Hàng năm theo dõi mấy con sông băng huyền thoại ở New Zealand, các nhà khoa học giờ chỉ biết... bàng hoàng vì chúng ngày càng "xẹp" xuống thấy rõ
Các sông băng huyền thoại đang "bay màu" dần
Mỗi năm, team khoa học xứ kiwi lại bay lượn qua những con sông băng siêu chill bắt nguồn từ dãy Alps phía Nam – dãy núi chạy dọc theo Đảo Nam. Và năm nào cũng thấy chúng... co ro lại. Năm nay cũng không ngoại lệ luôn ạ.
Cuối tháng 3 vừa rồi, team khoa học đã "cày" 8 tiếng bay vòng vòng quanh các đỉnh núi, chụp hàng nghìn tấm hình các sông băng để check đường tuyết hàng năm. Giáo sư Andrew Mackintosh từ Đại học Monash (Australia) – người có mặt trong chuyến bay – chia sẻ ông "sốc nặng" với những gì mắt thấy tai nghe.
"Mấy con sông băng nhỏ hơn gần như đã... bye bye, còn những anh lớn như Franz Josef và Fox thì rõ ràng đang bị "thu hẹp vòng eo" trầm trọng" - Giáo sư Mackintosh kể.
Ông Andrew Lorrey, trưởng nhóm khoa học tại Viện Nghiên cứu Nước và Khí quyển Quốc gia (NIWA) kiêm điều phối viên của cuộc khảo sát, nói với CNN: "Kết quả quan sát năm nay cho thấy băng vẫn đang tan chảy ầm ầm ở phía Nam dãy Alps".
Sông băng là những khối băng siêu to khổng lồ hình thành trong và xung quanh các ngọn núi. Chúng "phát triển" vào mùa đông lạnh cóng có tuyết, rồi "xẹp" xuống khi trời ấm lên. Các sông băng là nguồn nước ngọt cho gần 2 tỷ người trên toàn cầu đó nha, nhưng việc chúng tan nhanh thế này đang gây ra bao nhiêu vấn đề nặng nề: lũ quét chết người, nước biển dâng cao...
2 năm nóng kỷ lục đã "hành" sông băng như nào
Năm 2022 là năm nóng nhất lịch sử của New Zealand, phá luôn kỷ lục được lập chỉ 1 năm trước đó. Nhưng thực ra xu hướng băng tan đã kéo dài từ lâu rồi.
Cuộc khảo sát đường tuyết của NIWA diễn ra hầu như hàng năm trong gần 5 thập kỷ qua, nhằm ghi lại ảnh chụp của hơn 50 sông băng (đủ size đủ độ cao) càng gần thời điểm kết thúc băng tuyết càng tốt. Các nhà khoa học đang xem xét cụ thể lớp tuyết phủ lên chúng. Hiểu được vị trí đường tuyết, "bạn sẽ nắm được tình trạng của các sông băng. Vì tuyết cung cấp lớp nuôi dưỡng và bảo vệ sông băng, bắt đầu từ mùa thu và kéo dài đến mùa xuân" - ông Lorrey giải thích.
Ông Lorrey ví von: Tuyết giống như tài khoản tiết kiệm cho sông băng, một lớp đệm chống lại đợt nóng sắp tới. Khi mùa tan băng bắt đầu vào mùa xuân, nó phải "tiêu" hết "tài khoản tiết kiệm" tuyết mới này trước khi chạm đến phần thân của sông băng.
Khi đường tuyết trên núi xuống thấp hơn, sông băng có thể đông lại. Nhưng khi đường tuyết lên cao hơn, nhiều sông băng sẽ tan chảy, chuyển màu đỏ và co rút lại. Kết quả từ chuyến bay năm nay sẽ được đưa vào báo cáo về sự biến đổi dài hạn ở các sông băng, dự kiến ra lò vào cuối năm nay.
Biến đổi khí hậu đang "làm khó" sông băng
Nói về nguyên nhân băng tan, các nhà khoa học chỉ thẳng vào khủng hoảng khí hậu. Bà Lauren Vargo - nhà nghiên cứu sông băng tại Đại học Victoria ở Wellington, người tham gia cuộc khảo sát – cho biết: "Sự thay đổi nhiệt độ chính là yếu tố số 1 ảnh hưởng đến các sông băng ở New Zealand".
Theo nghiên cứu năm 2020 do bà Vargo và ông Lorrey cùng thực hiện, sự tan chảy khắc nghiệt năm 2018 - một trong những năm tệ nhất đối với các sông băng New Zealand - có khả năng xảy ra cao gấp 10 lần do biến đổi khí hậu.
Theo ông Lorrey, nếu trend nóng lên cứ tiếp tục thế này, chúng ta sẽ mất thêm nhiều sông băng nữa. Theo nghiên cứu công bố tháng 1, có tới một nửa số sông băng trên thế giới có thể "tèo" vào cuối thế kỷ này, ngay cả khi các mục tiêu khí hậu siêu tham vọng được đáp ứng
Ngoài tác động của biến đổi khí hậu do con người gây ra, các biến đổi khí hậu tự nhiên cũng có vai trò lớn. Những năm La Nina kéo dài bất thường khiến nhiệt độ nước biển và không khí ấm hơn mức trung bình, góp phần đẩy nhanh sự tan chảy của sông băng. Trong khi đó, "anh em" El Nino thường mang lại điều kiện mát mẻ hơn cho khu vực này của New Zealand, được dự báo sẽ xảy ra vào cuối năm và có thể tạm thời "cứu" một chút.
Ông Lorrey nói: "Tôi luôn mong chờ El Nino và nhìn thấy đường tuyết ở chỗ quen thuộc. Tuy nhiên nó sẽ không cứu vãn được xu hướng tan chảy của sông băng đâu. Vì El Nino xảy ra quá ít và cách xa nhau, không đủ sức chống lại xu hướng ấm lên mà chúng ta đang chứng kiến".
Bà Vargo cho biết, ban đầu sự thay đổi mạnh mẽ của các sông băng "khá thú vị" theo một số cách. Nhưng khi xu hướng này cứ kéo dài thì thật khó chấp nhận. Theo bà Vargo, việc mất dần các sông băng được cảm nhận sâu sắc, vì người dân New Zealand có kết nối đặc biệt với chúng. Trước đây, mọi người có thể đỗ xe ở bãi công viên quốc gia rồi chỉ cần đi bộ một quãng ngắn là chạm được sông băng, nhưng giờ muốn gặp chúng phải đi sâu hơn vào trong núi, thậm chí phải bay bằng máy bay nhỏ mới tới nơi.
"Đó sẽ là trải nghiệm nằm ngoài tầm với của nhiều người. Việc mất đi các sông băng sẽ có tác động đáng lo ngại tới môi trường" – ông Lorrey cảnh báo.
Nguồn: soha.vn