Trong khi lũ bạn trẻ IT đang hoảng loạn vì sợ "đi đời" vào tay AI ngay sau tốt nghiệp, thì có một hội sinh viên đang "main character" thật sự khi gắn tên mình vào những dự án thực chiến xịn xò, phục vụ luôn cho các ông lớn triệu đô. Plot twist đỉnh chưa!
## IT hết thời hay tư duy "lười suy nghĩ" hết thời?
Hồi xưa, IT là nghề "vàng" mà ai cũng mơ ước - lương ngàn đô, benefit xịn sò, công ty xếp hàng chờ "ké" về. Thế mà giờ đây, hội IT lại đang lo "cháy mắt" sợ mất cơ hội việc làm.
Con số thống kê cũng khá "rùng mình": 3 năm qua, hơn 700.000 việc làm công nghệ bay màu trên toàn thế giới. Có tới 20,4% nhân sự IT bị "cho nghỉ" vì AI và tự động hóa. Riêng VN năm 2024, 22,2% IT ở Sài Gòn "ra đường", còn 14,7% chuyên gia IT ở Hà Nội bị cắt giảm lương thưởng. Buồn thật đấy!
NHƯNG plot twist là: một số vị trí IT vẫn "cháy hàng" ngoài sức tưởng tượng! Các vị trí chuyên về AI trên thế giới tăng tới 81% luôn. 46% doanh nghiệp Việt trong khảo sát 2024 khẳng định săn chuyên gia AI là ưu tiên số 1.
Nói cho cùng thì IT vẫn "hot" nha, chỉ là AI đang "clear" mấy bạn chỉ biết code cơ bản, làm việc lặp đi lặp lại như robot mà thiếu chuyên môn sâu và tư duy làm chủ thôi.
## Bí kíp để không bị AI "out game": Làm dự án thật, không "fake"
Việt Nam vừa công nhận AI là lĩnh vực công nghệ chiến lược quốc gia rồi đó - tín hiệu rõ ràng là thời của "thợ code" giá rẻ đã hết. IT vẫn là "vua" nhưng không phải cứ học IT là có "ngai vàng" đâu nha!
Điểm khác biệt giữa "thợ" và "vua" nằm ở trải nghiệm thực tế. Chỉ 35% trong số 57.000 sinh viên CNTT ra trường đáp ứng được yêu cầu doanh nghiệp ngay. 65% còn lại phải mất 3-6 tháng "đào tạo lại từ con số 0". Thương quá đi!
Các trường top thế giới đã tìm ra giải pháp: đẩy sinh viên vào dự án thực tế với doanh nghiệp luôn. Ví dụ Đại học NJIT (Mỹ) hợp tác với Amazon Web Services để sinh viên làm việc trực tiếp trên hạ tầng AI của Amazon - không phải bài tập "ảo" mà là môi trường doanh nghiệp thực chiến 100%.
## Sinh viên Việt "xây nhà" cho doanh nghiệp triệu đô: Sao không?
Không cần nhìn xa tới Mỹ, ngay tại VN mình, mô hình "học đi đôi với hành" chuẩn quốc tế đang được triển khai xịn sò tại Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT).
Không còn những bài tập kiểu "chấm xong bỏ xó", các bạn được tham gia dự án thương mại thật 100% có đặt hàng từ doanh nghiệp: tự lập team, phân công, vận hành như một công ty công nghệ thu nhỏ luôn ý.
Một dự án "xịn xò" phải kể tới là AI Zenify, do nhóm sinh viên chương trình Công nghệ thông tin định hướng Ứng dụng (UDU) thuộc PTIT thực hiện. Đề bài đến từ đối tác Zenify - công ty công nghệ chuyên cung cấp giải pháp AI, CRM và tổng đài tích hợp cho doanh nghiệp với doanh thu năm 2025 đạt 106 tỷ đồng và hơn 600 khách hàng doanh nghiệp lớn toàn quốc. Nghe đã "sốc" chưa?
Bài toán không hề đơn giản nhé! Thực tế vận hành doanh nghiệp VN, dữ liệu khách hàng nhập qua đủ thứ kênh từ Zalo đến Excel, sai sót tích tụ theo ngày, báo cáo mỗi phòng một kiểu. Dữ liệu có thể "bay màu" theo mỗi đợt "thay người". Nhân viên mới phải mất hàng giờ chỉ để lục lọi thông tin cũ, giảm 20-30% năng suất luôn á.
Các doanh nghiệp VN vẫn đang "đắn đo" mà chưa có giải pháp công nghệ toàn diện. Không phải vì thiếu tiền đầu tư, mà các nền tảng quản lý nếu xịn, đáp ứng đủ nhu cầu thì giá "đắt như vàng". Thêm nữa, các giải pháp quốc tế như IBM Watson hay Zendesk AI chưa tối ưu cho tiếng Việt và không hiểu cách người Việt làm kinh doanh. Đây chính xác là "khoảng trống vàng" mà Zenify và nhóm sinh viên PTIT đã tận dụng để tạo điểm khác biệt!
"Từ năm nhất, em đã được học nền tảng tư duy khá kỹ. Nhưng nhìn xung quanh thấy bạn bè có giải thưởng lớn nhỏ, đi thực tập ở các tập đoàn IT, em cũng muốn được 'chạm' vào thứ gì đó thật, không chỉ học trên lớp rồi thôi."
Nhóm đã bắt tay xây dựng hệ sinh thái AI Zenify - bao gồm Chatbot chăm sóc khách hàng và Dashboard quản lý dữ liệu dành riêng cho doanh nghiệp Việt. Giải pháp được thiết kế để phù hợp với văn hóa kinh doanh và mức chi phí trong nước - thứ mà các nền tảng AI quốc tế khó có được.
"Khi tham gia dự án Zenify, em mới thực sự hiểu 'làm thật' là gì. Khối lượng công việc, áp lực, những vấn đề không có trong sách phức tạp hơn em tưởng. Càng thử thách em và các bạn trong nhóm càng quyết tâm phải tạo ra được một giải pháp hiệu quả.
Em may mắn có thầy cô hướng dẫn tận tình, anh chị doanh nghiệp tạo điều kiện, và một đội toàn người 'cháy' hết mình. Chúng em hiểu người dùng cần gì, hiểu startup đau đầu ở đâu khi xây hệ thống và vì vậy em tự tin với sản phẩm mình làm ra.
Dự án này không chỉ giúp chúng em thực chiến hơn. Nó giúp em biết mình thực sự cần gì để đi được tới mục tiêu của bản thân." - Em Lưu Đức Tuấn, sinh viên UDU khóa D23 chia sẻ.
Hiện giải pháp đã triển khai tại một số doanh nghiệp, đồng thời nhóm thực hiện cũng đang hoàn tất quá trình bảo hộ tại Cục Sở hữu trí tuệ luôn nha!
Hiện tại, Tuấn đang cùng đồng đội bay tới Hàn Quốc để tham gia E*5 KAIST Global Program 2026 - chương trình ươm mầm khởi nghiệp của Viện Khoa học và Công nghệ Hàn Quốc (KAIST), một trong những "cái nôi công nghệ" uy tín hàng đầu châu Á. Ra đời từ năm 2012, E*5 đã cho ra đời loạt startup công nghệ đình đám tại Hàn Quốc, với vòng pitch cuối cùng quy tụ các quỹ đầu tư mạo hiểm và nhà đầu tư thiên thần tranh nhau "xuống tiền". Đỉnh của chóp!
Tới đây, trải nghiệm của các bạn trẻ đã không dừng lại trong phạm vi cuộc thi sinh viên nữa. Các bạn "bơi ra biển lớn", cạnh tranh trong cuộc chơi của các startup quốc tế. Respect!
"AI không làm giảm đi cơ hội việc làm, mà ngược lại - nó tái cấu trúc thị trường lao động theo chiều hướng tích cực hơn: tạo ra nhiều vị trí việc làm mới với giá trị cao hơn, đồng thời là động lực buộc mỗi cá nhân phải tự thích ứng, không ngừng học hỏi và nâng cấp bản thân. Trong kỷ nguyên AI, con người không bị thay thế bởi máy móc, nhưng sẽ bị đào thải bởi chính những con người có tư duy làm chủ AI để thay thế những mắt xích đã yếu." - Thầy Phan Lý Huỳnh (Giảng viên, Tiến sĩ Công nghệ thông tin) chia sẻ.
Nguồn: kenh14.vn