Thời AI bùng nổ như hiện nay, 4 năm đại học là đủ để mọi thứ đảo lộn hết rồi nha! AI đang phát triển vũ bão, làm thay đổi hoàn toàn cách mình làm việc và cả tiêu chí nhà tuyển dụng tìm người. Sinh viên bây giờ phải liên tục update kỹ năng thực tế thì mới khỏi bị "tụt hậu" và giữ được lợi thế cạnh tranh nha.
Cuộc race với thị trường lao động - ai chậm là thua luôn!
Theo ThS Lâm Hữu Khánh Phương - Giảng viên Khoa Kỹ thuật phần mềm, trường ĐH FPT, AI có thể khiến hàng triệu công việc hiện tại biến mất hoặc đổi tính chất hẳn luôn á. Nhưng mà đừng lo quá, việc bị "đào thải" không có nghĩa là mất việc ngay lập tức và hết cơ hội đâu nhé!
Điều đáng lo hơn là những người không kịp update kỹ năng sẽ dần mất lợi thế khi chuyển job, phải chấp nhận công việc hoặc lương thấp hơn. Với sinh viên như mình, sức ép còn đến từ việc phải cạnh tranh với những người đã có kinh nghiệm chuyên môn VÀ biết sử dụng AI nữa chứ
"Các bạn có thể nhìn thấy một số công việc đang giảm đi. Tuy nhiên, đồng thời sẽ có rất nhiều công việc mới xuất hiện và thay thế cho các công việc cũ", ThS Khánh Phương nhận định.
Theo anh, một thách thức nữa nằm ở khoảng thời gian từ khi chọn ngành đến khi bước vào thị trường lao động. Mình thường quyết định chuyên ngành từ cuối cấp 3, nhưng phải mất 4 năm mới tốt nghiệp. Với tốc độ thay đổi của công nghệ hiện nay, khoảng thời gian đó đủ để nhiều công cụ và yêu cầu nghề nghiệp đổi hoàn toàn luôn á!
Anh Phương cho biết, nhiều thao tác trước đây phải làm trực tiếp trên Excel hay các công cụ văn phòng, giờ AI hỗ trợ hết rồi, khiến giá trị của một số kỹ năng cơ bản thay đổi. Tương tự, các tool dịch thuật và tạo nội dung cũng đang giảm rào cản ngôn ngữ trong những nhu cầu thông thường. Tuy nhiên, theo anh, điều này không khiến tin học văn phòng hay ngoại ngữ mất giá trị đâu, bởi năng lực chuyên sâu, đặc biệt là hiểu biết văn hóa và giao tiếp chuyên môn, vẫn rất quan trọng nha!
Ngoài việc update kỹ năng chuyên môn, mình còn cần rèn luyện khả năng tư duy khi làm việc với AI. Về vấn đề này, bà Lê Thị Ngọc Trâm - Nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Edtronaut AI, nhấn mạnh việc tận dụng AI để mở rộng góc nhìn thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ.
"Chúng ta có thể yêu cầu AI đưa ra nhiều góc nhìn khác nhau cho cùng một vấn đề. Ví dụ, nếu bạn là một sinh viên Mỹ, bạn sẽ nhìn vấn đề này như thế nào? Một sinh viên Việt Nam sẽ nhìn ra sao? Đọc những góc nhìn khác nhau như vậy có thể giúp mình nhìn vấn đề rộng hơn. Quan trọng là đừng vừa nhận đề bài đã đưa nguyên đề vào AI và bảo AI trả lời, rồi nộp", bà Trâm chia sẻ.
Bà phân tích thêm, trong môi trường cạnh tranh như khi đi phỏng vấn tuyển dụng, nếu tất cả ứng viên đều dùng AI để làm cùng một dạng bài, sự khác biệt sẽ nằm ở cách đặt câu lệnh và hướng tiếp cận. Bản chất không phải để AI tư duy thay con người, mà là con người tư duy cùng AI để mở rộng cách nhìn. Đỉnh chưa!
Trải nghiệm thực tế: Điểm cộng lớn hơn một bản CV xịn sò
Khi yêu cầu nghề nghiệp thay đổi nhanh thế này, trải nghiệm thực tế trở thành cách hiệu quả để mình sớm nhận ra khoảng cách giữa kiến thức trên lớp và đòi hỏi thực tiễn.
ThS Lâm Hữu Khánh Phương khuyến khích sinh viên áp dụng vòng lặp: làm – hiểu – học. Theo cách này, mình không nhất thiết phải chờ đến khi học đủ kiến thức mới bắt đầu trải nghiệm. Việc thử sức với một công việc hay dự án sớm giúp các bạn nhận ra mình đang thiếu điều gì, sau đó quay lại bổ sung kiến thức phù hợp.
Đồng tình với quan điểm này, bà Lê Thị Ngọc Trâm cho rằng, trải nghiệm không nhất thiết phải đến từ một công việc chuyên ngành chính thức đâu.
"Một công việc tưởng chừng rất đơn giản, chẳng hạn làm ở một quán cà phê, nhưng nó cũng có thể giúp bạn học được nhiều thứ: giao tiếp với khách hàng, hiểu cách một mô hình kinh doanh vận hành, hiểu sản phẩm, dịch vụ, cách tính toán doanh thu, chi phí... AI có thể được đưa vào nhiều khâu trong chuỗi giá trị đó. Nhưng trước hết bạn vẫn phải hiểu bản chất của ngành mình đang làm", bà Trâm phân tích.
Đặc biệt, trong bối cảnh công nghệ AI được sử dụng nhiều để sàng lọc hồ sơ tuyển dụng, bà Trâm khuyên sinh viên nên tập trung xây dựng năng lực thực chất thay vì chỉ tạo ra những bản CV đẹp mắt nhờ AI nhưng "sáo rỗng"
"CV không phải là tất cả. CV chỉ là một phần thể hiện mức độ phù hợp của bạn với một công việc. Phải tối ưu kinh nghiệm, giá trị mình làm được thông qua việc làm thêm, một dự án ở trường, hay hoạt động cá nhân", chuyên gia này khẳng định.
Trao đổi thêm về lời khuyên đi làm sớm, ThS Lâm Hữu Khánh Phương lưu ý: "Việc đi làm sớm ở một công việc ngoài chuyên ngành có thể giúp bạn tăng cường kỹ năng mềm. Tuy nhiên, nếu chỉ tập trung vào công việc đó, bạn có thể thiếu những kỹ năng cứng cần thiết. Vì vậy, muốn tăng khả năng được tuyển dụng, các bạn phải xác định nhà tuyển dụng mục tiêu đang cần gì, sau đó phân bổ quỹ thời gian để trang bị đủ những nhóm kỹ năng phù hợp".
Nguồn: svvn.tienphong.vn