Nghe đâu cả nước sắp có biến lớn nè! Theo đề xuất mới nhất, số lượng tỉnh thành sẽ giảm tầm 50%, bỏ luôn cấp huyện, còn cấp xã thì giảm hẳn 70% Nghĩa là sau này chỉ còn 2 cấp chính quyền thôi: tỉnh và xã. Vậy câu hỏi đặt ra là: phải sửa luật thế nào để mô hình mới này chạy ngon lành, đáp ứng được nhu cầu của người dân và doanh nghiệp đây?
Cấp huyện đang "flex" nhiều quyền lực trước khi bị xóa sổ
Sau cuộc họp của Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà cho biết mọi thứ đã rõ ràng: số lượng tỉnh thành cần sáp nhập bao nhiêu, mô hình chính quyền 2 cấp (tỉnh và xã) sẽ tổ chức ra sao - tất cả đã có plan cụ thể rồi!
Về con số cụ thể nè: hiện cả nước có tận 10.035 xã, nhưng sau này chỉ còn khoảng 2.000 xã thôi - mỗi xã sẽ "to như huyện nhỏ" luôn đó Còn về tỉnh thì từ 63 tỉnh thành hiện tại sẽ giảm còn hơn 30 tỉnh thôi (giảm 50% mà)!
Nhưng vấn đề là làm sao để mô hình 2 cấp này hoạt động hiệu quả sau khi sắp xếp? Theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025, cấp huyện đang nắm siêu nhiều quyền: quyết định chính sách, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách, đất đai, tài nguyên, môi trường, giáo dục, y tế... một đống thứ luôn!
Ông Bùi Đức Thụ, nguyên Phó trưởng Ban Công tác đại biểu thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội (nay là Ủy ban công tác đại biểu của Quốc hội) nói thẳng: ngoài sửa Hiến pháp ra, còn phải sửa cả đống luật chuyên ngành khác như đất đai, ngân sách, thuế, đầu tư công...
Ông giải thích: "Đối với các dự án, công trình hạ tầng, sau khi bỏ cấp huyện mà vẫn thuộc phạm vi địa bàn quản lý của một xã thì tiếp tục giao cho cấp xã thực hiện. Trường hợp, dự án vượt phạm vi địa bàn một xã quản lý thì chuyển cho cấp tỉnh quản lý để tiếp tục thực hiện".
Lấy ví dụ về ngân sách nè: hiện tại có 4 cấp ngân sách (Trung ương, tỉnh, huyện, xã). Nếu bỏ cấp huyện thì phải sửa luật ngân sách và luật thuế cho match
"Ngân sách là điều kiện cần để bảo đảm hoạt động của cấp chính quyền đó. Nếu không có ngân sách thì cấp xã sau khi sáp nhập sẽ không đủ điều kiện vật chất để hoạt động. Do đó, khi bỏ một cấp chính quyền thì cũng phải bỏ một cấp ngân sách tương ứng và các quy định pháp luật liên quan cho phù hợp", ông Thụ nhấn mạnh.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Phương Thủy cũng lưu ý: khi bỏ cấp huyện, cấp xã sẽ được phân quyền nhiều hơn, tăng nhiệm vụ, tăng cán bộ công chức, vậy nguồn lực ở đâu ra? "Không sửa Luật Ngân sách Nhà nước để thay đổi định mức phân bổ cho các cấp chính quyền thì cấp xã không có đủ nguồn lực để thực hiện nhiệm vụ được giao. Luật Ngân sách Nhà nước là một ưu tiên cần sửa đổi bổ sung ngay, nếu không sẽ tắc", bà Thủy cảnh báo.
Cần có quy định chuyển tiếp để tránh "ách tắc" công việc
Ông Nguyễn Văn Phúc, nguyên đại biểu Quốc hội, nguyên Phó Trưởng Ban biên tập sửa đổi Hiến pháp phân tích: bỏ cấp huyện nghĩa là tăng hẳn số lượng đầu mối cấp xã mà cấp tỉnh phải quản lý trực tiếp. Vì vậy phải phân cấp mạnh hơn cho cấp xã (nhưng phải phù hợp với năng lực của họ nha), đồng thời cũng phải "chuyển ngược" một số công việc của huyện lên tỉnh nếu xã không kham nổi.
Lãnh đạo Chính phủ tiết lộ: khoảng 1/3 nhiệm vụ của huyện sẽ chuyển lên tỉnh, còn 2/3 chuyển xuống xã
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đỗ Đức Duy cho biết trong Luật Đất đai, rất nhiều thứ phụ thuộc vào cấp huyện, từ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cho đến cấp giấy chứng nhận lần đầu... Ông kiến nghị nên ban hành nghị quyết của Quốc hội vào tháng 5/2025 và sửa Luật vào tháng 10/2025. "Nếu vấn đề này không xử lý kịp thời sẽ ách tắc rất lớn kể cả trong quản lý xã hội lẫn phát triển kinh tế - xã hội", ông nhấn mạnh.
Nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Dĩnh đặc biệt quan tâm đến chất lượng cán bộ cấp xã. Khi "mỗi xã gần như là một huyện nhỏ" thì cán bộ công chức phải có trình độ cao hơn mới đáp ứng được công việc nặng nề hơn mà
Ông Bùi Đức Thụ cũng đồng ý: quy mô quản lý lớn, công việc nhiều thì phải có đội ngũ cán bộ thực sự có năng lực và tinh thần phục vụ nhân dân, doanh nghiệp chứ!
Về quá trình chuyển tiếp công việc, đặc biệt là các dự án đầu tư công, dự án hạ tầng, ông Thụ đề xuất: nếu dự án nằm trong địa bàn một xã thì để xã quản lý tiếp, còn nếu dự án vượt khỏi một xã thì chuyển lên tỉnh. "Khi đó cấp xã cũng phải có Ban Quản lý dự án để thực hiện các dự án đầu tư xây dựng. Do đó cần phải điều chỉnh các quy định của pháp luật để cấp xã có thẩm quyền thực hiện, nếu không sẽ trì trệ, ảnh hưởng đến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội", ông Thụ kết luận.
Nguồn: soha.vn
Cấp huyện đang "flex" nhiều quyền lực trước khi bị xóa sổ
Sau cuộc họp của Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà cho biết mọi thứ đã rõ ràng: số lượng tỉnh thành cần sáp nhập bao nhiêu, mô hình chính quyền 2 cấp (tỉnh và xã) sẽ tổ chức ra sao - tất cả đã có plan cụ thể rồi!
Về con số cụ thể nè: hiện cả nước có tận 10.035 xã, nhưng sau này chỉ còn khoảng 2.000 xã thôi - mỗi xã sẽ "to như huyện nhỏ" luôn đó Còn về tỉnh thì từ 63 tỉnh thành hiện tại sẽ giảm còn hơn 30 tỉnh thôi (giảm 50% mà)!
Nhưng vấn đề là làm sao để mô hình 2 cấp này hoạt động hiệu quả sau khi sắp xếp? Theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025, cấp huyện đang nắm siêu nhiều quyền: quyết định chính sách, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách, đất đai, tài nguyên, môi trường, giáo dục, y tế... một đống thứ luôn!
Ông Bùi Đức Thụ, nguyên Phó trưởng Ban Công tác đại biểu thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội (nay là Ủy ban công tác đại biểu của Quốc hội) nói thẳng: ngoài sửa Hiến pháp ra, còn phải sửa cả đống luật chuyên ngành khác như đất đai, ngân sách, thuế, đầu tư công...
Ông giải thích: "Đối với các dự án, công trình hạ tầng, sau khi bỏ cấp huyện mà vẫn thuộc phạm vi địa bàn quản lý của một xã thì tiếp tục giao cho cấp xã thực hiện. Trường hợp, dự án vượt phạm vi địa bàn một xã quản lý thì chuyển cho cấp tỉnh quản lý để tiếp tục thực hiện".
Lấy ví dụ về ngân sách nè: hiện tại có 4 cấp ngân sách (Trung ương, tỉnh, huyện, xã). Nếu bỏ cấp huyện thì phải sửa luật ngân sách và luật thuế cho match
"Ngân sách là điều kiện cần để bảo đảm hoạt động của cấp chính quyền đó. Nếu không có ngân sách thì cấp xã sau khi sáp nhập sẽ không đủ điều kiện vật chất để hoạt động. Do đó, khi bỏ một cấp chính quyền thì cũng phải bỏ một cấp ngân sách tương ứng và các quy định pháp luật liên quan cho phù hợp", ông Thụ nhấn mạnh.Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Phương Thủy cũng lưu ý: khi bỏ cấp huyện, cấp xã sẽ được phân quyền nhiều hơn, tăng nhiệm vụ, tăng cán bộ công chức, vậy nguồn lực ở đâu ra? "Không sửa Luật Ngân sách Nhà nước để thay đổi định mức phân bổ cho các cấp chính quyền thì cấp xã không có đủ nguồn lực để thực hiện nhiệm vụ được giao. Luật Ngân sách Nhà nước là một ưu tiên cần sửa đổi bổ sung ngay, nếu không sẽ tắc", bà Thủy cảnh báo.
Cần có quy định chuyển tiếp để tránh "ách tắc" công việc
Ông Nguyễn Văn Phúc, nguyên đại biểu Quốc hội, nguyên Phó Trưởng Ban biên tập sửa đổi Hiến pháp phân tích: bỏ cấp huyện nghĩa là tăng hẳn số lượng đầu mối cấp xã mà cấp tỉnh phải quản lý trực tiếp. Vì vậy phải phân cấp mạnh hơn cho cấp xã (nhưng phải phù hợp với năng lực của họ nha), đồng thời cũng phải "chuyển ngược" một số công việc của huyện lên tỉnh nếu xã không kham nổi.
Lãnh đạo Chính phủ tiết lộ: khoảng 1/3 nhiệm vụ của huyện sẽ chuyển lên tỉnh, còn 2/3 chuyển xuống xã
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đỗ Đức Duy cho biết trong Luật Đất đai, rất nhiều thứ phụ thuộc vào cấp huyện, từ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cho đến cấp giấy chứng nhận lần đầu... Ông kiến nghị nên ban hành nghị quyết của Quốc hội vào tháng 5/2025 và sửa Luật vào tháng 10/2025. "Nếu vấn đề này không xử lý kịp thời sẽ ách tắc rất lớn kể cả trong quản lý xã hội lẫn phát triển kinh tế - xã hội", ông nhấn mạnh.
Nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Dĩnh đặc biệt quan tâm đến chất lượng cán bộ cấp xã. Khi "mỗi xã gần như là một huyện nhỏ" thì cán bộ công chức phải có trình độ cao hơn mới đáp ứng được công việc nặng nề hơn mà
Ông Bùi Đức Thụ cũng đồng ý: quy mô quản lý lớn, công việc nhiều thì phải có đội ngũ cán bộ thực sự có năng lực và tinh thần phục vụ nhân dân, doanh nghiệp chứ!
Về quá trình chuyển tiếp công việc, đặc biệt là các dự án đầu tư công, dự án hạ tầng, ông Thụ đề xuất: nếu dự án nằm trong địa bàn một xã thì để xã quản lý tiếp, còn nếu dự án vượt khỏi một xã thì chuyển lên tỉnh. "Khi đó cấp xã cũng phải có Ban Quản lý dự án để thực hiện các dự án đầu tư xây dựng. Do đó cần phải điều chỉnh các quy định của pháp luật để cấp xã có thẩm quyền thực hiện, nếu không sẽ trì trệ, ảnh hưởng đến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội", ông Thụ kết luận.
Nguồn: soha.vn