Công nghệ thực tế ảo (VR) nghe thì xịn sò lắm, nhưng giờ các chuyên gia đang rung chuông cảnh báo: nó có thể bị lợi dụng để tạo ra những khung cảnh kinh dị, tra tấn tâm lý người ta đến mức... phát điên luôn á! Đáng lo hơn, VR còn có thể khiến người ta nghiện thế giới ảo, xa lánh đời thực và cắt đứt hết các mối quan hệ xã hội. Ơ kìa, nghe sợ chưa?
VR thành công cụ tra tấn - nghe thôi đã lạnh gáy rồi
Các chuyên gia đang lo sốt vó khi VR - vốn được kỳ vọng sẽ cách mạng hóa mọi thứ từ đào tạo phẫu thuật đến thiết kế giao thông - lại có thể bị "hắc hóa" thành công cụ tra tấn tâm lý cực mạnh.
"Một nhóm nghiên cứu đã chỉ ra sự thao túng tâm lý tiềm năng khi sử dụng VR để tạo trải nghiệm như thật và nguy cơ sử dụng hình ảnh khiêu dâm bạo lực, khả năng dùng nó để tra tấn ảo" - Viện Nghiên cứu tư tưởng (Anh) vừa công bố trên Dailymail.
Nghe thì ghê rồi nhỉ? Tra tấn ảo nghĩa là gì? Đơn giản là dùng cái kính VR đội đầu để nhốt nạn nhân vào một môi trường siêu khó chịu. Hình ảnh kinh dị cộng với âm thanh rợn người tạo nên khung cảnh đáng sợ vãi. Mà khi bị khống chế rồi, nạn nhân không thể tự tháo tai nghe và mũ VR ra được đâu nha!
Càng ngày công nghệ VR càng xịn, trải nghiệm càng chân thật. Ngay cả những game VR cơ bản hiện giờ cũng đủ làm người chơi bị ảnh hưởng tâm lý sâu sắc rồi. Nếu tạo ra trải nghiệm tâm sinh lý như thật 100%, thì dù là người gan lì đến mấy cũng phải... sợ run á!
Theo các chuyên gia, trong thực tế, nếu bạn tưởng tượng về một tình huống càng nhiều, bạn càng dễ cảm thấy như đang ở trong đó thật. Nếu bị lạm dụng, VR có thể tạo ra sóng gió cảm xúc cực mạnh, làm đảo lộn hết các giác quan, thậm chí có thể khiến nạn nhân... phát điên luôn á!
"Trong sức khỏe tâm thần, nếu bạn nghĩ mình đang bị tra tấn thì có nghĩa là bạn đang bị tra tấn thật" - Tiến sỹ Asher Aladjem - chương trình Phục hồi sau tra tấn của Bellevue - nói trên trang Motherboard.
Để ngăn chặn nguy cơ này, các chuyên gia đề xuất cần có luật lệ về sử dụng VR, ít nhất là đặt ra nguyên tắc chung: những gì không được làm với người khác ngoài đời thực thì cũng không được làm trong thế giới ảo.
"Bạn không nên bắn người khác trong VR như bạn đang làm trong các video game ngày nay" - Thomas Metzinger - Đại học Johannes Gutenberg (Đức) - nói trên Newscientist.
Hội chứng Hikikomori - khi người ta "hóa đá" trong nhà vì VR
Ngoài chuyện tra tấn tâm lý, nỗi lo lớn nhất với VR là nó có thể phá hủy các mối quan hệ xã hội ngoài đời thực của người ta.
"Thật đáng sợ khi chúng ta chứng kiến một thế hệ mới cố thủ nhiều hơn ở trong nhà như hiện tượng Hikikomori ở Nhật Bản. Những người bị ảnh hưởng bởi hiện tượng này - nhất là người trẻ - có thể rút ra khỏi sự tương tác xã hội thực tế để đắm chìm trong các trò chơi tưởng tượng" - Claire Fox - Giám đốc Viện Nghiên cứu tư tưởng của Anh - nói.
Theo đà này, không lâu nữa trong thế giới thực tế ảo, người ta sẽ chẳng còn quan tâm đến các vấn đề xã hội và luân lý nữa. Con người có thể "nhấn chìm" cả thể xác của mình vào các kịch bản kỹ thuật số - nơi họ có thể di chuyển, nói chuyện, nghe, nhìn, ngửi... đủ cả!
"Có thể việc tách rời hoàn toàn ra khỏi thực tại xã hội và thế giới vật chất - điều được mô tả trong truyện viễn tưởng - đã trở thành sự thật trong cuộc sống của chúng ta" - Claire Fox lo ngại.
Các chuyên gia đang mong tìm ra cách giám sát công nghệ VR trước khi nó... tuột khỏi tầm kiểm soát. Khó lắm đó, vừa phải đảm bảo tự do trong xã hội vừa phải bảo vệ con người khỏi các nguy cơ từ VR.
Vấn đề là làm sao để hạn chế tự do biểu đạt một cách thông minh mà không ảnh hưởng tới người khác, ngay cả trong môi trường VR.
"Một vấn đề đang gây tranh luận là sự cần thiết điều chỉnh không gian kỹ thuật số cân bằng với quy định tự do ngôn luận để khi tương tác trong thế giới ảo hay thế giới thực, chúng ta đều có không gian an toàn" - Claire Fox nói trên The Sun.
Ngoài ra, việc kiểm soát tác động xấu của VR cũng cần cân bằng với lợi ích của nó. Đây là chuyện khó vì VR có hai mặt của nó mà.
Ví dụ, công nghệ VR có thể tạo ra tình huống như thật để người khác đồng cảm với người bị tấn công và giảm đi hành động bạo lực, nhưng cũng có thể được sử dụng để làm cho người khác đau đớn không kém gì bị tấn công thật.
"Chúng ta cần cân bằng các rủi ro của VR với các lợi ích thực tiễn" - Claire Fox nói.
Dấu hiệu của Hội chứng Hikikomori - theo Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản:
• Ở trong nhà hầu hết thời gian trong ngày và gần như tất cả các ngày.
• Không duy trì các tình huống xã hội lâu dài.
• Gặp trở ngại đáng kể với những thói quen, nghề nghiệp, các hoạt động xã hội hay các mối quan hệ của người bình thường.
• Nhận thấy sự cố thủ như một trạng thái hài hòa với cái tôi.
• Trạng thái cố thủ trong nhà kéo dài ít nhất 6 tháng.
Nguồn: soha.vn