lắm.
"Lúc mẹ tôi 55 tuổi, bà bắt đầu có những "dấu hiệu" của người già như: lo lắng nếu mình chết thì con sẽ ra sao, sợ ra ngoài, sợ gặp gỡ, quá rảnh (vì tụi tôi đã lớn và tự lo được rồi) và bắt đầu suy diễn lung tung về mọi thứ – từ chuyện tôi có bồ, em tôi học thêm gì, bạn của mẹ ít ghé chơi, đến chuyện trong họ hàng nữa.
Tôi stress nặng luôn, phải đọc cả đống tài liệu để hiểu chuyện gì đang xảy ra mà mẹ mình như hóa thành người khác hẳn vậy. Mấy điều rút ra được như này:
1. Phụ nữ bị ảnh hưởng nhiều hơn đàn ông, vì tuổi già cũng là thời kỳ mãn kinh, nên tinh thần bị tác động rất nặng từ vấn đề cơ thể.
2. Người già nói chung bị tách khỏi các mối quan hệ thông thường, đặc biệt là khi họ nghỉ hưu/ngưng làm việc. Thời gian rảnh nhiều nhưng không có việc làm cho thấy họ hữu ích và có thành tựu. Hệ quả là nhiều người già bắt đầu soi mói, tọc mạch, suy diễn, gây hấn, thu mình lại hoặc chìm vào thương nhớ, nhất là khi con cái xa nhà hoặc có biến cố buồn trong gia đình.
3. Người già bị đẩy xuống vị thế thấp: Trước kia con cái nghe lời họ, nghe họ dạy bảo, giờ chẳng còn ai nghe họ nói nữa. Điều này khiến họ càng bị cô lập hơn.
4. Người già bị nghe mãi những lời kiểu: "thôi già rồi nghỉ đi", "yếu rồi đừng đi xa nữa", "đau chân tay rồi đừng làm việc nặng". Nghe nhiều quá, họ bị thuyết phục là mình đã vô dụng, không nên làm gì hết, cần ngồi yên để không vướng tay chân con cái.
5. Tiết kiệm: Rất nhiều người già trở nên cực kỳ tiết kiệm vì nghĩ giờ mình không làm ra tiền, vô dụng, không nên "ăn của con cái" quá nhiều.
Vậy già đi có phải là một cuộc biến động mới của đời người không? – Giống như cách tôi đã trải qua tuổi dậy thì cực khổ vậy. Tôi nghiêm túc cho rằng đó là trải nghiệm khó khăn chẳng thua gì lúc ta lớn lên, và đến giờ, những đứa con phải "chỉ dẫn" ba mẹ mình cách già đi và đi cùng họ qua thời gian đó.
Việc đầu tiên tôi làm là tái lập thói quen giao lưu xã hội của mẹ. Tôi bắt mẹ một tuần phải đi chơi hai lần, với mấy cô hàng xóm, các cô bán quán chung, đi đâu cũng được, miễn rời khỏi chỗ bán hàng quen thuộc (nơi trú ẩn an toàn của mẹ).
Khó lắm nha! Mẹ viện đủ lý do để từ chối và chúng tôi đã... cãi nhau luôn Nhưng sau vài tháng, mẹ tôi bắt đầu có bạn rủ đến hồ bơi, một cô rủ đi siêu thị xem hàng mới và khuyến mãi. Và vẫn duy trì việc có bạn bè, làm quen người mới đến giờ.
Tôi bắt mẹ đọc sách và báo. Trong hai năm đầu, tôi chọn khoảng ba tờ tạp chí là Tuổi Trẻ Cuối Tuần, Tiếp Thị Gia Đình và Thế Giới Gia Đình, đặt theo năm cho mẹ. Báo phát tận nhà. Sau đó gọi điện nói: báo mua mắc lắm, liệu mà đọc đi
Vì tiếc tiền, mẹ tôi đọc báo! Tôi chọn các tờ báo theo tiêu chí: nó phải liên quan tới cuộc sống mẹ, bao gồm nấu ăn, mua sắm, chuyện trong nhà, rồi mới kèm thêm tờ có tin thời sự để không bị lạc hậu. Từ việc thích dần các công thức nấu ăn, mẹo dọn dẹp, lau nhà, mẹ tôi đọc báo nhiều hơn và bắt đầu chú ý đến mục tin thời sự.
Với người đi làm văn phòng, đọc báo là chuyện bình thường, nhưng với người đã gần 20 năm bán tạp hóa không rớ gì tới sách vở, đọc báo là việc cần được "mồi" và rèn luyện.
Bây giờ 60 tuổi, mẹ tôi đọc báo ngày gồm Thanh Niên và Tuổi Trẻ, tạp chí vẫn là Tuổi Trẻ Cuối Tuần và Tiếp Thị Gia Đình. Tờ kia đóng cửa rồi nên không mua được. Có thể bạn không tin, nhưng báo chí giúp não người già được cập nhật. Họ nhìn mọi việc thoáng hơn, dễ chịu hơn, và quan trọng là bận đọc quá nên ngưng soi mói chuyện người khác. Từ đó cũng ngưng luôn những suy nghĩ tiêu cực về bản thân và xung quanh.
Đọc sách: Rất nhiều người già bỏ thói quen đọc sách vì một lý do vô cùng ngớ ngẩn: mắt yếu và không ai mua kính cho họ Hồi tôi 10 tuổi, nhà có một tủ sách khổng lồ, vì lúc đó mẹ tôi đọc sách. Đến 55 tuổi mẹ chả đọc gì hết vì bán tạp hóa quá lâu và mắt kém dần. Việc đầu tiên là đi đo mắt và mua kính. Sau đó, tôi đi chọn sách cho mẹ.
Tôi sẽ luôn tạ ơn bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc và bác sĩ Lương Lễ Hoàng. Hai ông đã viết theo cách đơn giản nhất, gọn gàng nhất về các trải nghiệm sức khỏe, cảm giác, suy nghĩ của người đang già đi, và cả các lo sợ về sức khỏe họ sẽ gặp. Đó cũng là những quyển đầu tiên "tập đọc" trở lại của mẹ.
Sự hứng thú với sách của mẹ tăng dần qua từng quyển của bác Đỗ Hồng Ngọc. Sau chừng một năm đọc rất chậm, thường xuyên trì hoãn vì bận, mẹ tôi đã trở lại tốc độ đọc như hồi còn trẻ. Và đó cũng là lúc tôi dắt mẹ đi nhà sách, chỉ cách tự chọn sách, tự suy nghĩ mình cần sách gì. Hên là nhà sách nằm luôn trong siêu thị, nên đi chơi là mẹ vô mua sách luôn.
Đến đây thì mọi việc gần như xong xuôi. Mẹ tôi đã ngưng tọc mạch chuyện người khác (thứ tính cách mà cả đời tôi chẳng thấy ở mẹ, tự dưng hiện ra khi tuổi già ập tới). Mẹ cũng ngưng suy nghĩ tiêu cực như mẹ chết thì sao, sao con mãi chưa có chồng, hàng xóm nói gì về mình... Nếu một người già đủ bận, họ cũng chẳng thừa thời gian đâu mà suy nghĩ quẩn quanh, bậy bạ.
Hai năm trước, một sự cố tuổi già mới xảy ra: mẹ tôi bị bệnh viện xác nhận tiểu đường. Lại một làn sóng suy nghĩ tiêu cực trào lên. Nhưng may là lúc này mẹ đi mua sách xem người tiểu đường cần làm gì để sống với căn bệnh. Và sau một tháng tái khám, cái bệnh viện kia đã... khám nhầm Mẹ tôi không bị tiểu đường!
Nhưng nhờ có đống sách đó, mẹ đã hiểu người già sẽ bị bệnh, và làm sao để giảm nguy cơ bằng cách điều chỉnh ăn uống, thể dục, lối sống. Cũng vào thời điểm này, tôi nhận ra suy nghĩ của người già cho rằng bản thân vô dụng, yếu, làm khổ con cháu thực ra xuất phát từ... chính con cháu và người xung quanh.
Khi mẹ già đi, dường như mọi lời nói của con đều trở nên vô cùng có sức nặng, và họ sẽ tuân theo hoàn toàn. Con cái cứ lặp lại "mẹ yếu rồi", "ba yếu rồi", "thôi vào nhà đừng làm nữa"... sẽ thổi vào họ cảm giác họ chắc chắn đã vô dụng, vướng chân. Và lúc này thì thật nguy hiểm, họ chỉ toàn nghĩ tới cái chết thôi
Dạo gần đây, tôi yêu cầu mẹ đi học bơi (và lại cãi nhau vì mẹ kiên quyết cho rằng bà chỉ cần đi bộ, không cần thêm môn thể thao nào). Sau đó mẹ chịu đi học, gần như ngày nào cũng tập. Mỗi ngày bà đều gọi cho tôi kể đã biết thêm động tác gì, đã nổi được ra sao... Bà còn được cô giáo động viên là bà là người lớn tuổi nhất cô từng dạy, nên hãy cố gắng biết bơi.
Lúc nghe điện thoại, tôi không dám nói với mẹ là tôi không đứng nổi trong nước dù đã học bơi từ tám kiếp
Già đi là một hành trình mà con cái chúng ta phải cùng làm với ba mẹ mình.
Nguồn: soha.vn