Tại Hội nghị giáo dục đại học năm 2026, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn đã thẳng thắn chia sẻ về "nỗi trăn trở" của ông: sinh viên tốt nghiệp xuất sắc nhiều quá, liệu có đáng mừng không? Và câu trả lời là... các trường cần phải siết chặt chất lượng đào tạo, kiểm tra đánh giá nghiêm túc hơn, và xem xét lại luôn cả quy mô tuyển sinh!
Xuất sắc nhiều thế này, có phải ai cũng học hành chăm chỉ không?
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đặt ra câu hỏi cực thẳng thắn: "Chúng ta thành công trong việc mở rộng quy mô rồi, nhưng thực sự chất lượng đã yên tâm chưa?".
Theo ông, chất lượng đào tạo phụ thuộc vào nhiều yếu tố lắm, trong khi nguồn lực của các trường thì... hạn hẹp kinh khủng. Các trường đại học cần tối ưu hóa nguồn lực, đầu tư cơ sở vật chất và phát triển đội ngũ thầy cô, hướng đến mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng chứ không phải "ăn theo số lượng".
Điều Bộ trưởng đặc biệt lưu ý là nỗ lực của bản thân sinh viên. Ông đề nghị các trường trả lời thẳng thắn câu hỏi: Bao nhiêu phần trăm sinh viên thực sự học tập và nỗ lực trong quá trình đào tạo?
Các trường cần khảo sát kỹ thời gian sinh viên dành cho học tập ở từng chương trình, từng ngành. Dù điều kiện về giảng viên, cơ sở vật chất và tài liệu có tốt đến đâu, chất lượng đào tạo vẫn phụ thuộc vào sự nỗ lực của bản thân người học nha!
Bộ trưởng bày tỏ sự trăn trở trước thực tế nhiều trường, kể cả những đại học lớn có tiếng tăm, cũng có tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp xuất sắc cao ngất ngưởng.
Ông nhấn mạnh cần thống kê cụ thể thời gian sinh viên dành cho học tập và nghiên cứu mỗi tuần. Nếu chỉ đo lường đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất mà không đánh giá được thời gian học tập và sự nỗ lực của sinh viên thì khó mà đảm bảo chất lượng đào tạo tốt được.
Trong bối cảnh AI đang bùng nổ, tri thức dễ tiếp cận hơn bao giờ hết, yêu cầu đối với người học càng phải cao hơn. "Nếu người học không học sâu, chỉ học nông, học nhẹ thì làm sao cạnh tranh được", Bộ trưởng nhấn mạnh.
Các trường cần tìm ra nguyên nhân vì sao sinh viên chưa nỗ lực, có thể xuất phát từ chương trình đào tạo, mức độ thách thức của bài kiểm tra, tính thiết yếu của môn học, phương pháp giảng dạy, điều kiện học tập hoặc sự phù hợp giữa đầu vào và chương trình đào tạo. Việc làm rõ những vấn đề này là cơ sở để các trường cải tiến chất lượng đào tạo thật sự.
Bộ trưởng còn thẳng thắn hơn nữa khi nói: "Nếu học dễ như thế, xuất sắc như vậy thì thực sự sinh viên có phải nỗ lực hay không. Những trường tốt càng cần nâng chuẩn để sinh viên phải nỗ lực học tập. Những trường lớn đạt chuẩn cũng như trường khác mà để sinh viên tốt nghiệp xuất sắc nhiều thì tôi tin rằng sinh viên không cần phải nỗ lực nhiều."
Ouch! Đau thật đấy!
Siết chặt kiểm tra, đánh giá - không còn chuyện "ăn mày dĩ vàng" nữa!
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn còn nhấn mạnh tính thực chất và công bằng trong kiểm tra, đánh giá. Theo ông, các trường cần xem xét lại việc ra đề thi, tổ chức kiểm tra và đánh giá trong toàn bộ quá trình học tập đã thực chất, công bằng hay chưa. Kết quả xếp loại tốt nghiệp có phản ánh đúng năng lực của sinh viên không?
Bộ trưởng cho biết chương trình hành động của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong năm nay đặt ra yêu cầu tăng cường kỷ cương, thực chất trong giáo dục. Ông đề nghị các cơ sở giáo dục đại học hưởng ứng mạnh mẽ và cụ thể hóa yêu cầu này trong hoạt động của mình.
Việc siết chặt tính thực chất trong dạy học, kiểm tra, đánh giá và thi cử là yêu cầu cực kỳ quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục đại học.
"Phát huy quyền tự chủ nhưng trách nhiệm giải trình về chất lượng đào tạo, chứ không thể chờ sinh viên tốt nghiệp rồi mới thống kê việc làm", ông nhấn mạnh.
Bộ trưởng cũng cho rằng tất cả các trường đại học cần gắn học tập với nghiên cứu, không chỉ riêng những trường định hướng nghiên cứu. Việc học cần kết hợp với trải nghiệm và giải quyết các bài toán thực tiễn; sinh viên cần được tiếp cận nghiên cứu ngay từ khi nhập học, đồng thời giảng viên cũng phải gắn hoạt động giảng dạy với nghiên cứu.
Nếu việc học không gắn với nghiên cứu và thực tiễn, giáo dục đại học sẽ có nguy cơ tụt hậu, nhất là trong bối cảnh phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đang diễn ra liên tục.
Tạm dừng tăng quy mô, thậm chí... giảm luôn!
Để nâng cao chất lượng đào tạo, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho rằng các trường cần xem xét lại quy mô tuyển sinh, đội ngũ giảng viên và cách phân bổ nguồn lực.
Với quy mô và số lượng giảng viên hiện nay, các trường khó đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng nếu cứ tiếp tục mở rộng tuyển sinh mà không có sự điều chỉnh phù hợp. Việc tối ưu hóa tỉ lệ sinh viên trên giảng viên cần được cân nhắc cùng yêu cầu phát triển đội ngũ và nâng cao chất lượng đào tạo.
Bộ trưởng cho rằng muốn đào tạo sinh viên có chất lượng tốt, thích ứng với bối cảnh mới và đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, các trường cần chuyển trọng tâm từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng, gắn chặt đào tạo với nghiên cứu.
"Trước mắt hãy nhìn lại, tạm dừng việc tăng quy mô, thậm chí có thể phải giảm để tập trung nâng cao chất lượng. Cùng với đó cần mở rộng trường lớp và tăng số lượng giảng viên có trình độ cao", ông Sơn nhấn mạnh.
Nguồn: saostar.vn