BeoSweet6377
New member
Hai đơn vị là Lữ đoàn 131 và Trung đoàn 81 đã coi thường địch quá, sau khi chiếm được ga tàu Grozny thì bị lực lượng vũ trang Chechnya bao vây luôn rồi
Lời tòa soạn: Sau khi Tổng thống V.Putin lên nắm quyền thay B.Yeltsin, nước Nga đã thoát khỏi thời kỳ loạn lạc hậu Xô viết; vừa phát triển kinh tế để từ từ lấy lại vibe siêu cường ngày xưa, Quân đội Nga cũng được đầu tư xịn xò, xứng tầm với vị thế cường quốc.
Sau cuộc chiến 5 ngày với Georgia, Quân đội Nga đã lộ ra nhiều sơ hở phải cải tổ gấp. Tuy nhiên, quá trình cải tổ quân đội Nga diễn ra không hề dễ dàng chút nào. Trân trọng giới thiệu cùng các bạn bài viết (2 kỳ) của Trung tá Trịnh Ngọc Tiến, Trường Đại học Chính trị - Bộ Quốc phòng xoay quanh vấn đề này.
Kỳ I: Mô hình nào cho Quân đội Nga
Lesson learned từ cuộc chiến tranh Afghanistan
Từ năm 1922 khi Liên Xô được thành lập, Lục quân Liên Xô luôn lấy sư đoàn làm đơn vị chiến thuật cơ bản. Cho đến khi cuộc chiến tranh Liên Xô – Đức nổ ra, để khôi phục lực lượng sau khi bị thiệt hại nặng, quân đội Liên Xô buộc phải xây dựng hàng loạt lữ đoàn bộ binh.
Lữ đoàn bộ binh thời kỳ này hoàn toàn mang tính chất ứng phó khẩn cấp thôi. Khi tình hình được cải thiện, quân đội Liên Xô đã giải tán phần lớn lữ đoàn bộ binh, nhưng biên chế của lữ đoàn bộ binh cơ giới vẫn được giữ lại sau chiến tranh.
Cùng với quân đoàn xe tăng đổi thành sư đoàn xe tăng; nhưng lữ đoàn bộ binh cơ giới lại được đổi tên thành trung đoàn bộ binh cơ giới. Từ đó, quân đội Liên Xô chính thức xác lập hệ thống biên chế 4 cấp: quân khu – tập đoàn quân – sư đoàn – trung đoàn, được dùng mãi cho đến khi Liên Xô tan rã.
Năm 1979, quân đội Liên Xô tham gia vào cuộc chiến ở Afghanistan, họ đem nguyên xi mô hình sư đoàn được xây dựng để đối phó trong cuộc chiến tranh quy ước với khối NATO sang đối phó với một cuộc chiến tranh du kích điển hình.
Các nhà lãnh đạo quân sự Liên Xô nhanh chóng phát hiện ra rằng, cơ cấu sư đoàn bộ binh cơ giới quá cồng kềnh, không phù hợp với tác chiến chống du kích - thứ đòi hỏi độ linh hoạt cao.
Do đó, khi quân đội Liên Xô ở Afghanistan, họ đã xây dựng Lữ đoàn bộ binh cơ giới số 66 và Lữ đoàn bộ binh cơ giới độc lập 70. Đây cũng là lần đầu tiên quân đội Liên Xô sử dụng cấp lữ đoàn làm đơn vị chiến thuật cơ bản kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ 2 kết thúc.
So với trung đoàn bộ binh cơ giới, lữ đoàn bộ binh cơ giới mang tính lâm thời này đã tăng thêm 1 tiểu đoàn bộ binh cơ giới và 1 tiểu đoàn đột kích dù. Ngoài ra, để đối phó với tác chiến địa hình rừng núi, quân đội Liên Xô còn tăng cường cho mỗi tiểu đoàn bộ binh 1 đại đội pháo cao xạ tự hành, 1 đại đội súng cối 82 mm.
Từ mô hình này không khó nhận thấy, 2 lữ đoàn bộ binh cơ giới này hoàn toàn được build riêng cho chiến trường Afghanistan, không mang tính phổ biến. Kiểu biên chế này chỉ phù hợp với đặc điểm của chiến tranh cục bộ có cường độ thấp.
Nhìn từ góc độ khác cho thấy, năng lực tác chiến độc lập của nó cao hơn trung đoàn bộ binh cơ giới, quy mô biên chế lại nhỏ hơn đơn vị cấp lữ đoàn của sư đoàn bộ binh cơ giới, phù hợp hơn với yêu cầu phản ứng nhanh của chiến trường Afghanistan.
Hiệu quả tác chiến xịn xò tại chiến trường Afghanistan của hai lữ đoàn này khiến các sĩ quan cao cấp quân đội Liên Xô phải nghĩ lại về sách lược lấy sư đoàn làm đơn vị chiến thuật cơ bản.
Thêm vào đó, tiềm lực quốc gia của Liên Xô lúc đó cảm thấy quá sức để gồng gánh một lực lượng vũ trang cồng kềnh như vậy. Vì vậy, vào giữa thập niên 80 thế kỷ trước, các sĩ quan cấp cao quân đội Liên Xô bắt đầu bàn luận về thay đổi thể chế biên chế của lục quân.
Đó là rút gọn cấp bậc chỉ huy, tăng cường tính linh hoạt, cắt giảm quân số, nâng cao chất lượng quân đội, trong đó bao gồm thay đổi cấp bậc chỉ huy từ "tập đoàn quân – sư đoàn – trung đoàn" thành "tập đoàn quân – lữ đoàn – tiểu đoàn". Nhưng do Liên Xô tan rã nên kế hoạch này không được thực hiện
Đến sự ra đời của lữ đoàn bộ binh cơ giới kiểu mới
Sau khi Liên Xô tan rã, nền kinh tế Nga rơi vào khủng hoảng trầm trọng, nên bắt buộc Nga phải dùng ngân sách có hạn vào việc xây dựng lực lượng hạt nhân, không điều chỉnh quy mô lớn đối với biên chế của lục quân. Tuy trong biên chế có nhiều lữ đoàn bộ binh cơ giới (xe tăng) độc lập, nhưng vẫn lấy sư đoàn làm đơn vị chiến thuật cơ bản.
Lúc này, do ảnh hưởng của biên chế quân đội Mỹ và kinh nghiệm từ cuộc chiến tại Afghanistan, quân đội Nga đã tiến hành xây dựng lữ đoàn bộ binh cơ giới kiểu mới (sau đây gọi là "Lữ đoàn kiểu mới" cho dễ phân biệt).
Về biên chế, "Lữ đoàn kiểu mới" giữ nguyên quân số chiến đấu, nhưng được buff thêm sức mạnh hỏa lực như pháo chống tăng, tiểu đoàn phòng không hỗn hợp... So với lữ đoàn bộ binh cơ giới trong cuộc chiến Afghanistan, lữ đoàn bộ binh cơ giới quân đội Nga thời kỳ này phù hợp hơn hẳn.
Nói chung, năng lực tác chiến độc lập của "Lữ đoàn kiểu mới" tương đối mạnh, tuy vẫn tồn tại một số lỗ hổng, nhưng nó chỉ đảm nhiệm vai trò của bộ đội phản ứng nhanh trang bị hạng nặng. Đồng thời quân đội Nga vẫn chủ trương lấy sư đoàn bộ binh cơ giới làm nòng cốt, vì vậy những hạn chế này vẫn chấp nhận được.
Đối với quân đội Nga lúc đó, một lữ đoàn bộ binh cơ giới nhỏ hơn, linh hoạt hơn so với sư đoàn bộ binh cơ giới, nhưng hiệu quả chiến đấu lại cao hơn trung đoàn bộ binh cơ giới là điều lý tưởng. Nhưng hiệu quả cuối cùng ra sao thì còn phải được test thêm trong thực tế chiến đấu. Và rất nhanh, cuộc test đã đến!
Cuộc test trong cuộc chiến Chechnya lần thứ nhất
Đối với Lục quân Nga, cuộc chiến tranh Chechnya lần thứ nhất là bài kiểm tra đầu tiên kể từ sau khi quân đội thành lập (quân đội Nga được tái thành lập năm 1992). Rất tiếc, kết quả lại không như mong đợi
Nhìn lại cuộc chiến Chechnya lần 1, ngoài việc các sĩ quan cao cấp quân đội Nga quá coi thường địch, thì vấn đề mấu chốt nằm ở chỗ: họ đã vứt bỏ sạch trơn nguyên tắc chiến thuật và học thuyết quân sự vốn có của quân đội Liên Xô, nhưng lại không kịp thời xây dựng một bộ nguyên tắc chiến thuật và học thuyết quân sự phù hợp với đặc điểm lúc đó của họ.
Do đó, quân đội Nga đã tham gia vào cuộc chiến Chechnya lần thứ nhất trong tình trạng loạn xì ngầu. Rất nhiều người đều xem thất bại của Quân đội Nga trong cuộc chiến tranh Chechnya lần thứ nhất là ví dụ điển hình của sự thất bại trong tác chiến địa hình thành phố của quân đội trang bị hạng nặng nhưng cồng kềnh, kém hiệu quả.
Từ thập niên 50 đến thập niên 60 thế kỷ trước, quân đội Liên Xô đã từng coi tác chiến địa hình thành phố là chiến đấu trong điều kiện đặc biệt để tăng cường nghiên cứu.
Nhưng đến sau thập niên 70 thế kỷ trước, quân đội Liên Xô cho rằng khu vực Trung Âu đã hầu hết đô thị hóa, bình quân cứ tiến về phía trước từ 30 đến 50 km lại có một thành phố với quy mô trung bình. Do đó, quân đội Liên Xô cho rằng chiến đấu trong đô thị đã trở thành tình huống thường gặp.
Có thể thấy, quân đội Liên Xô rất coi trọng chiến đấu trong điều kiện địa hình đô thị. Tuy nhiên, trong cuộc chiến tranh Chechnya lần thứ nhất, quân đội Nga hoàn toàn không áp dụng chiến thuật như vậy.
Lữ đoàn bộ binh cơ giới 131 và Trung đoàn bộ binh cơ giới 81 dẫn đầu đã coi thường địch và tấn công liều lĩnh, sau khi chiếm được ga tàu Grozny thì ngay lập tức rơi vào vòng bao vây của lực lượng vũ trang Chechnya.
Cuối cùng, đội quân Nga lớn mạnh đã thua trận và phải rút lui trong cuộc chiến Chechnya lần thứ nhất. Sự thất bại của quân đội Nga không chỉ làm các tướng lĩnh, quan chức Liên bang Nga ngạc nhiên, mà điều làm người ta ngạc nhiên hơn đó là: một đội quân hùng mạnh đã từng khiến NATO phải dè chừng thực sự đã tan rã à?
Đáp án đương nhiên là KHÔNG. Cuộc chiến Chechnya lần thứ nhất thực sự đã bộc lộ rất nhiều vấn đề của quân đội Nga, nhưng những vấn đề này phần lớn được quy về "di chứng" sau khi Liên Xô tan rã, là kết quả tất yếu của việc chính phủ Nga tự bỏ phí "sở trường" của mình.
Tuy nhiên, trong cuộc chiến này, thể hiện của "Lữ đoàn kiểu mới" vẫn là điểm đáng chú ý, do đó cũng bị địch "ưu tiên" bao vây. Lữ đoàn bộ binh cơ giới 131 trải qua loạt trận chiến đấu ác liệt, vẫn có thể giữ được tuyến phòng thủ cơ bản, còn Trung đoàn bộ binh cơ giới 81 thì đã... chạy mất dép rồi
Đến chiến thắng của cuộc chiến tranh Chechnya lần thứ hai
Trên cơ sở rút kinh nghiệm từ cuộc chiến tranh Chechnya lần thứ nhất; năm 1999 quân đội Nga phát động cuộc chiến tranh Chechnya lần thứ 2.
Trong cuộc chiến này quân đội Nga đã khôi phục nguyên tắc chiến thuật tác chiến địa hình đô thị của thời kỳ quân đội Liên Xô. Khi tấn công mục tiêu kiên cố, họ đã tổ chức chi viện hỏa lực ở mức tối đa bằng không quân và pháo binh cho lực lượng này, cuối cùng đã tấn công chiếm lĩnh thành công Grozny
Quân đội Nga trong cuộc chiến Chechnya lần thứ 2 về biên chế không có thay đổi gì. Lý do có thể giành thắng lợi với tổn thất tương đối nhỏ như vậy là do đã khôi phục được nguyên tắc chiến thuật của thời kỳ quân đội Liên Xô, đồng thời coi lực lượng vũ trang Chechnya thực sự là đối thủ xứng tầm.
Chiến thắng này trên thực tế đã che đậy rất nhiều vấn đề còn tồn tại của Lục quân Nga, đặc biệt đã che đậy tỷ lệ quân số đủ tương đối thấp của Lục quân Nga - bộ đội cần thời gian chuẩn bị động viên tương đối dài mới có thể lấp đầy khoảng thiếu hụt trong chiến đấu.
(Còn nữa)
Tài liệu tham khảo:
1. A Dirty War: A Russian Reporter in Chechnya - Author: Anna Politkovskaya
2. A Military History of Russia: From Ivan the Terrible to the War in Chechnya - Author: David R. Stone (preview available)
Nguồn: soha.vn