Tin từ Viện Căng thẳng Hoa Kỳ cho biết: ai có trên 300 điểm trong thang đo Holmes và Rahe sẽ có tới 80% nguy cơ sức khỏe suy sụp trong 2 năm tới. Nghe mà hết hồn luôn á!
Chuyện bắt đầu từ năm 1926, khi Hans Selye - một bác sĩ người Hungary phát hiện ra điều kỳ lạ: tất cả bệnh nhân đến khám đều có chung mấy triệu chứng kiểu như mệt mỏi, lười ăn, gầy đi, chỉ muốn nằm một chỗ cả ngày mà không muốn làm gì cả...
Mất hơn 10 năm nghiên cứu vụ này, Selye phát hiện ra bất kỳ áp lực nào - dù về thể chất hay tâm lý - đều tạo ra cùng một bộ triệu chứng tương tự. Ông mượn luôn khái niệm "stress" từ giới vật lý và đặt tên nó là "căng thẳng" luôn.
Có câu đùa vui là: trước khi Isaac Newton phát minh ra lực hấp dẫn, táo không rơi xuống đất mà con người có thể bay được. Nghe ngu vãi nhỉ? Nhưng sự thật là: trước khi "căng thẳng" được Hans Selye định nghĩa năm 1936, "stress" chỉ là thuật ngữ mà các nhà vật lý dùng để nói về dây, lò xo và thanh ray kim loại thôi!
Hơn 9 thập kỷ trôi qua kể từ khi căng thẳng được nghiên cứu nghiêm túc. Và càng ngày các nhà khoa học càng nhận ra stress đáng sợ hơn nhiều so với những gì họ nghĩ ban đầu.
Khởi đầu chỉ là mấy triệu chứng mơ hồ như mệt mỏi, uể oải, chán ăn... ai ngờ đâu căng thẳng đang góp phần gây ra tới 80% mọi loại bệnh tật trên đời, kể cả bệnh tim mạch, tiểu đường và cả ung thư nữa!
Thường thì stress gián tiếp gây bệnh thông qua việc thúc đẩy những thói quen xấu như nhậu nhẹt, hút thuốc, ăn đồ ngọt không kiểm soát... Nhưng một số nghiên cứu gần đây đã tìm ra cơ chế sinh học chứng minh bản thân căng thẳng có thể trực tiếp gây bệnh, đặc biệt là quá trình di căn của ung thư luôn đó.
Thực trạng đáng lo ngại vì cuộc sống hiện đại đang đặt lên vai chúng ta quá nhiều áp lực: từ tài chính, công việc, gia đình đến xã hội. Các nghiên cứu chỉ ra ô nhiễm không khí, ô nhiễm tiếng ồn, hậu quả của đô thị hóa và công nghiệp hóa cũng khiến con người ngày càng stress hơn.
Viện Căng thẳng Hoa Kỳ cho biết cứ 3 người trên thế giới thì có 1 người đang đối mặt với căng thẳng quá mức. Theo đánh giá của họ, những người này có tới 80% nguy cơ mắc bệnh liên quan đến stress, thứ có thể khiến sức khỏe suy sụp trong vòng 2 năm tới. Sợ chưa?
Vậy làm sao để biết mình có nằm trong nhóm nguy hiểm hay không? Và nếu có, có cách nào giảm căng thẳng xuống mức an toàn trước khi bệnh tật ập đến không?
Một bài test tính điểm trong bài viết này sẽ giúp bạn làm rõ điều đó. Nhưng trước khi mở máy tính cộng số, hãy cùng làm rõ một câu hỏi còn tồn tại:
Câu hỏi này đưa chúng ta quay về thập niên 1930, sau khi Hans Selye phát hiện tác động tiêu cực của căng thẳng lên cơ thể. Ông thực hiện hàng loạt nghiên cứu để thuyết phục các bác sĩ, nhà khoa học và cộng đồng y tế quan tâm đến vấn đề này.
Nhưng một lần nữa, nỗ lực này không mấy thành công. Khái niệm "căng thẳng" mà ông đưa ra bị các nhà khoa học cho là quá mơ hồ, trong khi các bác sĩ phủ nhận áp lực tâm lý có thể gây bệnh.
Năm 1958, Selye còn vướng vào một "scandal" với ngành công nghiệp thuốc lá. Nhiều người nghi ngờ ông đã nhận tiền (khoảng 200,000 USD tương đương 2.1 triệu USD giá hiện tại) để giúp "tẩy trắng" thuốc lá thông qua việc "phát minh" ra căng thẳng. Drama thật sự!
Cuối thập niên 1950, thuốc lá mới bị phát hiện là nguyên nhân gây nhiều bệnh từ tim mạch, bệnh phổi đến ung thư.
Ngành công nghiệp thuốc lá nhận ra rằng: nếu họ đổ lỗi cho một tác nhân như căng thẳng gây bệnh, thì thuốc lá có thể thoát tội hoặc ít nhất cũng nhẹ tội hơn, dựa trên thực tế là người ta thường hút thuốc khi bị stress.
Và thế là họ lặng lẽ đổ tiền cho Hans Selye nghiên cứu chủ đề này một cách bí mật.
Đổi lại, các công ty thuốc lá có thể dùng lại phát biểu của Selye để quảng cáo sản phẩm. Một số tài liệu cho thấy đại diện của ngành công nghiệp còn tham gia biên tập bài báo khoa học mà Selye viết, duyệt nội dung và thống nhất cách diễn đạt với ông. Trời ơi, plot twist kinh!
Mối liên hệ giữa Hans Selye và ngành công nghiệp thuốc lá khiến người ta tự hỏi: Liệu căng thẳng có thật hay chỉ là "phát minh" của Selye và ngành công nghiệp?
Đối với một nhà khoa học như Selye, đó là vết nhơ lớn trong sự nghiệp. Có lẽ vì vậy mà dù được đề cử tới 17 lần giải Nobel Y học, cả 17 lần ông đều bị Hội đồng Giải Nobel tại Viện Karolinska đánh trượt. Buồn thật!
Về phần mình, Selye có lẽ đã hình dung được việc thuyết phục đồng nghiệp khó đến mức nào, nên ông chuyển hướng sang đối tượng mới: công chúng.
Selye nhận thấy khi viết báo giới thiệu khái niệm "căng thẳng" cho độc giả phổ thông, các tầng lớp lao động bình dân đón nhận nó hơn là những nhà khoa học tự nhốt mình trong tháp ngà của họ.
Chẳng hạn khi Selye mô tả triệu chứng thường gặp của căng thẳng, bao gồm nhịp tim tăng, khó ngủ, vấn đề dạ dày, tiêu hóa... Sau đó, ông hỏi mọi người có gặp căng thẳng khi trải qua tình huống như mất việc, li dị, chuyển nhà... hay không?
Câu trả lời của nhiều người là: Có! Vậy là đủ để họ tin mình đang bị căng thẳng. Các khái niệm và ý tưởng về căng thẳng mà Selye đưa ra giờ không cần khoa học thực nghiệm để kiểm chứng nữa. Chính công chúng, những người đọc sách, đã trở thành đối tượng kiểm chứng cho căng thẳng rồi.
Sau đó, Selye tự mình làm việc 19-20 tiếng mỗi ngày, điên cuồng viết báo và sách. Hơn 1,500 bài báo và 40 cuốn sách về căng thẳng được Selye viết ra để truyền bá khái niệm mới. Một trong số đó là cuốn "Căng thẳng và cuộc sống" đã trở thành bestseller toàn cầu luôn!
Khi độc giả phổ thông của Selye dễ dàng thừa nhận khái niệm căng thẳng, và họ nói về nó ở mọi nơi: "Tôi bị stress ở công ty", "Tôi căng thẳng khi ở nhà", "Cuộc sống dạo này làm tôi thấy stress quá"...
Điều này vô hình trung đặt áp lực trở lại giới khoa học, những người giờ cũng cảm thấy căng thẳng vì họ chính là người có nghĩa vụ phải kiểm chứng khái niệm này nghiêm túc hơn bằng cách:
Giống như trọng lực không phải phát minh riêng của Isaac Newton, lực điện từ không do Michael Faraday tạo ra, hoặc chính khái niệm căng thẳng đã luôn tồn tại trong vật lý cơ học cổ điển, các nhà tâm lý học nói rằng nếu căng thẳng tâm lý của Hans Selye thực sự tồn tại, họ phải tìm cách đo được nó.
Công việc lần đầu được thực hiện bởi bộ đôi Thomas Holmes và Richard Rahe, hai nhà tâm lý học người Mỹ vào năm 1967.
Để tìm cách đo mức độ căng thẳng của một người, đến ngưỡng khiến họ mắc bệnh, Holmes và Rahe đã nghiên cứu kỹ hồ sơ y tế của hơn 5,000 bệnh nhân, liệt kê các sự kiện có ảnh hưởng trong đời mà họ từng đối mặt trước khi mắc bệnh.
Các sự kiện này được Holmes và Rahe chấm điểm dựa trên căn bệnh mà người đó mắc phải. Ví dụ: một sự kiện càng gây căng thẳng thì điểm số càng cao, và sự kiện đó càng có khả năng gây bệnh tật.
Nguồn: soha.vn
Chuyện bắt đầu từ năm 1926, khi Hans Selye - một bác sĩ người Hungary phát hiện ra điều kỳ lạ: tất cả bệnh nhân đến khám đều có chung mấy triệu chứng kiểu như mệt mỏi, lười ăn, gầy đi, chỉ muốn nằm một chỗ cả ngày mà không muốn làm gì cả...
Mất hơn 10 năm nghiên cứu vụ này, Selye phát hiện ra bất kỳ áp lực nào - dù về thể chất hay tâm lý - đều tạo ra cùng một bộ triệu chứng tương tự. Ông mượn luôn khái niệm "stress" từ giới vật lý và đặt tên nó là "căng thẳng" luôn.
Có câu đùa vui là: trước khi Isaac Newton phát minh ra lực hấp dẫn, táo không rơi xuống đất mà con người có thể bay được. Nghe ngu vãi nhỉ? Nhưng sự thật là: trước khi "căng thẳng" được Hans Selye định nghĩa năm 1936, "stress" chỉ là thuật ngữ mà các nhà vật lý dùng để nói về dây, lò xo và thanh ray kim loại thôi!
Hơn 9 thập kỷ trôi qua kể từ khi căng thẳng được nghiên cứu nghiêm túc. Và càng ngày các nhà khoa học càng nhận ra stress đáng sợ hơn nhiều so với những gì họ nghĩ ban đầu.
Khởi đầu chỉ là mấy triệu chứng mơ hồ như mệt mỏi, uể oải, chán ăn... ai ngờ đâu căng thẳng đang góp phần gây ra tới 80% mọi loại bệnh tật trên đời, kể cả bệnh tim mạch, tiểu đường và cả ung thư nữa!
Thường thì stress gián tiếp gây bệnh thông qua việc thúc đẩy những thói quen xấu như nhậu nhẹt, hút thuốc, ăn đồ ngọt không kiểm soát... Nhưng một số nghiên cứu gần đây đã tìm ra cơ chế sinh học chứng minh bản thân căng thẳng có thể trực tiếp gây bệnh, đặc biệt là quá trình di căn của ung thư luôn đó.
Thực trạng đáng lo ngại vì cuộc sống hiện đại đang đặt lên vai chúng ta quá nhiều áp lực: từ tài chính, công việc, gia đình đến xã hội. Các nghiên cứu chỉ ra ô nhiễm không khí, ô nhiễm tiếng ồn, hậu quả của đô thị hóa và công nghiệp hóa cũng khiến con người ngày càng stress hơn.
Viện Căng thẳng Hoa Kỳ cho biết cứ 3 người trên thế giới thì có 1 người đang đối mặt với căng thẳng quá mức. Theo đánh giá của họ, những người này có tới 80% nguy cơ mắc bệnh liên quan đến stress, thứ có thể khiến sức khỏe suy sụp trong vòng 2 năm tới. Sợ chưa?
Vậy làm sao để biết mình có nằm trong nhóm nguy hiểm hay không? Và nếu có, có cách nào giảm căng thẳng xuống mức an toàn trước khi bệnh tật ập đến không?
Một bài test tính điểm trong bài viết này sẽ giúp bạn làm rõ điều đó. Nhưng trước khi mở máy tính cộng số, hãy cùng làm rõ một câu hỏi còn tồn tại:
Câu hỏi này đưa chúng ta quay về thập niên 1930, sau khi Hans Selye phát hiện tác động tiêu cực của căng thẳng lên cơ thể. Ông thực hiện hàng loạt nghiên cứu để thuyết phục các bác sĩ, nhà khoa học và cộng đồng y tế quan tâm đến vấn đề này.
Nhưng một lần nữa, nỗ lực này không mấy thành công. Khái niệm "căng thẳng" mà ông đưa ra bị các nhà khoa học cho là quá mơ hồ, trong khi các bác sĩ phủ nhận áp lực tâm lý có thể gây bệnh.
Năm 1958, Selye còn vướng vào một "scandal" với ngành công nghiệp thuốc lá. Nhiều người nghi ngờ ông đã nhận tiền (khoảng 200,000 USD tương đương 2.1 triệu USD giá hiện tại) để giúp "tẩy trắng" thuốc lá thông qua việc "phát minh" ra căng thẳng. Drama thật sự!
Cuối thập niên 1950, thuốc lá mới bị phát hiện là nguyên nhân gây nhiều bệnh từ tim mạch, bệnh phổi đến ung thư.
Ngành công nghiệp thuốc lá nhận ra rằng: nếu họ đổ lỗi cho một tác nhân như căng thẳng gây bệnh, thì thuốc lá có thể thoát tội hoặc ít nhất cũng nhẹ tội hơn, dựa trên thực tế là người ta thường hút thuốc khi bị stress.
Và thế là họ lặng lẽ đổ tiền cho Hans Selye nghiên cứu chủ đề này một cách bí mật.
Đổi lại, các công ty thuốc lá có thể dùng lại phát biểu của Selye để quảng cáo sản phẩm. Một số tài liệu cho thấy đại diện của ngành công nghiệp còn tham gia biên tập bài báo khoa học mà Selye viết, duyệt nội dung và thống nhất cách diễn đạt với ông. Trời ơi, plot twist kinh!
Mối liên hệ giữa Hans Selye và ngành công nghiệp thuốc lá khiến người ta tự hỏi: Liệu căng thẳng có thật hay chỉ là "phát minh" của Selye và ngành công nghiệp?
Đối với một nhà khoa học như Selye, đó là vết nhơ lớn trong sự nghiệp. Có lẽ vì vậy mà dù được đề cử tới 17 lần giải Nobel Y học, cả 17 lần ông đều bị Hội đồng Giải Nobel tại Viện Karolinska đánh trượt. Buồn thật!
Về phần mình, Selye có lẽ đã hình dung được việc thuyết phục đồng nghiệp khó đến mức nào, nên ông chuyển hướng sang đối tượng mới: công chúng.
Selye nhận thấy khi viết báo giới thiệu khái niệm "căng thẳng" cho độc giả phổ thông, các tầng lớp lao động bình dân đón nhận nó hơn là những nhà khoa học tự nhốt mình trong tháp ngà của họ.
Chẳng hạn khi Selye mô tả triệu chứng thường gặp của căng thẳng, bao gồm nhịp tim tăng, khó ngủ, vấn đề dạ dày, tiêu hóa... Sau đó, ông hỏi mọi người có gặp căng thẳng khi trải qua tình huống như mất việc, li dị, chuyển nhà... hay không?
Câu trả lời của nhiều người là: Có! Vậy là đủ để họ tin mình đang bị căng thẳng. Các khái niệm và ý tưởng về căng thẳng mà Selye đưa ra giờ không cần khoa học thực nghiệm để kiểm chứng nữa. Chính công chúng, những người đọc sách, đã trở thành đối tượng kiểm chứng cho căng thẳng rồi.
Sau đó, Selye tự mình làm việc 19-20 tiếng mỗi ngày, điên cuồng viết báo và sách. Hơn 1,500 bài báo và 40 cuốn sách về căng thẳng được Selye viết ra để truyền bá khái niệm mới. Một trong số đó là cuốn "Căng thẳng và cuộc sống" đã trở thành bestseller toàn cầu luôn!
Khi độc giả phổ thông của Selye dễ dàng thừa nhận khái niệm căng thẳng, và họ nói về nó ở mọi nơi: "Tôi bị stress ở công ty", "Tôi căng thẳng khi ở nhà", "Cuộc sống dạo này làm tôi thấy stress quá"...
Điều này vô hình trung đặt áp lực trở lại giới khoa học, những người giờ cũng cảm thấy căng thẳng vì họ chính là người có nghĩa vụ phải kiểm chứng khái niệm này nghiêm túc hơn bằng cách:
Giống như trọng lực không phải phát minh riêng của Isaac Newton, lực điện từ không do Michael Faraday tạo ra, hoặc chính khái niệm căng thẳng đã luôn tồn tại trong vật lý cơ học cổ điển, các nhà tâm lý học nói rằng nếu căng thẳng tâm lý của Hans Selye thực sự tồn tại, họ phải tìm cách đo được nó.
Công việc lần đầu được thực hiện bởi bộ đôi Thomas Holmes và Richard Rahe, hai nhà tâm lý học người Mỹ vào năm 1967.
Để tìm cách đo mức độ căng thẳng của một người, đến ngưỡng khiến họ mắc bệnh, Holmes và Rahe đã nghiên cứu kỹ hồ sơ y tế của hơn 5,000 bệnh nhân, liệt kê các sự kiện có ảnh hưởng trong đời mà họ từng đối mặt trước khi mắc bệnh.
Các sự kiện này được Holmes và Rahe chấm điểm dựa trên căn bệnh mà người đó mắc phải. Ví dụ: một sự kiện càng gây căng thẳng thì điểm số càng cao, và sự kiện đó càng có khả năng gây bệnh tật.
Nguồn: soha.vn