Trước tình trạng thất nghiệp giới trẻ tăng cao cùng với cuộc chiến tranh giành từng vị trí công việc entry-level, nhiều sinh viên đang phải "all-in" hết mình, thậm chí móc hầu bao ra để kiếm được một suất thực tập đàng hoàng
Wang Guilin, một bạn sinh viên năm 2 ngành Kế toán ở Trung Quốc, đang đứng trước bài toán "hóc búa": Cạnh tranh với hàng nghìn ứng viên qua các kênh tuyển dụng thông thường, hay là "chơi lớn" bỏ ra mấy chục triệu để được đảm bảo chắc chắn một vị trí thực tập?
Với GPA chỉ ở mức trung bình khá, bạn nữ này mong muốn tích lũy được kinh nghiệm tại một công ty có tiếng để "buff" CV khi ra trường. Tuy nhiên, chỉ riêng việc kiếm một vị trí thực tập thôi cũng đã khó như leo núi trong thị trường lao động siêu cạnh tranh tại Trung Quốc rồi . Điều này khiến nhiều bạn sinh viên phải nhờ cậy đến các trung gian môi giới để có được một suất thực tập tại các doanh nghiệp top đầu.
Wang tâm sự: "Những vị trí này thường dành cho sinh viên năm 3, năm 4 từ các trường đại học top, hoặc những người đã có CV dày kinh nghiệm thực tập rồi. Với background như mình, việc cân nhắc 'chịu chi' để được giới thiệu vào một vị trí thực tập cũng là điều dễ hiểu thôi".
Các dịch vụ trên thị trường hiện giờ đa dạng lắm luôn. Một số đơn vị cung cấp dịch vụ tư vấn nghề nghiệp, từ chỉnh sửa CV đến luyện phỏng vấn; trong khi số khác lại thẳng tay "bán" luôn các suất thực tập thông qua mối quan hệ "qua cửa sau"
Điểm chung của các dịch vụ này là mức phí cực kỳ "chát". Wang cho biết, bạn được báo giá từ 6.000 nhân dân tệ (khoảng hơn 23 triệu đồng) đến 12.000 nhân dân tệ (khoảng hơn 46 triệu đồng) cho một kỳ thực tập mùa Đông tại một công ty kế toán lớn - mức giá mà bạn cho là "rẻ hơn" so với chi phí cho kỳ thực tập mùa Hè kéo dài hơn.
Trên các diễn đàn trực tuyến, nhiều bạn sinh viên kể lại họ phải chi tới 30.000 nhân dân tệ (khoảng gần 120 triệu đồng) để có được một vị trí thực tập - con số cao gấp mấy lần mức lương khởi điểm hàng tháng của một sinh viên mới tốt nghiệp luôn đó
Theo MyCOS, một đơn vị tư vấn nghiên cứu giáo dục có trụ sở tại Bắc Kinh, vào năm 2025, mức lương trung bình của sinh viên đại học sau sáu tháng tốt nghiệp là 6.435 nhân dân tệ mỗi tháng (khoảng 25 triệu đồng/tháng). Nhưng mà nhiều bạn sinh viên vẫn sẵn sàng "dốc hầu bao" chi số tiền khủng để có được trải nghiệm thực tập chất lượng, với niềm tin rằng điều này sẽ giúp CV của mình "xịn sò" hơn khi xin việc văn phòng.
Tỷ lệ thất nghiệp ở thanh niên Trung Quốc vẫn ở mức cao ngất ngưởng, đạt 18% vào tháng 9/2026, trong bối cảnh ước tính có tới 12,7 triệu sinh viên đại học - một con số kỷ lục - đã tốt nghiệp và đổ bộ vào thị trường lao động trong mùa Hè vừa qua . Các vị trí dành cho fresher trở nên "hiếm như vàng", khiến nhiều cử nhân buộc phải chuyển sang làm shipper, freelancer hoặc công nhân nhà máy.
"Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng khắt khe với những rủi ro từ AI, tốc độ tăng trưởng chung chậm lại, cùng số lượng người trẻ tốt nghiệp gia nhập thị trường lao động ngày càng nhiều thì sự lo lắng bao trùm là điều dễ hiểu", Stuart Gietel-Basten, Giáo sư Khoa học Xã hội và Chính sách công tại ĐH Khoa học và Công nghệ Hồng Kông - HKUST (Trung Quốc), nhận định.
Tuy nhiên, một số đơn vị cung cấp cơ hội thực tập thực chất lại là các chiêu trò lừa đảo "kinh điển" . Vào tháng 7/2026, tờ Nhân Dân Nhật Báo (People's Daily) đưa tin về một công ty tại Quảng Châu đã giả mạo nhân viên của các tập đoàn lớn trong nước và quốc tế để giao việc từ xa cho sinh viên. Sau khi hoàn thành công việc, công ty này cấp giấy chứng nhận thực tập và thư giới thiệu fake, kèm theo các con dấu điện tử được làm giả tinh vi lắm luôn.
Theo bản tin này, trong một số trường hợp khác, nhân viên tại các tập đoàn lớn đã tự ý thuê thực tập sinh làm việc từ xa mà không đăng ký họ vào hệ thống nhân sự chính thức của công ty.
Wang cho biết, bạn chỉ cân nhắc chi tiền cho các chương trình thực tập trực tiếp tại văn phòng thôi, vì lo ngại về độ uy tín của các vị trí thực tập remote. Hiện tại, bạn quyết định tiếp tục tự mình nộp đơn ứng tuyển, với hy vọng tích lũy kinh nghiệm tại các công ty quy mô nhỏ hơn trước, rồi mới nhắm đến các vị trí tại những tập đoàn lớn vào năm ba. "Chi phí thực sự rất cao. Nếu năm tới tình hình vẫn không khá hơn, có lẽ mình sẽ cân nhắc lại chuyện 'chịu chi' để có được một vị trí thực tập đàng hoàng", Wang chia sẻ.
Giáo sư Gietel-Basten từ HKUST cảnh báo rằng, cuộc đua khốc liệt để giành lấy các vị trí thực tập và các bằng cấp bổ sung có nguy cơ làm trầm trọng thêm tình trạng bất bình đẳng trong một hệ thống giáo dục và thị trường lao động vốn đã quá cạnh tranh: "Điều khiến tôi lo ngại nhất là cơ hội việc làm có thể không dành cho những người trẻ xuất sắc nhất, mà lại rơi vào tay những người có điều kiện tài chính, những người đủ tiền để chi cho các chương trình thực tập không lương hoặc thuê các đơn vị tư nhân hỗ trợ tìm việc"
Nguồn: svvn.tienphong.vn