Phản ứng khá... "lặng thinh" từ Bắc Kinh khi Washington công bố các hạn chế đối với chất bán dẫn cao cấp và thiết bị sản xuất chip đang khiến giới phân tích phải "soi" kỹ lắm đây!
Trung Quốc vốn nổi tiếng là... "trả thù" ngay và luôn mỗi khi quốc gia nào đó động vào quyền lợi của họ. Năm 2020, khi Australia kêu gọi điều tra nguồn gốc virus COVID-19, Trung Quốc đã không ngần ngại áp thuế và cấm nhập khẩu lúa mạch, rượu vang, lúa mì, len, đồng, gỗ, nho... của xứ kangaroo với tổng trị giá hơn 1,3 tỷ USD luôn!
Năm 2018, khi Mạnh Vãn Châu – giám đốc tài chính, cũng là con gái của ông trùm Huawei – bị bắt tại Canada vì cáo buộc vi phạm lệnh trừng phạt của Mỹ, Bắc Kinh đã "phản dame" cực nhanh: bắt luôn 2 người Canada để trả đũa, đồng thời chặn đứng hoạt động nhập khẩu nông sản từ Canada.
Sau khi Đài Loan mở văn phòng đại diện tại Litva năm 2021, dám xài tên "Đài Loan" thay vì "Đài Bắc", Trung Quốc đã trừng phạt các quan chức, hạ cấp quan hệ và cấm nhập khẩu với Litva không thương tiếc.
Danh sách "nạn nhân" từng bị trả đũa nặng tay còn có cả Nhật Bản, Mông Cổ, Na Uy, Philippines và Hàn Quốc nữa đấy!
Jeffrey Moon, chủ tịch của China Moon Strategies, nhận xét: "Trung Quốc trả đũa đầy đủ, cộng thêm 10% luôn. Họ có những mục tiêu nhất quán khi trả đũa. Họ muốn gây ra tác động tương ứng, tránh tác động tiêu cực đến Trung Quốc và đòi bồi thường".
Sao lần này lại "câm nín" thế nhỉ?
Thế mà phản ứng khá im re từ Bắc Kinh sau khi Washington công bố các hạn chế đối với chất bán dẫn cao cấp và thiết bị sản xuất chip – cú đấm "chí mạng" có thể xảy ra với nền kinh tế nước này – đã khiến giới phân tích và cựu quan chức Mỹ phải tò mò hết sức.
Vài ngày sau thông báo vào đầu tháng 10, Bắc Kinh chỉ phản ứng bằng lời nói mang tính... nghi thức – gọi các hạn chế của Mỹ là "bá quyền khoa học công nghệ" và vi phạm "có ác ý" các quy tắc thương mại. Nhưng về trả đũa cụ thể thì... lờ mờ quá!
Giới phân tích cho rằng có nhiều lý do lắm. Thứ nhất, Bắc Kinh đang có núi việc phải lo. Thông báo của Mỹ được đưa ra một tuần trước đại hội đảng lần thứ 20 của Trung Quốc – và có vẻ Washington cũng bị deadline hối thúc hơn là thực sự muốn "khiêu khích" Bắc Kinh.
Mặt khác, giới lãnh đạo Trung Quốc đang "vật lộn" với cuộc khủng hoảng sức khỏe cộng đồng sau khi nới lỏng chính sách "không COVID". Ông Tập cũng đã comeback với ngoại giao toàn cầu trực tiếp qua các chuyến đi tới Ả Rập Xê-út, Indonesia dự họp G20, và Uzbekistan cho hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải. Và Trung Quốc đang chuẩn bị cho một cuộc cải tổ chính phủ lớn vào tháng 3 nữa chứ!
Tuy nhiên các chuyên gia cho rằng, Bắc Kinh hoàn toàn có thể "đa nhiệm", đặc biệt là khi muốn thể hiện sự bực tức của mình mà.
Yếu tố thứ hai có thể xảy ra đằng sau phản ứng khá "lặng lẽ" của Trung Quốc, có lẽ là chưa thống nhất ý kiến giữa các quan chức cũng như các sếp lớn trong ngành – bao gồm cả những người từ YMTC, Semiconductor Manufacturing International Corporation và Chang Xin Memory Technologies – về cách xử lý vụ này.
Paul Triolo, phó chủ tịch cấp cao của Tập đoàn Albright Stonebridge cho biết: "Các quan chức ở Bắc Kinh có thể vẫn đang cân nhắc toàn bộ tác động của các biện pháp kiểm soát ngày 7/10 đối với các công ty chủ chốt... và đưa ra phản ứng tập trung vào việc hỗ trợ ngành công nghiệp trong nước".
"Bắc Kinh cũng có thể ngại thực hiện một biện pháp trả đũa công khai lớn trước chuyến thăm của Ngoại trưởng Antony Blinken tới Trung Quốc vào đầu năm tới", ông nói.
Yếu tố thứ ba, một trong những "chiêu" phản ứng kinh điển của Trung Quốc khi tức giận – cắt quyền tiếp cận thị trường tiêu dùng khổng lồ của mình – có vẻ không ăn thua lắm trong trường hợp này. Trung Quốc đang rất cần chip cao cấp đấy, hầu hết dùng để xuất khẩu hoặc áp dụng cho công nghệ quân sự chứ không phải sản phẩm nội địa.
Việc chặn – hoặc dọa chặn – khả năng tiếp cận thị trường Trung Quốc của Intel, Texas Instruments, Micron, Nvidia, Apple và các công ty Mỹ khác sẽ chỉ khiến nguồn cung cấp chip mà Trung Quốc cần bị hạn chế và đuổi các công ty đa quốc gia ra khỏi thị trường này thôi. Trong khi đó Trung Quốc đang vật lộn để thu hút đầu tư nước ngoài, với nền kinh tế chịu ảnh hưởng nặng nề do COVID-19 và tỷ lệ thất nghiệp của sinh viên mới tốt nghiệp đại học đạt mức cao kỷ lục.
Một lựa chọn "cực mạnh" sẽ là lệnh cấm xuất khẩu đối với các hợp kim, đất hiếm, lithium và các khoáng chất khác. Trung Quốc chiếm 63% sản lượng khai thác đất hiếm trên thế giới, 85% chế biến đất hiếm, 92% sản xuất nam châm đất hiếm và 60% chế biến lithium luôn á!
Những vật liệu này cực kỳ quan trọng cho nhiều loại sản phẩm công nghệ cao, từ điện thoại di động, tên lửa và máy bay tàng hình cho đến xe điện và tua-bin gió – trọng tâm trong chương trình nghị sự về khí hậu của Tổng thống Mỹ Biden.Nhưng Bắc Kinh nhiều khả năng sẽ phải đối mặt với những hạn chế công nghệ còn khắc nghiệt hơn từ Mỹ và bị ảnh hưởng toàn cầu nếu làm vậy. Khi Trung Quốc hạn chế xuất khẩu đất hiếm sau năm 2006, nước này đã phải đối mặt với sự phản đối toàn cầu và tranh cãi từ Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đấy!
Kế hoạch dài hạn mới là điều đáng chú ý
Không có động thái trừng phạt ầm ĩ, Bắc Kinh đã âm thầm vạch ra các chiến lược dài hạn nhằm giảm sự phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài. Họ đã cải thiện các nguồn tài trợ cho các công ty Trung Quốc. Bên cạnh đó, nước này tăng cường hỗ trợ với gói tín dụng thuế và trợ cấp 143 tỷ USD theo kế hoạch trong 5 năm, Reuters đưa tin.
Các nhà phân tích cũng dự đoán Bắc Kinh sẽ đẩy nhanh nỗ lực thu hút chuyên gia nước ngoài, mua chip và thiết bị sản xuất thông qua các kênh thị trường xám, đồng thời theo đuổi chiến thuật nhằm "rủ rê" các đồng minh dễ bị lung lay hơn của Mỹ và tránh bị cô lập.
Trung Quốc cũng có lịch sử "trừng phạt lén lút" theo những cách khó xác định, chẳng hạn như làm chậm thị thực và dòng chảy thương mại, thực thi các tiêu chuẩn an toàn và sức khỏe gây tranh cãi và ban hành các chính sách hạn chế dựa trên các tiêu chuẩn môi trường hoặc khó đo lường khác.
Một bên được theo dõi sát sao là cơ quan kiểm tra chống độc quyền của Trung Quốc. Intel đã công bố kế hoạch mua công ty Tower Semiconductors có trụ sở tại Israel với giá 5,4 tỷ USD, điều này sẽ yêu cầu các cơ quan quản lý lớn trên toàn cầu ký duyệt.
Trung Quốc có khả năng sẽ "kéo dài" việc phê duyệt thỏa thuận để trừng phạt nhà sản xuất chip Mỹ. "Và rồi có thể vài tháng sau, hoặc nhiều năm sau, người ta mới biết lý do thực sự là chính trị", chuyên gia nhận định.
Một động thái khả thi khác của Bắc Kinh là điều chỉnh các quy định, chẳng hạn như sửa đổi tiêu chuẩn cho các máy chủ. Các tiêu chuẩn này được cập nhật thường xuyên, thường là trên cơ sở kỹ thuật. Nhưng một số nhà quan sát trong ngành lo ngại rằng các tiêu chuẩn mới nhất cho các máy tính thế hệ cũ – lĩnh vực Trung Quốc mạnh hơn – sẽ giúp Trung Quốc xếp hạng tốt hơn so với những máy tính được trang bị chip mà các công ty Mỹ đang chiếm ưu thế.
Nguồn: soha.vn