Câu chuyện xót xa từ mẹ người bạn của sếp MoMo
Ông Nguyễn Mạnh Tường, Đồng sáng lập, Đồng chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc MoMo vừa kể một câu chuyện khiến ai nghe cũng phải rùng mình tại Diễn đàn "Digital Trust in Finance 2026" ngày 12/5.
"Cách đây không lâu, mẹ của một người bạn tôi nhận được tin nhắn từ tài khoản Facebook của bạn thân, nhờ chuyển gấp 20 triệu đồng để ứng viện phí khẩn cấp. Bà tin và chuyển tiền ngay."
Nhưng đó chỉ là khởi đầu cho bi kịch. Sau khi phát hiện bị lừa, bà cụ suy sụp, thẫn thờ nhiều ngày. Một lần đi qua đường, vì không để ý nên bị xe đâm ngã, sức khỏe xuống rất nhanh. "Câu chuyện này không phải là 20 triệu đồng mà là hạnh phúc của cả gia đình, là sự bình an của chính chúng ta", ông Tường nói.
Và câu chuyện trên không phải là hiếm. Theo Bộ Công an, năm ngoái người Việt mất tới 8.000 tỷ đồng vì lừa đảo trực tuyến! Đau lòng hơn, theo GASA, 2/3 nạn nhân bị stress kéo dài, gần một nửa bị ảnh hưởng sức khỏe tâm thần sau đó.
Gen Z cũng không thoát: 50% nạn nhân là sinh viên dưới 22 tuổi!
Plot twist đau đầu: "Ngay trên nền tảng của chúng tôi, 50% nạn nhân bị lừa là sinh viên dưới 22 tuổi. Kẻ xấu đang tấn công không chỉ vào tiền bạc mà còn vào niềm tin, thậm chí là niềm tin của thế hệ trẻ, của các bạn sinh viên đang trưởng thành", ông Tường cho biết.
Lừa đảo thời AI: Nhanh, rẻ, kinh khủng gấp bội
Ông Tường chia sẻ góc nhìn khá "hardcore" về cuộc chiến với tội phạm mạng. Lừa đảo giờ không còn là chuyện một người ngồi gõ phím nữa. Theo Industry Report, năm 2024, các cuộc tấn công bằng deepfake giả giọng nói trên thế giới tăng... 2.100%!
Theo Sift, cứ mỗi 5 phút lại có một cuộc tấn công xảy ra. 82% email được tạo bằng AI, và với tốc độ hiện tại, tỷ lệ này có thể sớm lên 100%. Các hình thức lừa đảo cũng lan nhanh hơn 40% so với trước.
"Đáng sợ không chỉ là những con số mà ngày càng nhiều đối tượng có thể tham gia, không cần biết kỹ thuật, không cần vốn lớn, bất kỳ kẻ xấu nào cũng có thể khởi động chiến dịch tấn công quy mô lớn rất nhanh", ông nói.
Game bất công: Kẻ xấu chơi easy mode, doanh nghiệp chơi hell mode
Theo CEO MoMo, lừa đảo đã trở thành một ngành công nghiệp có tổ chức, phân công xuyên biên giới, được tối ưu bằng công nghệ để đánh thẳng vào tâm lý con người. Trong khi đó, để xử lý một cuộc tấn công, các tổ chức mất nhiều ngày, thậm chí nhiều tháng.
Đây không chỉ là cuộc chiến bất đối xứng về tốc độ mà còn về chi phí. AI đang khiến lừa đảo trở nên nhanh hơn, rẻ hơn, tinh vi hơn.
"Phía tấn công có thể chỉ mất 20 USD mỗi tháng để vận hành một chiến dịch lừa đảo nhưng thu về hơn 100.000 USD. Với các chiến dịch phức tạp hơn, lợi nhuận còn lớn hơn nữa. Theo thống kê, lừa đảo có hỗ trợ AI sinh lời gấp 4,5 lần so với cách truyền thống", ông dẫn chứng từ các số liệu thống kê của Deloite, Chainalysis, Sift.
Còn phía các ngân hàng và tổ chức tài chính châu Á? Đang phải tăng mạnh đầu tư cho AI chống gian lận. Theo Chainalysis, tỷ lệ đầu tư tăng từ 16% lên 68%, tức hơn 4 lần chỉ trong 2 năm! Chi phí tăng vọt nhưng niềm tin người dùng vẫn tiếp tục giảm. Có tới 76% người dùng sẵn sàng rời bỏ nền tảng sau khi bị lừa.
"Chúng tôi vẫn bỏ lọt rất nhiều nạn nhân" - CEO MoMo thừa nhận
Lãnh đạo MoMo cho rằng cần đổi mindset: "Tư duy truyền thống của ngành là phát hiện giao dịch rồi chặn. Nghe có vẻ đúng, nhưng thực tế phần lớn vụ lừa đảo thành công không phải vì hệ thống có vấn đề hay không phát hiện được giao dịch, mà vì người dùng tự tay thực hiện giao dịch trong lúc bị dẫn dắt tâm lý. Vì vậy, chúng tôi chuyển từ tư duy 'chặn kẻ xấu' sang tư duy 'đồng hành với người tốt', giúp họ tránh đưa ra quyết định sai lầm".
Theo đại diện MoMo, trọng tâm là khả năng phát hiện hành vi bất thường, hiểu đúng ngữ cảnh và can thiệp đúng thời điểm. Trong các vụ lừa đảo, kẻ gian thường tìm cách cô lập nạn nhân về mặt tâm lý. Vì vậy, nếu hệ thống có thể xuất hiện đúng lúc, người dùng sẽ có thêm cơ hội nhận ra mình đang bị dẫn dắt.
Về ứng dụng AI, vị này cho rằng không phải cứ kẻ xấu dùng AI thì doanh nghiệp chỉ cần phát triển AI mạnh hơn. Theo ông, "90% vấn đề không nằm ở mô hình hay thuật toán".
Thay vào đó, giá trị quan trọng nằm ở khả năng sử dụng các tín hiệu từ thuật toán để tác động đúng vào hành vi và tâm lý người dùng, đúng thời điểm. Nếu can thiệp không đủ kịp thời, người dùng vẫn có thể bỏ qua cảnh báo và tiếp tục giao dịch.
MoMo đã cứu 15.000 tỷ đồng mỗi năm - nhưng vẫn chưa đủ
Ông Tường cho biết, mỗi giao dịch trên nền tảng của MoMo được xử lý trong 100-300 mili giây, nhanh hơn một cái chớp mắt. Kết quả: trên nền tảng của MoMo, cứ 1.000 người dùng nhận được cảnh báo từ hệ thống thì có 995 người dừng giao dịch.
Nhờ đó, mỗi ngày khoảng 44 tỷ đồng được cảnh báo tránh nguy cơ lừa đảo. Có 29.000 giao dịch bất thường được cảnh báo, hơn 10.000 người dùng được ngăn chặn trước khi thiệt hại xảy ra, tương đương khoảng 15.000 tỷ đồng mỗi năm.
Tuy nhiên, Đồng Chủ tịch MoMo vẫn thừa nhận nền tảng vẫn bỏ sót rất nhiều nạn nhân. Bởi hành trình lừa đảo bắt đầu từ rất sớm. Kẻ xấu xác định mục tiêu, tiếp cận qua mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin hoặc điện thoại, tạo dựng niềm tin rồi mới yêu cầu thực hiện giao dịch.
"Phút thứ 89 của bộ phim 90 phút" - Thực trạng đau lòng
"Khi nạn nhân chuyển tiền trên MoMo hay ứng dụng ngân hàng, thực chất chúng ta đang xem phút thứ 89 của một bộ phim dài 90 phút. Phần lớn diễn biến đã xảy ra trước đó trên các nền tảng khác. Lúc này, hệ thống chỉ còn khoảng 5 giây để ngăn một giao dịch trực tuyến. Sau đó, thời gian chỉ tính bằng phút. Chưa đến 30 phút, tiền có thể đã bị rút khỏi hệ thống, trong khi việc điều tra cần nhiều ngày."
Vấn đề không chỉ nằm ở tốc độ mà còn ở dữ liệu và tín hiệu đang bị chia cắt giữa các doanh nghiệp, giữa các ngành. Sự phối hợp cũng đang rời rạc. Trong khi đó, các cuộc tấn công lại chủ động và liên tục. Mỗi bên chỉ nhìn thấy một phần của bức tranh.
Nguồn: gamek.vn
Ông Nguyễn Mạnh Tường, Đồng sáng lập, Đồng chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc MoMo vừa kể một câu chuyện khiến ai nghe cũng phải rùng mình tại Diễn đàn "Digital Trust in Finance 2026" ngày 12/5.
"Cách đây không lâu, mẹ của một người bạn tôi nhận được tin nhắn từ tài khoản Facebook của bạn thân, nhờ chuyển gấp 20 triệu đồng để ứng viện phí khẩn cấp. Bà tin và chuyển tiền ngay."
Nhưng đó chỉ là khởi đầu cho bi kịch. Sau khi phát hiện bị lừa, bà cụ suy sụp, thẫn thờ nhiều ngày. Một lần đi qua đường, vì không để ý nên bị xe đâm ngã, sức khỏe xuống rất nhanh. "Câu chuyện này không phải là 20 triệu đồng mà là hạnh phúc của cả gia đình, là sự bình an của chính chúng ta", ông Tường nói.
Và câu chuyện trên không phải là hiếm. Theo Bộ Công an, năm ngoái người Việt mất tới 8.000 tỷ đồng vì lừa đảo trực tuyến! Đau lòng hơn, theo GASA, 2/3 nạn nhân bị stress kéo dài, gần một nửa bị ảnh hưởng sức khỏe tâm thần sau đó.
Gen Z cũng không thoát: 50% nạn nhân là sinh viên dưới 22 tuổi!
Plot twist đau đầu: "Ngay trên nền tảng của chúng tôi, 50% nạn nhân bị lừa là sinh viên dưới 22 tuổi. Kẻ xấu đang tấn công không chỉ vào tiền bạc mà còn vào niềm tin, thậm chí là niềm tin của thế hệ trẻ, của các bạn sinh viên đang trưởng thành", ông Tường cho biết.
Lừa đảo thời AI: Nhanh, rẻ, kinh khủng gấp bội
Ông Tường chia sẻ góc nhìn khá "hardcore" về cuộc chiến với tội phạm mạng. Lừa đảo giờ không còn là chuyện một người ngồi gõ phím nữa. Theo Industry Report, năm 2024, các cuộc tấn công bằng deepfake giả giọng nói trên thế giới tăng... 2.100%!
Theo Sift, cứ mỗi 5 phút lại có một cuộc tấn công xảy ra. 82% email được tạo bằng AI, và với tốc độ hiện tại, tỷ lệ này có thể sớm lên 100%. Các hình thức lừa đảo cũng lan nhanh hơn 40% so với trước.
"Đáng sợ không chỉ là những con số mà ngày càng nhiều đối tượng có thể tham gia, không cần biết kỹ thuật, không cần vốn lớn, bất kỳ kẻ xấu nào cũng có thể khởi động chiến dịch tấn công quy mô lớn rất nhanh", ông nói.
Game bất công: Kẻ xấu chơi easy mode, doanh nghiệp chơi hell mode
Theo CEO MoMo, lừa đảo đã trở thành một ngành công nghiệp có tổ chức, phân công xuyên biên giới, được tối ưu bằng công nghệ để đánh thẳng vào tâm lý con người. Trong khi đó, để xử lý một cuộc tấn công, các tổ chức mất nhiều ngày, thậm chí nhiều tháng.
Đây không chỉ là cuộc chiến bất đối xứng về tốc độ mà còn về chi phí. AI đang khiến lừa đảo trở nên nhanh hơn, rẻ hơn, tinh vi hơn.
"Phía tấn công có thể chỉ mất 20 USD mỗi tháng để vận hành một chiến dịch lừa đảo nhưng thu về hơn 100.000 USD. Với các chiến dịch phức tạp hơn, lợi nhuận còn lớn hơn nữa. Theo thống kê, lừa đảo có hỗ trợ AI sinh lời gấp 4,5 lần so với cách truyền thống", ông dẫn chứng từ các số liệu thống kê của Deloite, Chainalysis, Sift.
Còn phía các ngân hàng và tổ chức tài chính châu Á? Đang phải tăng mạnh đầu tư cho AI chống gian lận. Theo Chainalysis, tỷ lệ đầu tư tăng từ 16% lên 68%, tức hơn 4 lần chỉ trong 2 năm! Chi phí tăng vọt nhưng niềm tin người dùng vẫn tiếp tục giảm. Có tới 76% người dùng sẵn sàng rời bỏ nền tảng sau khi bị lừa.
"Chúng tôi vẫn bỏ lọt rất nhiều nạn nhân" - CEO MoMo thừa nhận
Lãnh đạo MoMo cho rằng cần đổi mindset: "Tư duy truyền thống của ngành là phát hiện giao dịch rồi chặn. Nghe có vẻ đúng, nhưng thực tế phần lớn vụ lừa đảo thành công không phải vì hệ thống có vấn đề hay không phát hiện được giao dịch, mà vì người dùng tự tay thực hiện giao dịch trong lúc bị dẫn dắt tâm lý. Vì vậy, chúng tôi chuyển từ tư duy 'chặn kẻ xấu' sang tư duy 'đồng hành với người tốt', giúp họ tránh đưa ra quyết định sai lầm".
Theo đại diện MoMo, trọng tâm là khả năng phát hiện hành vi bất thường, hiểu đúng ngữ cảnh và can thiệp đúng thời điểm. Trong các vụ lừa đảo, kẻ gian thường tìm cách cô lập nạn nhân về mặt tâm lý. Vì vậy, nếu hệ thống có thể xuất hiện đúng lúc, người dùng sẽ có thêm cơ hội nhận ra mình đang bị dẫn dắt.
Về ứng dụng AI, vị này cho rằng không phải cứ kẻ xấu dùng AI thì doanh nghiệp chỉ cần phát triển AI mạnh hơn. Theo ông, "90% vấn đề không nằm ở mô hình hay thuật toán".
Thay vào đó, giá trị quan trọng nằm ở khả năng sử dụng các tín hiệu từ thuật toán để tác động đúng vào hành vi và tâm lý người dùng, đúng thời điểm. Nếu can thiệp không đủ kịp thời, người dùng vẫn có thể bỏ qua cảnh báo và tiếp tục giao dịch.
MoMo đã cứu 15.000 tỷ đồng mỗi năm - nhưng vẫn chưa đủ
Ông Tường cho biết, mỗi giao dịch trên nền tảng của MoMo được xử lý trong 100-300 mili giây, nhanh hơn một cái chớp mắt. Kết quả: trên nền tảng của MoMo, cứ 1.000 người dùng nhận được cảnh báo từ hệ thống thì có 995 người dừng giao dịch.
Nhờ đó, mỗi ngày khoảng 44 tỷ đồng được cảnh báo tránh nguy cơ lừa đảo. Có 29.000 giao dịch bất thường được cảnh báo, hơn 10.000 người dùng được ngăn chặn trước khi thiệt hại xảy ra, tương đương khoảng 15.000 tỷ đồng mỗi năm.
Tuy nhiên, Đồng Chủ tịch MoMo vẫn thừa nhận nền tảng vẫn bỏ sót rất nhiều nạn nhân. Bởi hành trình lừa đảo bắt đầu từ rất sớm. Kẻ xấu xác định mục tiêu, tiếp cận qua mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin hoặc điện thoại, tạo dựng niềm tin rồi mới yêu cầu thực hiện giao dịch.
"Phút thứ 89 của bộ phim 90 phút" - Thực trạng đau lòng
"Khi nạn nhân chuyển tiền trên MoMo hay ứng dụng ngân hàng, thực chất chúng ta đang xem phút thứ 89 của một bộ phim dài 90 phút. Phần lớn diễn biến đã xảy ra trước đó trên các nền tảng khác. Lúc này, hệ thống chỉ còn khoảng 5 giây để ngăn một giao dịch trực tuyến. Sau đó, thời gian chỉ tính bằng phút. Chưa đến 30 phút, tiền có thể đã bị rút khỏi hệ thống, trong khi việc điều tra cần nhiều ngày."
Vấn đề không chỉ nằm ở tốc độ mà còn ở dữ liệu và tín hiệu đang bị chia cắt giữa các doanh nghiệp, giữa các ngành. Sự phối hợp cũng đang rời rạc. Trong khi đó, các cuộc tấn công lại chủ động và liên tục. Mỗi bên chỉ nhìn thấy một phần của bức tranh.
Nguồn: gamek.vn