Chưa bao giờ hội sinh viên IT lại phải "đu trend" nhanh đến vậy! Giờ đây, vừa ra trường là phải đối đầu không chỉ với đồng nghiệp mà còn với chính công nghệ mình học – AI đang phát triển như vũ bão ️
Ba trạng thái – cuộc đua sinh tồn không hề dễ dàng
"Áp lực thực sự rất rõ ràng luôn. Cảm giác bị công nghệ 'vượt mặt' hiện hữu từng ngày. Giai đoạn này mình phải vừa căng não làm đồ án tốt nghiệp, vừa rải CV tìm chỗ thực tập, vừa phải đối mặt với những câu hỏi lớn về tương lai khi AI đang bùng nổ", bạn Nguyễn Thị Giang, sinh viên lớp IT - E6, Đại học Bách khoa Hà Nội tâm sự.
Giang chia sẻ, trước đây nắm vững thuật toán, cấu trúc dữ liệu là có thể tạm yên tâm, nhưng giờ đó chỉ là "vé vào cửa" thôi. Sinh viên phải tự học thêm Machine Learning, cách dùng API, hoặc ít nhất là biết tương tác hiệu quả với AI. Nếu chỉ trông chờ vào giáo trình thì rất dễ bị "out of date" ngay khi chưa kịp nhận bằng
Theo quan sát của Giang, sinh viên ngành IT hiện tại chia làm ba hội:
Hội hoang mang: Một bộ phận không nhỏ đang rơi vào trạng thái mất phương hướng. Mỗi lần có công cụ AI mới ra đời là một lần lo âu tăng thêm
Hội bị động: Những bạn tuy biết làn sóng AI đang đến gần, nhưng lại chọn cách... ngồi chờ. Vì tin AI chưa thể thay thế con người nên vẫn học theo lối cũ, thiếu sự thích nghi.
Hội chủ động: Biết rằng AI là xu hướng không thể đảo ngược nên đã chủ động học cách dùng công cụ mới, tham gia Hackathon, dự án thực tế, xài ChatGPT, GitHub Copilot như trợ lý học tập để tăng tốc. Với tinh thần "phải tự cứu mình trước khi trời cứu"
AI đồng hành hay thay thế?
Anh Nguyễn Đức Thiện, lập trình viên tại công ty TNHH Công nghệ và Giáo dục Medoo, cho rằng sự xuất hiện của AI không đơn thuần là xu hướng mà đã trở thành một phần tất yếu trong công việc:
"Hiện tại AI được tích hợp ngay vào các editor như VSCode, Cursor... AI có thể giúp kiểm tra, đánh giá, tái cấu trúc mã nguồn, thậm chí code thay mình chỉ với vài câu lệnh. AI không còn là công cụ mà gần như trở thành người đồng hành trong dự án".
Tuy nhiên, điều đó cũng kéo theo sự thay đổi trong vai trò của lập trình viên: không còn dừng lại ở việc "code đúng", mà phải tư duy sâu hơn, hiểu rõ logic hệ thống, đánh giá độ ổn định của mã nguồn và đặc biệt là nắm được bối cảnh tổng thể của dự án. Bởi thực tế, AI chỉ "dự đoán" phương án dựa trên dữ liệu có sẵn, không thể hiểu đầy đủ yêu cầu khách hàng, không thể xử lý các tình huống đặc thù của từng dự án. Những lúc đó, lập trình viên thực thụ mới là người giữ vai trò quyết định
Qua quá trình làm việc với nhiều sinh viên, anh nhận thấy bạn trẻ hiện nay quá phụ thuộc vào AI, gặp lỗi nhỏ là hỏi ChatGPT, nếu không có giải pháp phù hợp thì cũng không biết phải làm sao: "Khi quá phụ thuộc vào AI, thì các bạn sẽ chính là người bị AI thay thế đầu tiên". Ngược lại, nếu biết cách học từ AI, tận dụng nó như trợ lý để tăng tốc, cải thiện tư duy và rèn kỹ năng giải quyết vấn đề, thì sinh viên sẽ là người nắm quyền chủ động trong thời đại mới
Nhà tuyển dụng: Cơ hội không biến mất nhưng...
Bà Trần Hồng - Giám đốc điều hành tại Công ty Cổ phần Nhân lực Quốc tế HRI (HRI Group), đơn vị cung ứng nguồn lực IT nhận định: "Vài năm trở lại đây sinh viên mới ra trường ngành IT đã giảm cơ hội việc làm rõ rệt, khoảng 50%. Ngay cả cơ hội thực tập cũng không còn nhiều như trước".
Theo bà, AI đang thay đổi sâu sắc cách doanh nghiệp tuyển người từ số lượng đến tiêu chí lựa chọn. Một nhân viên biết cách khai thác AI hiệu quả có thể tăng năng suất gấp 2, thậm chí 5–10 lần so với trước: "Khi năng suất tăng, nhu cầu tuyển dụng sẽ giảm". Vì vậy doanh nghiệp không còn cần tuyển số lượng đông như trước, mà chuyển sang tìm những cá nhân thật sự "đa năng".
Doanh nghiệp hiện tại cần nhiều hơn một người làm chuyên môn mà không biết vận dụng công nghệ. Các bạn cần biết vận dụng AI để tối ưu công việc, chủ động học hỏi, và sẵn sàng thích nghi với thay đổi nhanh chóng của công nghệ.
"Thực tế, xu hướng công việc hiện tại đã chuyển sang mô hình remote/freelancer, dễ dàng kết nối toàn cầu nên sinh viên sẽ có thêm cơ hội, nhận thêm nhiều việc và nhiều nguồn thu nhập. Recland.co là một ví dụ điển hình cho mô hình đó" - bà Hồng nói thêm.
Do đó, ngoài kiến thức chuyên ngành, sinh viên cần rèn luyện kỹ năng mềm, khả năng tự học, làm việc từ xa, giao tiếp quốc tế và quản lý công việc hiệu quả. Kinh nghiệm làm dự án thực tế, thành tích trong các cuộc thi học thuật hoặc đóng góp mã nguồn mở cũng là điểm cộng lớn. Nhà tuyển dụng sẽ ưu tiên những sinh viên đến từ các trường top đầu, nhưng sinh viên vẫn hoàn toàn có thể gây ấn tượng bằng thái độ học tập nghiêm túc cùng kỹ năng về ngoại ngữ...
Trí tuệ nhân tạo không đơn thuần là cơn bão quét qua ngành CNTT, mà còn là cơn sóng ngầm đang âm thầm định hình lại chuẩn mực mới của thị trường lao động. Trong bối cảnh đó, sinh viên IT không thể tiếp tục học theo lối mòn, không thể chỉ dựa vào giáo trình hay tấm bằng đại học.
Bà Trần Hồng cho biết, thay vì sợ bị thay thế, sinh viên nên tập trung làm chủ công nghệ, bắt đầu từ chính nền tảng kiến thức vững, khả năng tự học, tư duy phản biện và kỹ năng giải quyết vấn đề.
Đừng quá phụ thuộc vào AI như một "phao cứu sinh", mà hãy coi nó như một "cộng sự thông minh" giúp mình nâng cao năng suất và sáng tạo. Khi đó, AI không thể làm bạn trở thành người thừa, vì bạn chính là người làm chủ nó
Nguồn: svvn.tienphong.vn