Có lúc bọn này ăn sạch sành sanh con mồi, có lúc ăn dở rồi bỏ đó, vài ngày sau quay lại ăn tiếp - kiểu gì cũng hại
Có thời gian yên ổn, không thấy lũ sói lửa kéo đến, trâu bò cứ thả lơ trên các bãi cỏ. Nhưng rồi chúng quay lại, và 3 năm trở lại đây, mỗi năm bà con phải "đóng thuế" cho chúng 30-40 con trâu bò luôn Đây là chuyện đang diễn ra suốt nhiều năm qua ở vùng biên giữa huyện Sốp Cộp (Sơn La) và huyện Mường Ét (Lào).
Mỗi năm mất trắng 30-40 con trâu bò vì sói
Từ trung tâm huyện Sốp Cộp, men theo mấy chục km đường đồi núi, chúng tôi đến xã Mường Lạn - nơi giáp ranh với Lào. Ở các bản Co Muông, Nậm Lạn và Pá Kạch... suốt nhiều năm nay, đàn gia súc (trâu/bò/dê/ngựa) của bà con cứ bị sói lửa tấn công và giết hại liên tục.
Trong đó, Pá Kạch sát biên giới là bản "máu" nhất (30-40 con/năm). Đây là nơi sinh sống của 74 hộ với 585 người Mông.
Anh Sổng A Dua (24 tuổi, bản Pá Kạch) kể, hằng năm đến tháng 4, bà con đưa hết gia súc lên các bãi chăn thả cách nhà 6-7km (đến tháng 11 mới mang về). Lý do phải thả xa thế là vì nếu nuôi ở nhà thì không ai trông, bà con đi làm nương rẫy hết, lại không có gì cho ăn, chưa kể không có đất làm chuồng trại.
Nhưng mà chó sói về ngày càng đông, mỗi năm giết 30-40 con gia súc. Có nhà cả năm không thu về được con nào luôn á Riêng gia đình anh năm ngoái bị mất trắng 3 con trâu và 1 con bò.
Chỉ tính mấy tháng đầu năm nay thôi, cả bản đã mất 10 con gia súc rồi. Bà con lo sốt vó ngày đêm vì không biết sáng mai thức dậy, đàn gia súc (cùng với đó là cả mớ tiền của mình) có còn nguyên không nữa Khi thả chúng lên đồi cỏ xanh cũng giống như phó thác số phận cho trời cho đất vậy.
Anh Sổng A Dua cũng cho biết thêm, tuy thả ở trên đó hơn nửa năm nhưng hằng ngày dân bản vẫn lên kiểm tra thay phiên nhau. Gia súc nhà nào có dấu riêng nên nhà nào mất là biết ngay. Theo người đi tuần, đàn sói này chỉ xuất hiện và kiếm mồi vào ban ngày. Mỗi ngày chúng tấn công 2 lần: sáng 6-7h, chiều 16-17h.
Qua tìm hiểu, đường đi của đàn chó sói này khó đoán lắm. Nó cứ đi lung tung miễn chỗ nào có mồi là tới. Một buổi sáng, chúng có thể "càn quét" mấy bãi thả luôn. Có lúc giết xong bãi này chuyển sang bãi khác.
Cũng có khi thấy người, chúng chuyển bãi ngay và biến mất vài ngày rồi bỗng nhiên hiện ra bất ngờ. Có lúc ăn sạch con mồi, có lúc ăn dở rồi để đó, vài ngày sau quay lại ăn nốt. Còn đàn sói này bao nhiêu con, có mấy đàn thì cũng là ẩn số luôn
Được biết, ngoài làm nương rẫy thì chăn thả gia súc là nguồn thu chính của bà con đồng bào ở đây. Tất cả nhà ở Pá Kạch nhà nào cũng đưa trâu bò lên thả. Có nhà mấy chục con, có nhà mấy con. Một bãi thả không phân biệt loại gia súc, có cả trâu lẫn bò, có thể chứa được mấy chục con.
Có bãi chứa được hàng trăm con. Cả bản có 5-6 bãi thả gia súc từ 5-6 quả đồi ghép lại, cỏ xanh mướt cho trâu bò ăn cả năm không hết. Năm ngoái, tổng số trâu bò thả trên các bãi khoảng 400 con.
Tức quá nên đi mua bẫy về
Ông Sổng Sấy Tủa, Trưởng bản Pá Kạch nhớ lại, năm 1987 khi chuyển từ Sài Khao về Pá Kạch, dân bản đã thả trâu bò trên bãi. Lúc này chó sói từ Lào tràn qua biên giới và tấn công gia súc rất nhiều. Từ năm 1995-2005 thì không thấy bóng dáng của chúng nữa. Bản làng yên bình, trâu bò nhởn nhơ gặm cỏ. Nhưng từ năm 2005 trở đi, chúng lại kéo về và trong 3 năm gần đây, mỗi năm giết từ 30 đến 40 con trâu bò.
Tháng 5/2013, đàn sói tấn công một lúc 7 con bò, dồn vào 1 khe rồi cắn. Có con ăn hết, có con cắn chết rồi để xác đó, máu tanh tưởi một vũng rộng Khi nói về đàn sói này, ông Sổng Sấy Tủa bảo chúng là ác mộng không chỉ với ông mà còn với tất cả đồng bào ở đây. Ông nói loài này ác lắm, tàn độc lắm, "áp bức" lắm ("áp bức" theo cách nói của bà con ở đây nghĩa là không ăn hết mà cũng cắn chết).
Sói lửa là loài quý hiếm nằm trong Sách đỏ Việt Nam cũng như thế giới, thuộc danh mục cấm săn bắt. Theo các chuyên gia, loài sói này đang bị săn bắn nghiêm trọng. Chúng đang gặp nguy hiểm và cần được bảo vệ. Đồng thời nếu không có chính sách hợp lý thì loài sói này có thể ảnh hưởng đến đời sống người dân.
Trước tình trạng đàn gia súc bị giết như vậy, nhiều người dân Pá Kạch bàn nhau cách bẫy sói. Vì không được phép dùng súng săn cũng như thuốc nổ nên bà con dùng dây thép, dây phanh xe đạp, xe máy để bắt sói.
Nhưng cách này không hiệu quả và cũng nguy hiểm. Họ lại rủ nhau đi mua bẫy sắt. Có loại bẫy to và nhỏ, bẫy to nhất giá từ 800 nghìn - 1 triệu đồng/cái. "Vì quá tức rồi nên mọi người mới mua cái bẫy này. Người dân nhà nào nhà đó tự đi mua rất nhiều. Riêng đầu năm đến giờ, dân bản đã bẫy được 8 con sói rồi"
So với chó sói thường thấy, những con chó sói này có bộ lông màu hung đỏ pha vàng giống lông hoẵng, tai tròn vểnh lên, bụng màu sáng, thân dày và cao hơn chó bản, trong khi chân và đuôi lại màu nâu đen hoặc đen. Hàm răng nhìn không nhọn lắm nhưng khi cắn con mồi thì như dao cạo, có thể cắn nát mọi thứ trong nháy mắt. Theo thợ săn, thịt sói lửa tanh, khó ăn hơn thịt chó bản.
Sói lửa trước nguy cơ tuyệt chủng
Khi các bãi thả gia súc của người dân bị xâm hại nghiêm trọng cũng là lúc số phận loài mãnh thú này bị đe dọa trước nguy cơ tuyệt chủng. Các cuộc vây bắt và đột kích dày đặc hơn theo số lần trâu bò bị giết hại.
Người dân nói với tôi, đó là cách họ bảo vệ đàn gia súc, tiền của và cả tính mạng của mình. Hiện tại, những con sói lửa này thấy người là chạy, và chúng cũng chỉ mới tiếp cận các bãi chăn thả gia súc thôi, nhưng trong tương lai gần, khi đồng loại của nó từ Lào qua ngày càng nhiều, địa bàn bị phân mảnh thì khu vực sinh sống của người dân liệu có còn an toàn? Đó là câu hỏi mà người dân Pá Kạch đang lo lắng
Ông Giàng Nỏ Ly, bản Pá Kạch, khoe: Con chó sói to nhất tôi bắn được là con đực, khi mang về bản cân lên được 32kg. Ở Pá Kạch, có người ở bản trên từng bẫy được cả gia đình sói mẹ con (sói con nặng từ 1,4-1,5kg). Năm nay, ông Giàng Bả Sinh và Giàng Mạc Ma cũng bẫy được 4-5 con sói lửa. Người dân bản Pá Kạch cho biết con sói to nhất họ biết lên tới 40kg. Tuy nhiên, trưởng bản Sổng Sấy Tủa cho biết vẫn chưa có ai hạ được con sói đầu đàn. Con này rất khôn, thông minh, nhiều người bẫy mà không được. Làm sao cũng không xong.
Ông Trưởng bản Pá Kạch cho biết, tuy biết nhà nước cấm săn bắt nhưng vì thiệt hại kinh tế quá lớn, xót quá nên người dân cũng chẳng còn cách nào khác. Ước muốn của dân bản bây giờ là "cấm chúng tôi săn bắn thì chính quyền phải có biện pháp gì để đuổi đàn sói, bảo vệ đàn gia súc của dân bản".
Liên hệ với ông Giàng Sấy Tủa, Phó Chủ tịch xã Mường Lạn thì ông cho biết, đến hiện tại, biện pháp hữu hiệu nhất vẫn là người dân phải tự bảo vệ đàn gia súc của mình, phải mang về, chăn nuôi trong chuồng trại, không đưa thả ở các bãi chăn gia súc tập trung. Ông cũng nói thêm, nếu dân không làm theo thì chỉ biết chấp nhận thực tế thôi. Và gia đình ông hằng năm cũng phải "hy sinh" mấy con trâu bò cho loài sói này
Ông Nguyễn Xuân Minh, Trưởng đồn Biên phòng Nậm Lạnh, huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La cho hay: Mấy năm trước, khu vực quanh Đồn Biên phòng Nậm Lạnh cũng có tình trạng sói tràn về giết gia súc của đồng bào. Thế nhưng, cuộc di chuyển này bây giờ chủ yếu diễn ra ở xã Mường Lạn. Hằng năm, một số lượng lớn gia súc của bà con bị giết hại, gây thiệt hại không nhỏ về kinh tế.
Với người dân ở đây, trâu bò và nương rẫy như máu thịt của họ vậy. Lý do sói lửa về ngày càng nhiều, theo ông, một trong những nguyên nhân chính là do nhà nước tịch thu hết vũ khí săn bắn, súng và cả thuốc nổ. Bây giờ cả bản chỉ được phép dùng 1 khẩu súng và súng đó sẽ được giao cho một người uy tín trong bản giữ để dùng trong ma chay theo phong tục của đồng bào.
Vì thế, số lượng sói già hóa và phát triển thêm. Kéo theo đó, Lào còn rất nhiều rừng già, sói từ đó qua biên giới cũng nhiều. Địa bàn sinh sống và kiếm mồi bị phân mảnh, thành ra mới có tình trạng sói về các bãi chăn thả để tìm mồi.
Nguồn: soha.vn