Mấy năm gần đây, cứ trời đổ mưa to là hàng chục hộ dân ở xã Hòa Bắc (huyện Hòa Vang, Đà Nẵng) lại phải thức trắng đêm canh chừng, sẵn sàng "chạy mạng" khi núi sạt lở. Cuộc sống thấp thỏm lo sợ dưới chân những ngọn núi dựng đứng, nứt toác đang trở thành nỗi ám ảnh của người dân nơi đây
**Thức trắng đêm canh chừng: Trước mặt núi lở, sau lưng lũ cuốn**
"Nhà tôi phải chặt cây phát quang từ cổng ra đến đường nhựa để sẵn sàng chạy mỗi khi trời mưa to, vì cái núi cao hơn trăm mét sau nhà có thể sập xuống bất cứ lúc nào", bà Huỳnh Thị Lài (trú tổ 1, thôn Nam Yên, xã Hòa Bắc) kể về nỗi lo thường trực của gia đình.
Trước đây, gia đình bà sống ở vùng đất thấp của thôn Nam Yên, chán cảnh lụt lội nên dọn lên đây. Ai ngờ, vừa thoát được cảnh chạy lụt thì lại rơi vào nỗi sợ núi sạt lở vùi lấp người và nhà cửa – drama chưa bao giờ dứt
Nhắc lại vụ sạt lở năm 2023, bà Lài vẫn còn rùng mình. Lũ cuốn cả đất đá lẫn cây cối từ đỉnh núi cao hơn 100m ầm ầm đổ xuống khu dân cư. Toàn bộ ao cá, chuồng trại của gia đình bị cuốn phăng, mọi người nháo nhào chạy thoát thân.
"Khủng khiếp kinh luôn! Nước lũ cuồn cuộn kéo theo đất đá, cây cối từ trên núi quét xuống ầm ầm theo lòng khe Định. Khe này bình thường chỉ rộng vài mét thôi nhưng lúc đó là cả biển nước đục ngầu. Chúng tôi mạnh ai nấy chạy, đồ đạc gà vịt thì đành bỏ. May mắn là nhà cửa còn đứng", bà Lài nhớ lại với giọng run run.
Chỉ về lối mòn mới được phát dọn trước mùa mưa lũ năm nay, bà Lài cho biết đó là đường để thoát hiểm khi mưa lớn gây sạt lở núi. "Dọn đường để chạy nhưng chỉ là ban ngày thôi, còn đêm hôm thì chịu luôn, không biết có thoát được không. Ở thì sợ nhưng đi thì chưa biết đi đâu. Nhà tôi chạy lụt, dồn tiền xây được căn nhà này là hết rồi. Giờ nếu lũ cuốn nhà sập thì coi như trắng tay", bà Lài lo lắng.
Cách đó không xa, gia đình bà Trần Thị Hoan cũng đang sống trong tình trạng nơm nớp. Bà Hoan cũng vì chạy lụt mà lên sát chân núi khe Định dựng nhà. Chỉ lên ngọn núi dựng đứng loang lổ những vết sạt lở phía sau nhà, bà Hoan nói đầy lo âu: "Năm ngoái, núi này sạt lở, đất đá và cả những cây gỗ đường kính đến 1m bị nước lũ cuốn xuống theo dòng khe Định. Cảnh tượng thật kinh hoàng, chúng tôi chỉ biết tháo chạy"
Tại tổ 1, thôn Nam Yên, không chỉ 4 hộ gia đình sống ngay dưới chân núi mà hơn 20 gia đình khác ở dọc dòng khe Định cũng rất bất an khi Đà Nẵng vào mùa mưa bão. "Đợt mưa lũ năm 2023, toàn bộ bàn ghế, xoong nồi, vật dụng của gia đình tôi và các gia đình khác ở dọc khe Định này bị nước lũ cuốn trôi sạch", bà Nguyễn Thị Hoa (trú tổ 1) chia sẻ.
Còn tại thôn Tà Lang, xã Hòa Bắc, nhiều hộ gia đình sống dưới chân cao tốc La Sơn - Hòa Liên (đoạn cầu tràn gần hầm Mũi Trâu - xóm 7 nhà) cũng đang trong cảnh chưa biết nhà cửa bị núi vùi lấp khi nào. Theo ghi nhận, khu vực này có gần 10 hộ đang sinh sống và được xếp vào diện phải di dời khẩn cấp.
Theo ông Nguyễn Văn Trầm (trú thôn Tà Lang), từ khi mở cao tốc này, núi bị bạt ngang, mất kết nối nên khu vực gia đình ông sinh sống đối diện với nguy cơ sạt lở cao. Ông Trầm than thở rằng ông và các hộ ở đây rất lo lắng vì mối lo thường trực này.
"Năm 2023, sau trận mưa lớn, nước lũ ầm ầm đổ về, nước cao đến gần 2m tràn vào nhà, các hộ dân hò hét nhau tháo chạy. Lũ đi qua, quay lại thì đồ đạc bị cuốn đi hết, bùn đất phủ kín. Chúng tôi ở đây phải đối diện nguy cơ sạt lở núi từ đường cao tốc phía trước, phía sau là dòng sông Nam cuồn cuộn ngoạm hết đất đai, vườn tược", ông Trầm nói.
Bà Hương - vợ ông Trầm chia sẻ thêm, cứ đêm nào mưa to là họ mở cửa, thức trắng canh chừng để kịp chạy khi có sạt lở, lũ quét. "Có hôm 23h, trời mưa lớn, chính quyền xã phải đưa xe vào đây di dân khẩn cấp để đảm bảo an toàn. Rất mệt mỏi khi phải sống trong nơm nớp lo sợ", bà Hương tâm sự
Cũng tại Hòa Bắc, cách trung tâm UBND xã chừng 200m, sát miệng cống chui cao tốc La Sơn - Hòa Liên là cả chục gia đình chịu cảnh đứng ngồi không yên mỗi khi có mưa lớn, cũng được xếp vào diện phải di dời khẩn cấp.
Bà Nguyễn Thị Hoa có nhà sát chân núi này cho biết, đợt mưa đầu tháng 10/2024 vừa qua, đất đá đổ xuống, tràn vào sau nhà bà. "Sau lưng là núi dựng đứng, trước mặt là con suối nên nếu xảy ra sạt lở là không có đường thoát. Vì vậy, cứ thấy mưa lớn là các hộ phải di tản đi nơi khác", bà Hoa cho biết.
**Di dời khẩn cấp nhưng phải chờ... phê duyệt**
Hầu hết các hộ dân sống ở vùng nguy hiểm tại xã Hòa Bắc đều bày tỏ mong muốn được di dời đến nơi ở mới để ổn định cuộc sống.
"Thật sự rất sợ luôn. Tôi cũng như những hộ gia đình ở đây rất muốn được di dời đến nơi ở mới để đảm bảo an toàn. Mấy năm nay, chính quyền xã cũng thông báo chúng tôi sẽ được di dời nhưng còn chờ đất tái định cư", ông Nguyễn Văn Trầm cho biết.
Bà Nguyễn Thị Hoa cũng đang chờ từng ngày để được chuyển đi nơi khác sau khi đất đá đổ tràn xuống tường nhà trong đợt mưa lớn đầu tháng 10 vừa qua: "Chúng tôi mong được chuyển đến nơi ở mới an toàn càng sớm càng tốt"
Trả lời báo chí, ông Thái Văn Hoài Nam, Chủ tịch UBND xã Hòa Bắc cho biết, địa bàn xã hiện có 3 khu vực đối diện nguy cơ sạt lở núi rất cao, cần phải di dời dân khẩn cấp.
Theo tính toán, các hộ dân tại thôn Tà Lang sẽ được di dời về khu tái định cư Giàn Bí, các hộ tại miệng cống chui cao tốc di dời về khu Trung tâm Hành chính xã giai đoạn 2, còn các hộ tại tổ 1 thôn Nam Yên (khe Định) sẽ chuyển về khu tái định cư Nam Yên.
Xã đang làm phương án để di dời các hộ dân, tuy nhiên theo ông Nam, việc này phải nằm trong quy hoạch chung của xã, của huyện; có quy hoạch rồi mới trình thành phố xem xét, phê duyệt, sau đó mới thực hiện được.
Cũng theo Chủ tịch UBND xã Hòa Bắc, dù các hộ trên thuộc diện phải di dời khẩn cấp nhưng xã đang gặp khó trong việc bố trí tái định cư. Cụ thể, 7 hộ ở thôn Tà Lang được bố trí đưa về khu tái định cư Giàn Bí nhưng chưa có đất thực tế. Phải mở rộng khu tái định cư thì mới có đất bố trí cho dân vì theo quy hoạch trước đây, khu tái định cư này bố trí cho các hộ thuộc diện khác.
Còn tại tổ 1 thôn Nam Yên, ngoài những hộ sát chân núi còn có hơn 40 hộ thuộc diện nguy cơ. Chính quyền đã mời tất cả các hộ này đến làm việc, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng cũng như thông báo chủ trương, chính sách trong di dời để người dân nắm rõ, quyết định đi hay ở lại.
Nguồn: kenh14.vn