KemStar9216
New member
Ủa là sao? Một nghiên cứu mới vừa drop thông tin gây sốc: làn sóng xung kích cực mạnh từ vụ nổ siêu tân tinh đang... đi sai hướng! Nghe weird nhỉ, nhưng mà đúng là có một phần của nó đang quay đầu về nguồn gốc thay vì bay ra ngoài như thường lệ.
Các researcher đã phát hiện ra điều trời ơi đất hỡi này khi quan sát bằng kính viễn vọng không gian Hubble của NASA. Sóng xung kích này đang tăng tốc với các tốc độ khác nhau, và plot twist là một phần đang sụp đổ trở lại nguồn gốc của vụ nổ siêu tân tinh luôn! Team nghiên cứu gọi hiện tượng này là "xung kích ngược" (nghe cool phết nhỉ ).
Cassiopeia A - cái tên nghe fancy này là gì?
Cassiopeia A là một tinh vân (hay đám mây khí nếu nói cho dễ hiểu) được để lại bởi một siêu tân tinh trong chòm sao Cassiopeia, cách Trái đất khoảng 11.000 năm ánh sáng. Đây là một trong những tàn tích siêu tân tinh gần nhất với chúng ta đấy!
Tinh vân này rộng khoảng 16 năm ánh sáng (wide vãi nha ), được tạo thành từ khí (chủ yếu là hydro) bị đẩy ra cả trước và trong vụ nổ xé toạc ngôi sao ban đầu. Theo lý thuyết thì sóng xung kích từ vụ nổ này sẽ giãn nở đồng đều, giống như thổi một quả bóng tròn vậy. Nhưng mà... thực tế không phải vậy!
Plot twist không ai ngờ tới
Jacco Vink, tác giả chính và là nhà thiên văn học tại Đại học Amsterdam ở Hà Lan, chia sẻ: "Trong một thời gian dài, chúng tôi đã nghi ngờ có điều gì đó kỳ lạ đang xảy ra bên trong Cassiopeia A." Các nghiên cứu trước đã chỉ ra rằng các chuyển động bên trong tinh vân là "khá hỗn loạn" (chaotic là từ đúng nghĩa luôn ️), và đặc biệt khu vực phía tây của sóng xung kích thậm chí có thể đang đi... ngược hướng!
Trong nghiên cứu mới này, team đã phân tích sự chuyển động của sóng xung kích bằng cách sử dụng hình ảnh tia X từ Đài quan sát tia X Chandra của NASA. Dữ liệu được thu thập trong hơn 19 năm đã confirm một phần của khu vực phía tây thực sự đang co theo hướng ngược lại.
Nhưng còn một điều shocking hơn nữa: các phần khác của cùng khu vực vẫn đang tăng tốc ra khỏi tâm chấn của siêu tân tinh, giống như phần còn lại của sóng xung kích! Contradictory much?
Tốc độ siêu khủng
Vink cho biết tốc độ trung bình hiện tại của khí đang giãn nở ở Cassiopeia A là khoảng 21,6 triệu km/h - một trong những sóng xung kích nhanh nhất từng thấy trong tàn tích siêu tân tinh! Lý do chính là vì tàn dư này còn quá trẻ; ánh sáng từ Cassiopeia A mới đến Trái đất vào năm 1970 thôi. Nhưng theo thời gian, sóng xung kích sẽ mất dần động lượng và chậm lại.
Hai lớp vỏ đi ngược chiều nhau
Cassiopeia A gồm hai dải khí mở rộng chính: lớp vỏ bên trong và lớp vỏ bên ngoài. Thông thường thì hai lớp này sẽ truyền cùng tốc độ và cùng hướng. Nhưng ở khu vực phía tây, hai lớp vỏ đang đi ngược chiều nhau: lớp vỏ bên ngoài vẫn mở rộng ra bên ngoài, nhưng lớp vỏ bên trong đang di chuyển ngược trở lại nơi ngôi sao nổ!
Điều khiến các nhà nghiên cứu thực sự bối rối là lớp vỏ bên ngoài đang giãn nở nhanh hơn so với dự đoán. Team nghiên cứu tưởng nó sẽ giãn nở chậm hơn, nhưng thực tế là nó đang tăng tốc nhanh hơn một số vùng khác của sóng xung kích. "Đó là một điều hoàn toàn bất ngờ," Vink nói (và chắc ông ấy cũng shocked không kém ).
Sự mở rộng bất thường trong khu vực phía tây của Cassiopeia A không fit với các mô hình lý thuyết, cho thấy có điều gì đó đã xảy ra với sóng xung kích sau vụ nổ sao.
Nguyên nhân có thể là gì?
Các researcher cho rằng cách ngôi sao ban đầu chết có thể giải thích cho làn sóng xung kích không đồng đều này. Cassiopeia A là kết quả của một siêu tân tinh Loại IIb, trong đó một ngôi sao lớn đã phát nổ sau khi nó gần như lột bỏ hoàn toàn các lớp bên ngoài.
Vink giải thích: "Các ước tính bằng tia X cho thấy ngôi sao có khối lượng gấp 4 đến 6 lần mặt trời trong vụ nổ, nhưng rất có thể ngôi sao này có khối lượng gấp khoảng 18 lần mặt trời khi nó được sinh ra." Điều này có nghĩa là ngôi sao đã mất khoảng 2/3 khối lượng (hầu hết là hydro) trước khi nó phát nổ; sóng xung kích có thể đã va chạm với khí này.
Nguồn: soha.vn