Ối giồi ôi, Serbia đang hơi bí đấy các bạn ơi! Kế hoạch ký hợp đồng mua khí đốt dài hạn mới với Gazprom (Nga) của họ đang có nguy cơ đứng hình sau khi thỏa thuận hiện tại sắp hết hạn vào cuối năm nay rồi.
Thông tin này được ông Dusan Bajatovic - Tổng giám đốc công ty khí đốt quốc doanh Srbijagas (Serbia) - tiết lộ ngày 17/11 trong buổi phỏng vấn với đài RTS.
Ông Bajatovic chia sẻ thẳng luôn là không chắc gì có thể ký được hợp đồng mới với Gazprom, đặc biệt sau khi Liên minh châu Âu tuyên bố sẽ cấm nhập khẩu LNG và khí đốt Nga qua đường ống. Drama thật sự!
**Gia hạn kiểu "sống qua ngày" luôn á**
Theo vị sếp của Srbijagas, khả năng cao thỏa thuận cung cấp khí đốt hiện tại sẽ được gia hạn ít nhất đến hết mùa đông năm nay, nhưng không quá 1 năm. Sau đó mới tiếp tục "deal" hợp đồng dài hạn.
"Nếu hợp đồng không được gia hạn, chúng tôi đã chuẩn bị phương án B và C rồi, gồm việc dự trữ khí đốt đủ dùng trong 70 ngày, hoặc có thể mua khí trên thị trường giao ngay", ông chia sẻ.
Theo ông Bajatovic, tuyến đường ống kết nối với Bulgaria có thể đưa khí từ Azerbaijan hoặc qua Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng sản lượng hạn chế. Giá khí trên sàn giao ngay hiện khoảng 320 euro/1.000 m³, mắc hơn so với giá ưu đãi 290 euro mà Gazprom đang cho Serbia. Chênh tới 30 euro luôn, tiền đâu mà không tiếc!
**"Nga không bỏ rơi Serbia đâu... nhưng mà..."**
Khi được hỏi về khả năng hợp đồng không được gia hạn, ông cho biết: "Các đối tác Nga ở mọi cấp đều nói với tôi rằng kịch bản đó là không thể. Tôi không bi quan, họ đều khẳng định Nga sẽ không để Serbia thiếu khí. Nhưng tôi phải nói thật là tôi vẫn thận trọng".
Hơi sus nhỉ?
Năm 2022, Serbia ký hợp đồng 3 năm với Gazprom để nhận 2,2 tỷ m³ khí mỗi năm. Thỏa thuận này đã hết hạn vào tháng 5 nhưng được gia hạn tới 3 lần rồi – đến cuối tháng 9, cuối tháng 10 và mới nhất là đến ngày 31/12. Gia hạn kiểu "ăn đong" thật sự!
**EU ra lệnh cấm, Serbia choáng váng**
Ngày 20/10, Hội đồng EU đã thông qua lệnh cấm hoàn toàn việc mua khí đốt Nga theo lộ trình, có hiệu lực từ ngày 1/1/2028. Quyết định này áp dụng cho cả khí đốt đường ống lẫn khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Từ ngày 1/1/2026, EU sẽ cấm ký mới các hợp đồng khí đốt với Nga, yêu cầu các hợp đồng ngắn hạn phải kết thúc trước ngày 17/6/2026, trong khi hợp đồng dài hạn được phép duy trì đến đầu năm 2028.
Quyết định này vấp phải phản đối mạnh mẽ từ giới chức Serbia, gồm Bộ trưởng Năng lượng Dubravka Djedovic Handanovic, Tổng thống Aleksandar Vucic, Bộ trưởng Tài chính Sinisa Mali và Chủ tịch Quốc hội Ana Brnabic. Lý do? Serbia phụ thuộc gần như hoàn toàn vào khí đốt Nga được vận chuyển bởi đường ống TurkStream qua Bulgaria mà!
**Gazprom đang chơi chiêu?**
Tổng thống Vucic trước đó cho biết Gazprom chỉ đề xuất gia hạn hợp đồng đến 31/12 thay vì ký thỏa thuận dài hạn mới, do công ty muốn duy trì đòn bẩy liên quan đến NIS – công ty dầu khí bị Mỹ trừng phạt mà Gazprom có cổ phần. Ông Bajatovic cho rằng động thái của Gazprom có thể có yếu tố chính trị, nhưng "không thấy mối liên hệ rõ ràng".
**Số liệu không thể bỏ qua**
Serbia dự kiến tiêu thụ khoảng 2,7 tỷ m³ khí năm nay. Ngoài nguồn từ Gazprom, Serbia nhập thêm khoảng 400 triệu m³ khí Azeri qua Bulgaria. Năm 2024, Serbia nhập khoảng 3 tỷ m³ khí Nga, đáp ứng phần lớn nhu cầu, trong khi sản lượng trong nước chỉ chiếm khoảng 10%.
Dù Belgrade đã bắt đầu đa dạng hóa nguồn cung qua Bulgaria và LNG từ cảng Alexandroupolis (Hy Lạp), khí Nga vẫn sẽ đóng vai trò chủ đạo trong tương lai gần. Tình thế khó xử thật!
Nguồn: soha.vn