CNN vừa thả tea nặng đô: "kho báu" của nhân loại đang gặp nguy to đấy các bạn ơi!
Ở nơi thấp nhất trên hành tinh xanh này, tại vị trí giao nhau giữa Israel, Jordan và Palestine - có một kho báu thực sự: Biển Chết.
"Đây là một kho báu. Không nơi nào sánh được với Biển Chết" - Peleg Gottdiener thuộc EcoPeace Middle East (một tổ chức gồm các nhà hoạt động môi trường người Israel, Jordan và Palestine) tâm sự.
Nhưng mà... kho báu này đang gặp nạn thật rồi!
CNN ngày 27/5/2026 report: vùng nước độc đáo này đang "chết dần" không phải chơi. Mỗi năm mực nước tụt xuống tới 1,2 mét luôn á, do con người và biến đổi khí hậu gây ra hậu quả nặng nề.
Trong 5 thập kỷ qua, diện tích bề mặt đã mất tới 1/3 rồi. Khi nước rút đi, nó tạo ra một cảnh quan mới với những hố sụt và bờ biển phủ đầy muối - vừa aesthetic vừa ám ảnh, vì nó đang nhắc nhở rằng tương lai của Biển Chết đang bị đe dọa nghiêm trọng.
Ảnh vệ tinh của Cục khảo sát địa chất Mỹ chứng minh luôn nhé:
Ben Zaken - người điều hành công ty Salty Landscapes từ Mitzpe Shalem (một khu định cư của Israel ở Bờ Tây), đã đưa mọi người ra Biển Chết thăm quan hơn 12 năm nay. Bác này chứng kiến tận mắt những thay đổi đáng báo động không chịu được luôn.
Tour du thuyền của bác trước đây khởi hành từ Bãi biển Khoáng sản, nhưng phải chuyển chỗ vì hố sụt lún khiến nơi này đóng cửa từ năm 2015.
Vị trí hiện tại tạm thời an toàn, nhưng cảnh quan thay đổi nhanh ác liệt. "Mỗi năm chúng tôi có thêm khoảng 7,5m đường bờ biển mới" - Ben Zaken kể.
## Vì sao Biển Chết lại "chết" dần?
**Lý do thứ nhất:** Sông Jordan và nhánh chính là sông Yarmouk bị thu hẹp lại do Israel, Syria và Jordan xây đập và chuyển hướng dòng chảy để phục vụ nhu cầu nước của người dân, cây trồng và gia súc. Trước đây sông Jordan vận chuyển 1,3 tỷ mét khối nước đến Biển Chết, giờ chỉ còn khoảng 100 triệu mét khối thôi. Giảm tận 90% luôn á!
**Lý do thứ hai:** Biến đổi khí hậu đang flex sức mạnh. Hạn hán ngày càng dữ dội và kéo dài hơn, lượng mưa cũng hiếm hoi dần.
## Fun fact: Tại sao gọi là "Biển Chết"?
Biển Chết không chỉ là điểm thấp nhất trên hành tinh (khoảng 420 mét dưới mực nước biển), mà còn là một trong những vùng nước mặn nhất thế giới - mặn gấp gần 10 lần đại dương! Mặn đến mức bạn có thể nổi như một cái phao không cần làm gì cả
Ở độ mặn đó, áp suất thẩm thấu quá lớn khiến bất kỳ tế bào sinh vật nào rơi vào cũng bị rút kiệt nước ngay lập tức và... chết. Cá bơi từ sông Jordan vào là xong đời, vi khuẩn thông thường cũng toi (ngoại trừ vi khuẩn cực mặn và tảo Dunaliella thích nghi được). Thế nên mới gọi là Biển Chết đó các bạn.
Khi diện tích Biển Chết thu hẹp lại, nó đang thay đổi không ngừng. Nước biển ngày càng mặn hơn nữa. Giáo sư Nadav Lensky - giám đốc Đài quan sát Biển Chết thuộc Cơ quan Khảo sát Địa chất Israel, cho biết từ những năm 1980, nồng độ muối đã cao đến mức không thể hòa tan được nữa.
Việc nước rút còn làm thay đổi cảnh quan theo chiều hướng nguy hiểm hơn. Mực nước giảm nhanh cho phép nước ngọt thấm vào lòng đất, hòa tan các lớp muối cổ xưa và tạo ra các khoang ngầm. Khi những khoang này phát triển quá lớn, mặt đất phía trên sẽ sụp đổ - tạo ra hố sụt lún xuất hiện đột ngột và không báo trước.
Kết quả: có hơn 6.000 hố sụt xung quanh Biển Chết và chúng đang đe dọa các doanh nghiệp, người dân cũng như ngành du lịch. Sợ vãi chưởng!
## Giải pháp nào đây?
Việc ngăn chặn sự suy thoái của Biển Chết là cấp thiết lắm rồi, nhưng mà không có giải pháp đơn giản nào cả.
Một ý tưởng được đề xuất là tìm nguồn nước mới để bổ sung cho Biển Chết. Năm 2013, Jordan, Israel và Chính quyền Palestine đã ký bản ghi nhớ để nghiên cứu ý tưởng bơm nước từ Biển Đỏ sang Biển Chết.
Kế hoạch này bao gồm việc xây dựng một nhà máy khử muối trên bờ biển Jordan để sản xuất nước ngọt và xây dựng đường ống dài hơn 160km để dẫn nước muối mặn thu được trong quá trình khử muối đến Biển Chết.
Tuy nhiên, một số chuyên gia môi trường lo ngại rằng việc thêm nước có thành phần hóa học khác có thể gây ra hiện tượng tảo nở hoa hoặc hình thành các tinh thể thạch cao màu trắng ở Biển Chết.
Ông Hazim El-Naser - chủ tịch Diễn đàn Nước Trung Đông và cựu bộ trưởng nước của Jordan, cho biết các nghiên cứu môi trường sâu rộng đã chỉ ra rằng có thể bổ sung tới 600 triệu mét khối nước biển "mà không gặp bất kỳ vấn đề gì". Nhưng mà hiện tại dự án đang bị đình trệ do chi phí hàng tỷ đô la và khó khăn ngày càng tăng trong việc thiết lập hợp tác khu vực.
Ông Ben Zaken của Salty Landscapes biết rằng thời gian của ông đang cạn dần. Mỗi lần đến bãi biển nơi bắt đầu các tour du thuyền, ông đều rà soát bãi cát để xem có hố sụt nào xuất hiện không. Ông nói rằng điều đó sẽ khiến ông phá sản ngay lập tức, và không có loại bảo hiểm nào có thể chi trả cho điều mà giờ đây dường như không thể tránh khỏi.
"Sự thay đổi ở đây không diễn ra từ từ. Đó là một thảm họa với tốc độ chóng mặt", ông tâm sự.
Nguồn: soha.vn