Dạo gần đây, dân mạng xứ Trung đang hoang mang tột độ khi nghi ngờ 2 ứng dụng giao đồ ăn quen thuộc là Ele.me và Meituan đang âm thầm... nghe lén điện thoại của họ! Nghe hơi paranoid như dân phương Tây vẫn soi Facebook hay Google ngày xưa nhỉ?
Okay nghe có vẻ hơi conspiracy theory nhưng mà khoan đã! Nhiều người tin rằng các app trên smartphone đang lén lút nghe ngóng cuộc trò chuyện của họ... ngay cả khi chỉ là những câu chuyện phiếm về đồ ăn thôi nha!
Vì thế, một hãng truyền thông nhà nước Trung Quốc đã quyết định "thử thách" luôn: liệu các app giao đồ ăn có thực sự theo dõi user qua micro trên điện thoại để biết họ đang thèm ăn gì không? ️
Và plot twist đây rồi: kết quả khiến netizen phải "ngồi không yên" luôn á!
## Test thử có khoa học không?
Từ giữa tháng 11/2018 đến tháng 3/2019, tờ IT Times đã làm thí nghiệm bằng cách... giả vờ nói chuyện về đồ ăn gần những chiếc smartphone có cài Ele.me và Meituan.
Các phóng viên test trên cả Android lẫn iPhone, và phát hiện ra xác suất nhận được gợi ý đồ ăn liên quan đến cuộc trò chuyện lên đến 60-70%! Ví dụ kiểu: vừa bàn về đồ ăn Nhật, app liền gợi ý nhà hàng Nhật luôn!
Nghe có vẻ chưa thuyết phục lắm nhỉ? Nhưng mà khoan, vì đây là nỗi sợ chung của user smartphone toàn cầu từ lâu rồi đó!
## Câu chuyện quen thuộc ở phương Tây
User ở các nước phương Tây cũng luôn hoài nghi smartphone của họ đang "eavesdrop" chủ nhân. Có người vừa bàn về bồn tắm nước nóng với bạn, xong ngay lập tức nhận quảng cáo về xông hơi. Hay những ai thích kem thì tự nhiên thấy công thức làm kem hiện lên trên feed!
Facebook bị nghi ngờ nhiều nhất, nhưng bằng chứng thì... cũng chỉ là những trùng hợp ngẫu nhiên thôi.
Facebook và Google đều phủ nhận cực gắt việc dùng micro để thu thập info phục vụ quảng cáo. Cựu CEO Facebook - Sandy Parakilas - còn giải thích: nghe lén quá nhiều điện thoại cùng lúc sẽ tạo ra núi data khổng lồ cần xử lý, và việc điện thoại liên tục gửi data sẽ khiến hóa đơn data tăng vọt đến mức ai cũng phát hiện!
Ele.me và Meituan cũng chối bay chối biến tương tự. Ele.me nói app của họ không có khả năng nghe lén. Còn Meituan thì khẳng định chỉ dùng micro khi user cho phép và bật chức năng nhập giọng nói thôi.
Vậy là tin đồn suông thôi à?
## Chuyên gia nói gì?
Không hẳn đâu! Song Yuhao - nhà nghiên cứu bảo mật tại GeekPwn - cho biết nếu một app có quyền truy cập micro thì về mặt lý thuyết, nó hoàn toàn có thể nghe lén được.
"Về mặt kỹ thuật, làm điều đó rất dễ. Vấn đề lưu lượng upload không tồn tại vì app có thể chuyển lời nói thành text ngay trên máy rồi upload" - GeekPwn nói. Tuy nhiên họ cũng nhấn mạnh: khả thi không có nghĩa là đang thực sự xảy ra nhé!
## Nhưng mà...
Dù kết quả của IT Times cho thấy xác suất 60-70% quá cao để gọi là "trùng hợp", nhưng họ cũng thừa nhận trùng hợp là hoàn toàn có thể xảy ra! Và phương pháp nghiên cứu còn nhiều điểm mơ hồ lắm á.
Ví dụ: sau khi thảo luận về một món ăn, các phóng viên không nói rõ nhà hàng có món đó hiện ra ở đầu danh sách hay là ở đâu đó trong list. Và ai đã từng dùng app giao đồ ăn cũng biết là lựa chọn rất đa dạng mà! (Thật ra việc một nhà hàng Nhật hiện ra trong app giao đồ ăn Trung Quốc là "chuyện bình thường ở làng" rồi )
Việc test lại cũng khó vì các app giao đồ ăn thường thay đổi gợi ý dựa trên nhiều yếu tố: tuổi, vị trí, lịch sử đặt hàng...
## Netizen Trung vẫn không nguôi
Dù vậy, sự nghi ngờ vẫn còn đó! Nhiều user mạng xã hội Trung Quốc khẳng định họ từng gặp trải nghiệm tương tự, kể cả với app thương mại điện tử như Taobao hay app tin tức như Jinri Toutiao.
"Tôi chia tay bạn trai hai tháng trước, và khi dùng Taobao, nó đề xuất tôi nên mua... đồ tự vệ!" - một user Weibo comment - "Phải chăng Taobao đã nghe lén tôi vào đêm chia tay??"
Hoàn toàn hiểu vì sao user ở Trung Quốc lại ám ảnh về quyền riêng tư. Vào tháng 4/2018, người ta phát hiện Meituan và Ele.me dính vào vụ rò rỉ dữ liệu cực khủng, và data người tiêu dùng bị đem rao bán trên chợ đen online luôn!
Giống như hoài nghi quanh Facebook vẫn tồn tại từ lâu, có vẻ như nghi ngờ về các app thu thập dữ liệu để đưa ra gợi ý cho user cũng sẽ không thể tan biến trong một sớm một chiều đâu nhé!
Nguồn: kenh14.vn