Các nhà khoa học Việt Nam vừa "khui" được bí mật về sông Ba - con sông hơn 400km, thuộc top những dòng sông xịn nhất miền Trung luôn nha!
Theo đề tài nghiên cứu "Phân bổ tài nguyên nước mặt dưới tác động của biến đổi khí hậu ở quy mô lưu vực sông bằng phương pháp tiếp cận mối liên kết Nước - Năng lượng - Lương thực (WEF)" do PGS.TS. Phan Thị Thanh Hằng cùng team từ Viện Các Khoa học Trái đất (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) thực hiện, thì plot twist đây rồi: vấn đề lớn nhất của sông Ba không phải là thiếu nước đâu, mà là... cách chia nước giữa các ngành sử dụng ấy!
Các mô hình tính toán cho thấy sự thật phũ phàng: cách phân phối nguồn nước giữa thủy điện, nông nghiệp và nhu cầu dân sinh mới là "thủ phạm" chính khiến dòng sông cạn kiệt đó!
Cụ thể là khi ưu tiên tích nước để phát điện thì khu vực hạ du sẽ thiếu nước trầm trọng luôn. Thậm chí không ưu tiên gì hết thì vẫn thiếu nước á. Nhưng mà nếu ưu tiên cho sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là tưới tiêu, thì boom - tình trạng thiếu nước giảm rõ rệt!
Lần đầu tiên các nhà khoa học áp dụng hệ thống mô hình tích hợp "xịn sò" này cho sông Ba, kết nối luôn ba mảng: nước, năng lượng và lương thực. Đúng chuẩn "all in one" luôn!
Nghiên cứu còn "spoil" thêm là biến đổi khí hậu sẽ tiếp tục gây áp lực lên nguồn nước trong tương lai. Các kịch bản khí hậu đến cuối thế kỷ XXI cho thấy mùa khô sẽ càng khốc liệt hơn nữa.
Bên cạnh yếu tố tự nhiên, các công trình thủy điện tuy đóng vai trò quan trọng trong cung cấp điện, tưới tiêu và điều tiết nước, nhưng do vận hành chưa thực sự đồng bộ nên nhiều khu vực hạ du vẫn đối mặt với nguy cơ thiếu nước mùa khô và ngập lụt khi xả lũ gặp mưa lớn.
Từ kết quả nghiên cứu, team đã đưa ra giải pháp: cần xác lập thứ tự ưu tiên rõ ràng! Nhu cầu sinh hoạt và các nhu cầu thiết yếu phải lên top 1, tiếp theo là sản xuất nông nghiệp. Còn hoạt động phát điện thì cần linh hoạt dựa trên lượng nước thực tế.
Ngoài ra, các chuyên gia còn gợi ý nâng cấp hệ thống thủy lợi, áp dụng phương pháp tưới tiết kiệm nước và gắn việc vận hành hồ chứa với yêu cầu duy trì dòng chảy tối thiểu cho hạ du. Combo này không chỉ giúp giảm thiếu nước mà còn chống xâm nhập mặn, cải thiện môi trường và bảo vệ hệ sinh thái sông nữa!
Theo các chuyên gia, giá trị real nhất của nghiên cứu này không nằm ở các con số phức tạp mà ở khả năng ứng dụng thực tế đó!
Nguồn: soha.vn