Trong số 30 doanh nghiệp được Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản tuyển chọn để mở rộng chuỗi cung ứng sang Đông Nam Á thì có tới 15 doanh nghiệp chọn Việt Nam luôn á! Điều này chứng minh sức hút "bùng nổ" của đất nước 95 triệu dân mình đây
## Bài học "đừng bỏ hết trứng vào một giỏ" từ đại dịch Covid-19
Ngày 17/7, Jetro tổ chức họp báo công bố kết quả tuyển chọn lần 1 với các doanh nghiệp muốn mở rộng chuỗi cung ứng sang ASEAN. Đây là chương trình do Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) phát động sau khi chứng kiến Covid-19 "càn quét" chuỗi cung ứng toàn cầu và ảnh hưởng nặng nề đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp.
Trong buổi họp báo chiều 23/7, ông Takeo Nakajima - Trưởng đại diện Tổ chức Thương mại Nhật Bản Hà Nội (JETRO) cho biết, Chính phủ Nhật Bản chưa bao giờ đưa ra chính sách đa dạng hóa chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp trước đây. Việc xây dựng hay phát triển chuỗi cung ứng vốn tùy thuộc vào định hướng riêng của từng doanh nghiệp thôi.
"Tập trung vào một nơi hay phân tán trong chuỗi cung ứng phụ thuộc vào lĩnh vực hoạt động của các doanh nghiệp. Trong thực phẩm, nhiều doanh nghiệp chọn cách phân tán. Nhưng với các lĩnh vực như máy móc, máy tính, máy bay có sản phẩm được chuẩn hóa, các doanh nghiệp thường tập trung hơn", ông Nakajima chia sẻ.
Tuy nhiên, đại dịch Covid-19 đã thay đổi hoàn toàn cục diện, đặc biệt khi các doanh nghiệp rơi vào tình trạng "đứng hình" vì thiếu linh kiện sản xuất Trung Quốc - vốn là công xưởng của thế giới - lại là quốc gia đầu tiên phải đóng cửa vì Covid-19. Kết quả là nhiều doanh nghiệp Nhật Bản không kịp xử lý và rơi vào khủng hoảng thiếu hụt trầm trọng.
Một trong những sự thiếu hụt mà ông Nakajima nhắc đến chính là cuộc khủng hoảng khẩu trang, nước rửa tay và trang thiết bị bảo hộ y tế ở Nhật Bản trong những tháng đầu năm 2020. Đây là lúc các quốc gia đua nhau tích trữ đồ y tế để đối phó với đại dịch, nhất là khi nó lây lan mạnh ra khỏi biên giới Trung Quốc.
"Lần này, Nhật Bản đưa ra chính sách thúc đẩy các nhà sản xuất đa dạng hóa chuỗi cung ứng, đặc biệt trong các lĩnh vực liên quan trực tiếp tới sức khỏe con người. Khẩu trang, thiết bị bảo hộ hay vật tư y tế được đưa vào diện phân tán rủi ro để hạn chế tác động của những sự kiện như Covid-19", ông Nakajima nói về gói hỗ trợ của METI giúp các doanh nghiệp Nhật đa dạng chuỗi cung ứng.
Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực y tế thuộc nhóm ưu tiên của METI. Trong khi deadline để các doanh nghiệp hoàn tất việc đa dạng hóa (bao gồm lập kế hoạch chi tiết, xây nhà máy, sản xuất và được METI kiểm duyệt) là tháng 3/2025, thì các doanh nghiệp sản xuất trang thiết bị y tế phải hoàn thành luôn vào tháng 3/2023 mới đủ điều kiện nhận trợ cấp nha!
Trong số các doanh nghiệp Nhật chọn đầu tư vào Việt Nam, có một số hoạt động trong lĩnh vực sản xuất khẩu trang, thiết bị y tế, quần áo bảo hộ. Vị thế vững chắc của Việt Nam trong lĩnh vực dệt may với nhiều doanh nghiệp có năng lực và uy tín chính là lý do thu hút các doanh nghiệp Nhật. Nhưng đây mới chỉ là một phần của "làn sóng" thôi đấy!
## Lợi thế và thách thức của Việt Nam trong cuộc đua thu hút FDI
15/30 doanh nghiệp được METI hỗ trợ kinh phí đa dạng chuỗi cung ứng chọn Việt Nam là điểm đến. Ông Nakajima nhận định: "Việt Nam đang rất được quan tâm. Khi con số này được công bố, nó chắc chắn đã gây sốc cho các quốc gia lân cận rồi".
Lãnh đạo Jetro Hà Nội nhấn mạnh Việt Nam là thị trường hấp dẫn và có nhiều doanh nghiệp đầu tư vào. Tuy nhiên, Đông Nam Á đang có một cuộc cạnh tranh thu hút FDI cực kỳ gay gắt. Thậm chí, sự cạnh tranh không chỉ từ các quốc gia bên ngoài mà còn từ chính các địa phương ở Việt Nam nữa!
"Ở ASEAN, Malaysia, Singapore, Thái Lan thuộc nhóm chi phí cao. Indonesia cũng đang ở mức ngấp nghé rồi. Việt Nam dù còn trong nhóm chi phí thấp nhưng tiền nhân công, thuê mặt bằng cũng đang tăng lên từng năm. Lợi thế giá rẻ sẽ sớm biến mất, Việt Nam cần tạo cho mình những lợi thế khác", ông Nakajima chia sẻ thật.
Dân số 95 triệu người khiến Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn các doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc Việt Nam quá "hot" khiến doanh nghiệp ở nhiều quốc gia đều muốn đầu tư. Điều này có thể dẫn đến tình trạng dù dân số 95 triệu người nhưng nguy cơ thiếu nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của các nhà đầu tư vẫn có thể xảy ra đấy
Riêng với doanh nghiệp Nhật Bản, Việt Nam có một lợi thế mà không quốc gia nào trong khu vực có được nha! Trong khi Malaysia hay Philippines nổi trội với số người biết tiếng Anh đông đảo, thì Việt Nam lại có ưu thế nhờ đội ngũ lao động biết tiếng Nhật đông đảo. Đó là một phần lý do khiến các doanh nghiệp Nhật Bản sẵn sàng đầu tư kinh doanh tại Việt Nam đó
Quan trọng hơn, sự tâm huyết của Chính phủ Việt Nam trong thu hút đầu tư từ Nhật Bản cũng được đánh giá là điểm then chốt. Trong mắt người Nhật, thái độ tích cực và chủ động từ Chính phủ Việt Nam có thể giúp những tồn tại như sự thiếu nhất quán, không minh bạch, tham nhũng... - vốn có thể xảy ra ở bất cứ quốc gia nào - trở nên không còn quá đáng lo.
Bên cạnh đó, dân số 95 triệu người với mức sống ngày càng được cải thiện sẽ nhanh chóng biến Việt Nam thành thị trường siêu hấp dẫn. Trong khi đó, ngoài việc xuất khẩu, các hàng hóa Nhật Bản sản xuất ở Việt Nam trong quá trình mở rộng chuỗi cung ứng cũng sẽ phục vụ luôn thị trường Việt Nam nữa!
Tuy nhiên, ông Nakajima cũng nêu ra những trở ngại, chẳng hạn như tỷ lệ nội địa hóa thấp và ngành công nghiệp phụ trợ kém phát triển ở Việt Nam. Đây được xem là vấn đề cần sớm cải thiện trong bối cảnh cuộc đua FDI ở Đông Nam Á nói riêng và châu Á nói chung đang khiến các nước vượt lên rất nhanh trong hành trình thu hút đầu tư.
"Với các doanh nghiệp Nhật Bản, khi nói đến chất lượng Nhật Bản thì nó rất cao. Doanh nghiệp Việt nên nỗ lực hơn nữa để đạt tới tiêu chuẩn này dù có thể mất tới vài năm", ông Nakajima nói và chia sẻ rằng việc các nước Đông Nam Á "sốc nặng" vì 15/30 doanh nghiệp Nhật Bản chọn Việt Nam sẽ trở thành động lực để họ quyết tâm cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh nhằm thu hút dòng vốn từ Nhật Bản và các nước khác.
Nguồn: soha.vn