TraLili5949
New member
Trái Đất đang đối mặt với thảm họa gì đây trời?
Tưởng tượng cái thềm băng ở Đông Nam Cực vừa sập xệch một cách bất ngờ sau khi nhiệt độ tăng vọt lên... 21 độ C so với bình thường luôn á! Nhưng đó chưa phải điều đáng sợ nhất đâu. Bên phía Tây Nam Cực có một "anh hùng" tên là sông băng Thwaites đang chuẩn bị làm một trò "một tay" nâng mực nước biển toàn cầu lên hàng mét đó các bạn ơi!
Chị Erin Pettit - một nhà khoa học nghiên cứu băng - mở ảnh vệ tinh ra xem thì chỉ thấy toàn vết nứt khổng lồ trải dài trên thềm băng phía trước sông băng Thwaites. Kiểu nhìn muốn té ngửa luôn á!
Còn nhớ 2 năm trước, khi chị ấy và team quyết định chọn chỗ đặt trại nghiên cứu, toàn bộ thềm băng nổi - tức là miếng băng nhô ra từ sông băng khổng lồ phía sau - nhìn cứng chắc lắm. Nghĩ là an toàn rồi, ai ngờ tháng 12/2021, những vết nứt khổng lồ bắt đầu xuất hiện rần rần...
Đây chính là dấu hiệu báo trước thềm băng sắp tan rã, và cũng là bước đệm để sông băng lớn phía sau cũng tan theo luôn đó!
Đến tháng 3/2022, Đông Nam Cực - phía lạnh hơn của lục địa này nha - chứng kiến thềm băng đầu tiên sụp đổ hoàn toàn. Khi một đợt nóng cuối mùa hè ở Úc mang theo nhiệt độ bất thường và gió lớn vào khu vực, thềm băng Conger tan rã trong vòng... vài ngày thôi! Nhanh kinh khủng!
Sự sụp đổ bất ngờ này cho thấy tầm quan trọng và sự bấp bênh của các thềm băng trên toàn lục địa Nam Cực. Các nhà khoa học lo sợ rằng chúng sụp đổ có thể chỉ là khởi đầu cho một chuỗi phản ứng dây chuyền - khiến băng mất nhiều hơn, mực nước biển dâng cao hơn nữa, và ảnh hưởng đến hàng loạt quốc gia trên toàn thế giới.
Nhưng dù Conger có sụp đổ thì mối quan tâm cấp bách nhất vẫn là các thềm băng bao quanh Tây Nam Cực - nơi chị Erin Pettit làm việc đó. Phát hiện của họ tháng 12/2021 cho thấy thềm băng Thwaites có thể tan rã trong vòng một thập kỷ tới thôi!
Với kích thước bằng bang Florida của Mỹ luôn nha, sông băng Thwaites ở Tây Nam Cực chứa đủ lượng băng có thể nâng mực nước biển toàn cầu lên 60 cm đó!
Điểm đáng lo nhất là gì ạ? Sông băng Thwaites chính là "nút thắt cổ chai" bảo vệ tảng băng lớn hơn ở Tây Nam Cực. Một ngày nào đó, nếu Thwaites tan hết thì có thể kích hoạt thảm kịch nước biển dâng kinh hoàng. Nếu nó tan chảy hoàn toàn, mực nước biển toàn cầu có thể dâng lên... 3 mét luôn!
Chị Julia Wellner - nhà địa chất biển tại Đại học Houston, Mỹ - khẳng định luôn: "Thwaites là sông băng quan trọng nhất trên thế giới".
"Tự nó thôi đã có thể thay đổi mọi chuyện rồi. Thwaites có thể thay đổi hoàn toàn cuộc chơi của những gì chúng ta cần làm vào cuối thế kỷ này đó" - Anh Ted Scambos, nhà băng học của Đại học Colorado, Mỹ - người đồng lãnh đạo một chương trình nghiên cứu lớn kéo dài nhiều năm tại Thwaites, chia sẻ.
Dù không thể dự báo chính xác 100%, nhưng rõ ràng mực nước biển đang có xu hướng tăng, có thể rất nhiều, và có thể sớm hơn cả những cảnh báo của giới khoa học trước đây!
Chị A.R. Siders, một nhà xã hội học tại Đại học Delaware, Mỹ cho biết hầu hết các cộng đồng ven biển đang struggle để chấp nhận thực tế này. "Vấn đề không phải là liệu biển có dâng cao 60 cm hay không, mà là KHI NÀO nó dâng. Chúng tôi phải đưa ra quyết định [để thích ứng] ngay, dù cho có chút bất định đi chăng nữa".
Trên toàn cầu, biển đã tăng hơn 20cm kể từ năm 1900 rồi, nhưng tốc độ tăng đang nhanh dần kể từ năm 2006. Trong báo cáo mới nhất của Ủy ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC) thuộc Liên Hợp Quốc công bố năm 2021, các nhà khoa học xác định mực nước biển toàn cầu trung bình hiện đang tăng khoảng 3,7 mm mỗi năm. IPCC dự báo với "độ tin cậy trung bình" rằng nó sẽ tăng thêm 38 đến 76 cm vào năm 2100 và sẽ tiếp tục tăng trong nhiều thế kỷ nữa.
Một số khu vực đang chứng kiến mức tăng nhanh hơn mức trung bình toàn cầu nhiều. Ví dụ như Bờ Đông Mỹ bị ảnh hưởng nặng nề hơn một phần do Dòng chảy Vịnh đang chậm lại và đẩy ít nước ra khỏi bờ biển hơn. Trung bình các bờ biển của Mỹ có khả năng sẽ chứng kiến mực nước biển dâng cao vào năm 2050 và dâng cao đến 60 cm vào năm 2100 theo dự kiến của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) đầu năm 2022.
Hiện tại đã có khoảng 110 triệu người trên toàn thế giới sống trong các khu vực dễ bị ngập lụt do triều cường rồi đó! Với mực nước biển cao hơn một mét, hàng trăm nghìn ngôi nhà của Mỹ trên tất cả các bờ biển, đặc biệt là ở phía Đông và vùng Vịnh, có thể bị ngập lụt thường xuyên hàng tuần luôn á. Còn 60 cm thôi cũng đủ nhấn chìm phần lớn Maldives và các quốc đảo nhỏ khác rồi.
Nhưng ngay cả vào năm 2100, mực nước biển dâng có thể lớn hơn 60 cm nhiều nếu chúng ta không kiểm soát khí thải và giảm sự nóng lên toàn cầu. Một báo cáo gần đây của NOAA và các cơ quan khác cho biết có 50% khả năng nước biển dâng cao hơn 90 cm vào năm 2100 — và 10% khả năng chúng tăng hơn 1,8 mét luôn!
Nguồn gốc lớn nhất của sự không chắc chắn này (nghĩa là nước biển sẽ dâng cao đến đâu) phụ thuộc vào tốc độ các tảng băng vỡ vụn và tan chảy — đặc biệt là các tảng băng ở Nam Cực, chứa đủ nước để nâng mực nước biển lên hàng mét đó các bạn!
Hàng tỷ tấn băng ở Nam Cực đã đổ xuống biển mỗi năm rồi, nhưng chúng mới chỉ đóng góp một phần nhỏ, khoảng 10%, trong tổng số mực nước biển dâng thôi. Phần lớn sự gia tăng là do nước biển giãn nở khi nó ấm lên, từ các sông băng trên núi và từ băng ở Greenland tan chảy - và khả năng sẽ tăng nhanh vào cuối thế kỷ này.
Câu hỏi đặt ra là: liệu sự thay đổi đó sẽ mất nhiều thế kỷ để diễn ra, hay nó sẽ xảy ra nhanh hơn?
Anh Bob Kopp, chuyên gia về mực nước biển dâng tại Đại học Rutgers, Mỹ cho biết: "Chúng ta có thể sẽ không xác định rõ điều này trong vài thập kỷ tới đâu". Trong khi đó, anh ấy và các nhà khoa học khác lo ngại Tây Nam Cực có thể vượt qua một điểm tới hạn mà quá trình mất băng lớn trở nên không thể tránh khỏi.
Một nơi các nhà khoa học đang theo dõi rất sát sao các dấu hiệu của thảm họa nước biển dâng cao chính là sông băng Thwaites - nơi đã gây ra 4% mực nước biển dâng toàn cầu rồi đó!
Không giống như hầu hết các tảng băng ở Greenland và Đông Nam Cực, hầu hết các tảng băng ở Tây Nam Cực nằm trên nền đá dưới mực nước biển. Ở một số nơi, lớp băng dày hơn 1,8 km tràn qua một vực sâu, chỉ có phần rìa nhô lên trên mực nước biển hiện tại. Ngoài vành đai, băng gặp đại dương tại "vùng tiếp đất" — một bức tường dưới nước khổng lồ nhô lên từ đáy biển.
Bước đầu tiên trong quá trình tan rã của sông băng Thwaites là sự sụp đổ của các thềm băng bảo vệ nó, giúp củng cố và làm chậm quá trình trượt không thể cản nổi của nó xuống biển. Chúng đã biến mất dọc 2/3 đường bờ biển dài 120 km của sông băng rồi. Ở những nơi đó, băng trôi đi nhanh gấp 3 lần luôn!
Đó là lý do tại sao chị Erin Pettit đã vô cùng shock vào năm 2021 khi nhìn thấy những vết nứt xuyên qua thềm băng gần trại của mình, trên đoạn đường dài 40 km.
Thềm băng ở đó đã được giữ cố định nhờ kết nối với một sườn núi dưới đáy đại dương đủ cao để kẹp lấy đáy của lớp băng. Nhưng lần này, Pettit và các đồng nghiệp phát hiện rằng thềm băng không còn chạm vào sườn núi nữa - và bắt đầu tách ra nhanh hơn họ có thể tưởng tượng!
Pettit giải thích: "Nó có khả năng vỡ thành hàng trăm tảng băng trôi, giống như cửa kính ô tô của bạn vậy. Sự tan rã đó có thể xảy ra trong vòng một thập kỷ và có thể sớm nhất là 3 năm kể từ bây giờ. Nó sẽ không làm tăng mực nước biển ngay vì thềm băng vốn đã nổi rồi. Nhưng sông băng phía sau nó càng đổ nhiều băng ra biển nhanh thì mực nước biển sẽ dâng lên nhanh hơn".
Tình trạng của Tây Nam Cực báo động đến mức nếu sông băng Thwaites sụp đổ thì sẽ có thêm rất nhiều băng trôi theo nó nữa!
Tuy nhiên, khá chắc chắn rằng sông băng Thwaites sẽ không ảnh hưởng nhiều đến mực nước biển trước năm 2050, theo anh Ben Hamlington - chuyên gia về mực nước biển dâng tại Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực của NASA và là một trong những tác giả của báo cáo mực nước biển dâng gần đây của Mỹ.
Ngoài ra, anh ấy nói, mọi thứ trở nên ít chắc chắn hơn nhiều sau năm 2050 - bởi vì sự tương tác phức tạp giữa các thềm băng, các tảng băng, hình dạng của chúng và sự không chắc chắn về việc con người sẽ thải ra bao nhiêu carbon nữa.
Vẫn chưa rõ liệu Thwaites có vượt qua ngưỡng của sự thay đổi không thể đảo ngược hay không, nhưng một nghiên cứu gần đây cho thấy vẫn còn thời gian để ngăn chặn nó!
Nghiên cứu cho biết: Giữ cho sự nóng lên toàn cầu ở mức dưới 1,5 độ C - mục tiêu của Thỏa thuận Paris - là đủ để ngăn chặn, hoặc ít nhất là làm chậm đáng kể sự suy giảm của Thwaites và nhiều sông băng khác ở Nam Cực. Hiện hành tinh đã nóng lên 1,1 độ C rồi đó. ️
Sự bất ổn của dải băng Tây Nam Cực về bản chất là một điểm tới hạn: Vượt qua nó thì có rất ít hy vọng quay trở lại (sự thay đổi không thể đảo ngược) rồi. Ngay cả khi trong tương lai người ta có thể loại bỏ đủ carbon dioxide khỏi bầu khí quyển để hạ nhiệt độ xuống thấp, các tảng băng cũng có thể sẽ không thể phục hồi được nữa: Chúng khó phát triển hơn nhiều so với việc tan vỡ đó các bạn ơi!
Nguồn: soha.vn
Tưởng tượng cái thềm băng ở Đông Nam Cực vừa sập xệch một cách bất ngờ sau khi nhiệt độ tăng vọt lên... 21 độ C so với bình thường luôn á! Nhưng đó chưa phải điều đáng sợ nhất đâu. Bên phía Tây Nam Cực có một "anh hùng" tên là sông băng Thwaites đang chuẩn bị làm một trò "một tay" nâng mực nước biển toàn cầu lên hàng mét đó các bạn ơi!
Chị Erin Pettit - một nhà khoa học nghiên cứu băng - mở ảnh vệ tinh ra xem thì chỉ thấy toàn vết nứt khổng lồ trải dài trên thềm băng phía trước sông băng Thwaites. Kiểu nhìn muốn té ngửa luôn á!
Còn nhớ 2 năm trước, khi chị ấy và team quyết định chọn chỗ đặt trại nghiên cứu, toàn bộ thềm băng nổi - tức là miếng băng nhô ra từ sông băng khổng lồ phía sau - nhìn cứng chắc lắm. Nghĩ là an toàn rồi, ai ngờ tháng 12/2021, những vết nứt khổng lồ bắt đầu xuất hiện rần rần...
Đây chính là dấu hiệu báo trước thềm băng sắp tan rã, và cũng là bước đệm để sông băng lớn phía sau cũng tan theo luôn đó!
Đến tháng 3/2022, Đông Nam Cực - phía lạnh hơn của lục địa này nha - chứng kiến thềm băng đầu tiên sụp đổ hoàn toàn. Khi một đợt nóng cuối mùa hè ở Úc mang theo nhiệt độ bất thường và gió lớn vào khu vực, thềm băng Conger tan rã trong vòng... vài ngày thôi! Nhanh kinh khủng!
Sự sụp đổ bất ngờ này cho thấy tầm quan trọng và sự bấp bênh của các thềm băng trên toàn lục địa Nam Cực. Các nhà khoa học lo sợ rằng chúng sụp đổ có thể chỉ là khởi đầu cho một chuỗi phản ứng dây chuyền - khiến băng mất nhiều hơn, mực nước biển dâng cao hơn nữa, và ảnh hưởng đến hàng loạt quốc gia trên toàn thế giới.
Nhưng dù Conger có sụp đổ thì mối quan tâm cấp bách nhất vẫn là các thềm băng bao quanh Tây Nam Cực - nơi chị Erin Pettit làm việc đó. Phát hiện của họ tháng 12/2021 cho thấy thềm băng Thwaites có thể tan rã trong vòng một thập kỷ tới thôi!
Với kích thước bằng bang Florida của Mỹ luôn nha, sông băng Thwaites ở Tây Nam Cực chứa đủ lượng băng có thể nâng mực nước biển toàn cầu lên 60 cm đó!
Điểm đáng lo nhất là gì ạ? Sông băng Thwaites chính là "nút thắt cổ chai" bảo vệ tảng băng lớn hơn ở Tây Nam Cực. Một ngày nào đó, nếu Thwaites tan hết thì có thể kích hoạt thảm kịch nước biển dâng kinh hoàng. Nếu nó tan chảy hoàn toàn, mực nước biển toàn cầu có thể dâng lên... 3 mét luôn!
Chị Julia Wellner - nhà địa chất biển tại Đại học Houston, Mỹ - khẳng định luôn: "Thwaites là sông băng quan trọng nhất trên thế giới".
"Tự nó thôi đã có thể thay đổi mọi chuyện rồi. Thwaites có thể thay đổi hoàn toàn cuộc chơi của những gì chúng ta cần làm vào cuối thế kỷ này đó" - Anh Ted Scambos, nhà băng học của Đại học Colorado, Mỹ - người đồng lãnh đạo một chương trình nghiên cứu lớn kéo dài nhiều năm tại Thwaites, chia sẻ.
Dù không thể dự báo chính xác 100%, nhưng rõ ràng mực nước biển đang có xu hướng tăng, có thể rất nhiều, và có thể sớm hơn cả những cảnh báo của giới khoa học trước đây!
Chị A.R. Siders, một nhà xã hội học tại Đại học Delaware, Mỹ cho biết hầu hết các cộng đồng ven biển đang struggle để chấp nhận thực tế này. "Vấn đề không phải là liệu biển có dâng cao 60 cm hay không, mà là KHI NÀO nó dâng. Chúng tôi phải đưa ra quyết định [để thích ứng] ngay, dù cho có chút bất định đi chăng nữa".
Trên toàn cầu, biển đã tăng hơn 20cm kể từ năm 1900 rồi, nhưng tốc độ tăng đang nhanh dần kể từ năm 2006. Trong báo cáo mới nhất của Ủy ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC) thuộc Liên Hợp Quốc công bố năm 2021, các nhà khoa học xác định mực nước biển toàn cầu trung bình hiện đang tăng khoảng 3,7 mm mỗi năm. IPCC dự báo với "độ tin cậy trung bình" rằng nó sẽ tăng thêm 38 đến 76 cm vào năm 2100 và sẽ tiếp tục tăng trong nhiều thế kỷ nữa.
Một số khu vực đang chứng kiến mức tăng nhanh hơn mức trung bình toàn cầu nhiều. Ví dụ như Bờ Đông Mỹ bị ảnh hưởng nặng nề hơn một phần do Dòng chảy Vịnh đang chậm lại và đẩy ít nước ra khỏi bờ biển hơn. Trung bình các bờ biển của Mỹ có khả năng sẽ chứng kiến mực nước biển dâng cao vào năm 2050 và dâng cao đến 60 cm vào năm 2100 theo dự kiến của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) đầu năm 2022.
Hiện tại đã có khoảng 110 triệu người trên toàn thế giới sống trong các khu vực dễ bị ngập lụt do triều cường rồi đó! Với mực nước biển cao hơn một mét, hàng trăm nghìn ngôi nhà của Mỹ trên tất cả các bờ biển, đặc biệt là ở phía Đông và vùng Vịnh, có thể bị ngập lụt thường xuyên hàng tuần luôn á. Còn 60 cm thôi cũng đủ nhấn chìm phần lớn Maldives và các quốc đảo nhỏ khác rồi.
Nhưng ngay cả vào năm 2100, mực nước biển dâng có thể lớn hơn 60 cm nhiều nếu chúng ta không kiểm soát khí thải và giảm sự nóng lên toàn cầu. Một báo cáo gần đây của NOAA và các cơ quan khác cho biết có 50% khả năng nước biển dâng cao hơn 90 cm vào năm 2100 — và 10% khả năng chúng tăng hơn 1,8 mét luôn!
Nguồn gốc lớn nhất của sự không chắc chắn này (nghĩa là nước biển sẽ dâng cao đến đâu) phụ thuộc vào tốc độ các tảng băng vỡ vụn và tan chảy — đặc biệt là các tảng băng ở Nam Cực, chứa đủ nước để nâng mực nước biển lên hàng mét đó các bạn!
Hàng tỷ tấn băng ở Nam Cực đã đổ xuống biển mỗi năm rồi, nhưng chúng mới chỉ đóng góp một phần nhỏ, khoảng 10%, trong tổng số mực nước biển dâng thôi. Phần lớn sự gia tăng là do nước biển giãn nở khi nó ấm lên, từ các sông băng trên núi và từ băng ở Greenland tan chảy - và khả năng sẽ tăng nhanh vào cuối thế kỷ này.
Câu hỏi đặt ra là: liệu sự thay đổi đó sẽ mất nhiều thế kỷ để diễn ra, hay nó sẽ xảy ra nhanh hơn?
Anh Bob Kopp, chuyên gia về mực nước biển dâng tại Đại học Rutgers, Mỹ cho biết: "Chúng ta có thể sẽ không xác định rõ điều này trong vài thập kỷ tới đâu". Trong khi đó, anh ấy và các nhà khoa học khác lo ngại Tây Nam Cực có thể vượt qua một điểm tới hạn mà quá trình mất băng lớn trở nên không thể tránh khỏi.
Một nơi các nhà khoa học đang theo dõi rất sát sao các dấu hiệu của thảm họa nước biển dâng cao chính là sông băng Thwaites - nơi đã gây ra 4% mực nước biển dâng toàn cầu rồi đó!
Không giống như hầu hết các tảng băng ở Greenland và Đông Nam Cực, hầu hết các tảng băng ở Tây Nam Cực nằm trên nền đá dưới mực nước biển. Ở một số nơi, lớp băng dày hơn 1,8 km tràn qua một vực sâu, chỉ có phần rìa nhô lên trên mực nước biển hiện tại. Ngoài vành đai, băng gặp đại dương tại "vùng tiếp đất" — một bức tường dưới nước khổng lồ nhô lên từ đáy biển.
Bước đầu tiên trong quá trình tan rã của sông băng Thwaites là sự sụp đổ của các thềm băng bảo vệ nó, giúp củng cố và làm chậm quá trình trượt không thể cản nổi của nó xuống biển. Chúng đã biến mất dọc 2/3 đường bờ biển dài 120 km của sông băng rồi. Ở những nơi đó, băng trôi đi nhanh gấp 3 lần luôn!
Đó là lý do tại sao chị Erin Pettit đã vô cùng shock vào năm 2021 khi nhìn thấy những vết nứt xuyên qua thềm băng gần trại của mình, trên đoạn đường dài 40 km.
Thềm băng ở đó đã được giữ cố định nhờ kết nối với một sườn núi dưới đáy đại dương đủ cao để kẹp lấy đáy của lớp băng. Nhưng lần này, Pettit và các đồng nghiệp phát hiện rằng thềm băng không còn chạm vào sườn núi nữa - và bắt đầu tách ra nhanh hơn họ có thể tưởng tượng!
Pettit giải thích: "Nó có khả năng vỡ thành hàng trăm tảng băng trôi, giống như cửa kính ô tô của bạn vậy. Sự tan rã đó có thể xảy ra trong vòng một thập kỷ và có thể sớm nhất là 3 năm kể từ bây giờ. Nó sẽ không làm tăng mực nước biển ngay vì thềm băng vốn đã nổi rồi. Nhưng sông băng phía sau nó càng đổ nhiều băng ra biển nhanh thì mực nước biển sẽ dâng lên nhanh hơn".
Tình trạng của Tây Nam Cực báo động đến mức nếu sông băng Thwaites sụp đổ thì sẽ có thêm rất nhiều băng trôi theo nó nữa!
Tuy nhiên, khá chắc chắn rằng sông băng Thwaites sẽ không ảnh hưởng nhiều đến mực nước biển trước năm 2050, theo anh Ben Hamlington - chuyên gia về mực nước biển dâng tại Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực của NASA và là một trong những tác giả của báo cáo mực nước biển dâng gần đây của Mỹ.
Ngoài ra, anh ấy nói, mọi thứ trở nên ít chắc chắn hơn nhiều sau năm 2050 - bởi vì sự tương tác phức tạp giữa các thềm băng, các tảng băng, hình dạng của chúng và sự không chắc chắn về việc con người sẽ thải ra bao nhiêu carbon nữa.
Vẫn chưa rõ liệu Thwaites có vượt qua ngưỡng của sự thay đổi không thể đảo ngược hay không, nhưng một nghiên cứu gần đây cho thấy vẫn còn thời gian để ngăn chặn nó!
Nghiên cứu cho biết: Giữ cho sự nóng lên toàn cầu ở mức dưới 1,5 độ C - mục tiêu của Thỏa thuận Paris - là đủ để ngăn chặn, hoặc ít nhất là làm chậm đáng kể sự suy giảm của Thwaites và nhiều sông băng khác ở Nam Cực. Hiện hành tinh đã nóng lên 1,1 độ C rồi đó. ️
Sự bất ổn của dải băng Tây Nam Cực về bản chất là một điểm tới hạn: Vượt qua nó thì có rất ít hy vọng quay trở lại (sự thay đổi không thể đảo ngược) rồi. Ngay cả khi trong tương lai người ta có thể loại bỏ đủ carbon dioxide khỏi bầu khí quyển để hạ nhiệt độ xuống thấp, các tảng băng cũng có thể sẽ không thể phục hồi được nữa: Chúng khó phát triển hơn nhiều so với việc tan vỡ đó các bạn ơi!
Nguồn: soha.vn