Năm 2020 đang được xem là năm "sinh tử" đối với Hiệp ước START-3 (cái tên ngầu nghĩa là Hiệp ước cắt giảm và hạn chế vũ khí tấn công chiến lược nha), vì nó sẽ hết hạn vào đầu năm 2021 rồi. Trong khi Nga liên tục thả thính muốn gia hạn thì Mỹ lại... seen, không rep gì cả
Mới đây, trong cuộc phỏng vấn với báo Krasnaya Zvezda (tức Sao Đỏ) của quân đội Nga, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Nga Alexander Fomin nhấn mạnh rằng START-3 là thỏa thuận quốc tế duy nhất còn giữ được cái thế kiềm chế cuộc chạy đua vũ khí hạt nhân - kiểu như là chiếc neo cuối cùng cho sự ổn định toàn cầu ấy.
Theo ông, việc Washington cứ im lặng không nói rõ quan điểm đang làm cho tình hình kiểm soát vũ khí hạt nhân thêm bất ổn. Ông còn nhắc lại việc tháng 11 vừa rồi, Nga đã mời thanh sát viên Mỹ tới "xem tận mắt" hệ thống tên lửa siêu thanh Avangard xịn sò luôn đó.
Hành động này chứng minh Moscow đang cực kỳ nghiêm túc với START-3, muốn đảm bảo hiệp ước này vẫn hoạt động hiệu quả.
Trước đó, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov cũng từng nói rằng Nga và Mỹ nên cùng nhau mở rộng START-3 để trấn an cộng đồng quốc tế và tránh để xảy ra "khoảng trống" trong sự ổn định toàn cầu.
Ông nhấn mạnh Moscow và Washington phải có trách nhiệm đặc biệt với tư cách hai ông lớn hạt nhân nhất hành tinh này.
Những phát ngôn trên cho thấy giới chức Nga đang thực sự lo lắng khi tương lai của START-3 vẫn mờ mịt. START-3 được cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama và cựu Tổng thống Nga Dmitry Medvedev ký kết vào tháng 4-2010.
Đây là hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân quy mô lớn mới nhất giữa Nga và Mỹ, nhằm giới hạn số lượng đầu đạn hạt nhân chiến lược mà hai "đại gia" này có thể triển khai.
Hiệp ước có hiệu lực trong 10 năm, kể từ ngày 5-2-2011 và có thể gia hạn thêm tối đa 5 năm nếu cả hai bên đồng ý.
Theo quy định, mỗi bên phải cắt giảm kho vũ khí để sau 7 năm kể từ khi hiệp ước có hiệu lực thì tổng số không vượt quá 700 tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM), tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm (SLBM) và máy bay ném bom hạng nặng, cùng với 1.550 đầu đạn và 800 bệ phóng (cả đã triển khai và chưa triển khai).
Thêm nữa, hiệp ước còn bắt buộc Nga và Mỹ phải trao đổi thông tin về số lượng đầu đạn và phương tiện phóng hai lần mỗi năm. Chính vì thế mà Nga luôn coi START-3 là "hòn đá tảng" cho an ninh thế giới.
Giờ chỉ còn hơn một năm nữa là START-3 hết hạn rồi. Dù đã nhiều lần gửi lời đề nghị gia hạn, nhưng đến giờ Nga vẫn chưa nhận được rep nào từ Mỹ cả
Ngay cả vậy, tại cuộc họp quân sự đầu tháng 12, Tổng thống Nga Vladimir Putin vẫn khẳng định nước Nga sẵn sàng gia hạn START-3 không cần điều kiện gì hết. Lý do là vì Nga không muốn khởi xướng cuộc chạy đua vũ trang mới.
Moscow thậm chí nhiều lần cảnh báo Washington rằng việc từ chối gia hạn START-3 sẽ gây thêm nhiều nguy hiểm cho an ninh thế giới. "Nếu START-3 không còn thì sẽ chẳng có công cụ nào trên đời có thể kiềm chế cuộc chạy đua vũ trang", nhà lãnh đạo Nga từng nói với Financial Times về tầm quan trọng của hiệp ước này.
Sau khi Hiệp ước INF (các lực lượng hạt nhân tầm trung) chính thức sụp đổ vào tháng 8 vừa rồi, thế giới đang hồi hộp theo dõi số phận của START-3. Trái ngược với sự nôn nóng của Nga, Mỹ vẫn đang... thả nổi vấn đề này
Theo quan điểm của giới chức Mỹ, hiệp ước này thiếu sót lớn vì không bao gồm tất cả các loại vũ khí hạt nhân chiến thuật tầm ngắn của Nga. Động thái chần chừ này khiến Nga lo ngại Washington có thể dễ dàng bỏ rơi START-3 như đã làm với INF.
Vì vậy, năm 2020 sẽ là năm then chốt cho các cuộc đàm phán kiểm soát vũ khí giữa hai bên để quyết định tương lai của START-3.
Là hai "ông lớn" hạt nhân, Nga và Mỹ đều chịu trách nhiệm chính trong việc duy trì sự ổn định toàn cầu. Bất kỳ bước đi thiếu cân nhắc nào cũng có thể gây ra hậu quả khó lường cho hòa bình thế giới.
Nếu không có START-3 thì có nghĩa là nguy cơ bùng nổ các cuộc chạy đua vũ trang và xung đột sẽ càng cao hơn, vì sự chia rẽ và cạnh tranh giữa các cường quốc đang ngày càng gay gắt.
Nguồn: soha.vn