Bị "câu" bởi những lời hứa hẹn lợi nhuận "khủng long", hàng chục triệu nhà đầu tư đã trở thành nạn nhân của các nền tảng cho vay ngang hàng (P2P) tại Trung Quốc. Đúng kiểu "ham của rẻ" rồi phải trả giá đắt đây mà!
Ba người tưởng chừng như không liên quan gì đến nhau trong dân số 1,4 tỷ người của Trung Quốc: Liu Yijia (40 tuổi) - ông chủ công ty xuất khẩu ở tỉnh Chiết Giang, Li Wei (20 tuổi) - quản lý PR ở Thâm Quyến, và Feng Mei - giám đốc về hưu của công ty quốc doanh ở tỉnh Giang Tô, giờ đây lại có chung một số phận: cùng "úp mở" vì đầu tư vào P2P.
Theo South China Morning Post, năm 2017, ba người này cùng hàng triệu người khác đã rót tiền vào các mô hình đầu tư với lời hứa lợi nhuận gấp đôi mỗi năm. Nghe mà thèm chảy nước miếng luôn, nhất là khi lãi suất tiền gửi ngân hàng chỉ vỏn vẹn 1,75%/năm và tài khoản thanh toán 0,3%/năm. 3 năm sau? Cả ba "ăn hành" khi không những không thấy đồng lời nào mà còn mất trắng tiền gốc. RIP tiền đầu tư
HÀNG CHỤC TRIỆU NGƯỜI "CHỊU TRẬN", MẤT GẦN 120 TỶ USD
Ước tính có hàng chục triệu người bị "bay màu" tiền vì các nền tảng P2P sập nguồn. Theo Guo Shuqing - nhà lập pháp tài chính hàng đầu ở Trung Quốc, kể từ khi chính phủ bắt đầu siết chặt P2P hơn 3 năm trước, tính đến cuối tháng 6/2020 vẫn còn khoảng 800 tỷ Nhân dân tệ (119 tỷ USD) "đi không về". Con số kinh hoàng!
"Ít nhất 8 người tôi biết, gồm bạn bè, đồng nghiệp và người thân, đều là nạn nhân của các app P2P. Chúng tôi không thể lấy lại được tiền. Chúng tôi đã gọi cảnh sát nhưng chẳng ích gì", Li chia sẻ đầy tuyệt vọng.
"Trước đây, mọi người đều nói về khởi nghiệp và đổi mới. Lúc đó tôi cảm thấy P2P là thứ rất xịn sò, sáng tạo và được chính phủ bảo kê. Chúng tôi đều phát cuồng vì mức lợi nhuận hứa hẹn. Giờ đây chẳng ai buồn nhắc đến chúng nữa", Li kể và khẳng định sẽ không bao giờ đầu tư vào các sản phẩm tài chính ở Trung Quốc nữa. Chắc đã bị "ám ảnh tâm lý" rồi!
Hiện tại, ngành công nghiệp cho vay P2P tại Trung Quốc gần như "về vườn" hoàn toàn, chỉ còn 15 nền tảng hoạt động vào cuối tháng 8. Trong khi đó, chỉ 2 năm trước, con số này là 2.835 nền tảng. Cùng với đó là hàng chục triệu nhà đầu tư đã mất trắng tiền tiết kiệm, theo Ủy ban Giám sát Bảo hiểm và Ngân hàng Trung Quốc.
Hiện vẫn chưa rõ chính xác có bao nhiêu nhà đầu tư P2P tại Trung Quốc. Giới chức tài chính Trung Quốc ước tính con số này đã giảm 88% từ đầu năm 2019 đến cuối tháng 8 năm nay.
Theo báo cáo của Ủy ban Chuyên gia Quốc gia về Công nghệ An ninh Tài chính Internet, tính đến cuối tháng 6/2018, có "ít nhất 50 triệu người" đã đầu tư khoảng 22.788 Nhân dân tệ (3.400 USD) mỗi người vào các nền tảng P2P. Số lượng nạn nhân đông như kiến vậy!
NHỮNG LỜI HỨA "NGỌT NGÀO" NHƯNG "ĐẮT GIÁ"
Liu Yijia, ông chủ doanh nghiệp xuất khẩu ở Chiết Giang, bị "câu" bởi quảng cáo từ công ty JC Group ở Hàng Châu về "các sản phẩm quản lý tài sản" với lãi suất 12%/năm. Ông đã "all-in" khoản tiền tối thiểu 1 triệu Nhân dân tệ (148.000 USD). JC Group tuyên bố đã ký thỏa thuận với nhiều chính quyền địa phương để xây dựng "các thị trấn nhỏ xinh đẹp". Công ty này quản lý ít nhất 350 "quỹ tư nhân" và huy động được khoảng 10 tỷ USD trước khi bị cảnh sát "sờ gáy" và nhà sáng lập bị bắt với tội danh huy động vốn trái phép hồi tháng 4/2019.
Feng, giám đốc về hưu ở Giang Tô, cũng bị "mê hoặc" bởi mức lợi nhuận cao của JC Group và đầu tư 2,6 triệu Nhân dân tệ (388.000 USD). Còn Li, nữ quản lý PR ở Thâm Quyến với túi tiền không "dày" bằng Liu và Feng khi chỉ sống bằng lương tháng, đã liều lĩnh đầu tư toàn bộ tiền tiết kiệm khoảng 200.000 Nhân dân tệ (30.000 USD) qua một app P2P trên điện thoại. Đúng kiểu "đặt tất cả trứng vào một giỏ" rồi giỏ vỡ luôn!
"Nhiều khách hàng của tôi, trong đó hầu hết là người giàu, đều đang rất phẫn nộ. Họ tức giận vì những thiếu sót trong quy trình xét xử các trường hợp này", Zhong Jian, luật sư tại hãng luật DHH - đại diện cho hàng chục nhà đầu tư đang kiện các doanh nghiệp cung cấp sản phẩm quản lý tài sản - cho biết.
Theo Zhong, những người này luôn nghĩ mình là người được hưởng lợi từ sự mở cửa và cải cách của Trung Quốc. Nhưng khi bong bóng vỡ tung, họ cảm thấy không có cách nào để bảo vệ quyền lợi của mình. Kể từ khi các đơn kiện được đệ trình năm ngoái, tình hình không có gì tiến triển cả. Buồn thảm!
Các chương trình cho vay P2P dùng tiền đầu tư từ cộng đồng để cho người khác vay. Dù không được khuyến khích, ban đầu mô hình này vẫn được chính phủ Trung Quốc "bật đèn xanh" do mang lại giải pháp hiệu quả và sáng tạo để kết nối cung-cầu vốn.
Đây là lựa chọn thay thế dễ dàng cho các ngân hàng vì chỉ cần vài thao tác trên điện thoại là chuyển tiền từ tài khoản tiết kiệm sang được rồi. Tuy nhiên, do không có "boss" nào giám sát, tình trạng lừa đảo bắt đầu "nở rộ", trong đó nhiều nền tảng thực chất chính là mô hình Ponzi (kim tự tháp) - dùng tiền người mới để trả lãi cho người cũ. Kiểu "vay trên đổ dưới" ấy mà!
Theo Joe Zhang, chuyên gia kỳ cựu trong lĩnh vực tài chính Trung Quốc, hiện là chủ tịch của Slow Bull Capital, suy thoái tài chính khiến các ngân hàng đưa ra lãi suất tiền gửi thấp hơn. Cùng với sự thiếu giám sát pháp lý, Trung Quốc trở thành "mảnh đất màu mỡ" cho các mô hình P2P phát triển như nấm sau mưa.
KHÔNG THỂ LẤY LẠI TIỀN, KIỆN TỤNG "VÔ VỌNG"
Hầu hết các nhà đầu tư không thể lấy lại được tiền. Một số ít may mắn đòi được thì cũng mất nhiều thời gian và phải chấp nhận lỗ nặng. Họ cảm thấy bất lực và bị "bỏ rơi" vì hệ thống pháp lý của Trung Quốc không có cơ chế giúp họ lấy lại tiền. Tức lắm luôn!
Đến nay, Ezuba là mô hình Ponzi lớn nhất tại Trung Quốc khi huy động được hơn 50 tỷ Nhân dân tệ từ khoảng 900.000 nhà đầu tư qua các dự án "ma" từ tháng 6/2014 đến tháng 12/2015. Năm 2017, giám đốc công ty Ding Ning lĩnh án tù chung thân, bị tịch thu tài sản cá nhân trị giá 500.000 Nhân dân tệ và phạt 100 triệu Nhân dân tệ.
Một trường hợp nổi bật khác là Tangxiaoseng. Nền tảng P2P có trụ sở ở Thượng Hải này đã huy động được 59 tỷ Nhân dân tệ (8,8 tỷ USD) từ 2,77 triệu nhà đầu trong khoảng thời gian 2012-2018. Khi sụp đổ, Tangxiaoseng còn nợ 5 tỷ Nhân dân tệ của 110.000 nhà đầu tư. Người đứng đầu công ty Wang Li lĩnh án tù chung thân, còn 3 giám đốc khác lĩnh án đến 14 năm tù.
Trong khi đó, những nhà đầu tư như Liu và Feng vẫn đang "cày" các vụ kiện chống lại JC Group cùng khoảng 3.000 người khác. Tuy nhiên, các nguồn lực điều tra kinh tế và tư pháp của Trung Quốc được cho là không đủ để xử lý tất cả vụ việc. Quá tải luôn!
Dù gây nhiều tranh cãi, các mô hình tín dụng đen, bao gồm P2P, chỉ chiếm một phần nhỏ trong hệ thống tài chính của Trung Quốc. Theo dữ liệu chính phủ, tổng giá trị các khoản vay của tất cả nền tảng P2P tại Trung Quốc, gồm cả những nền tảng đã đóng cửa, là khoảng 7.800 tỷ Nhân dân tệ (1.200 tỷ USD) - con số "khiêm tốn" so với tổng dư nợ 170.000 tỷ Nhân dân tệ ngân hàng hồi cuối tháng 9.
Ngoài ra, khoản lỗ 800 tỷ Nhân dân tệ chỉ chiếm một phần nhỏ so với tài sản của hộ gia đình tại Trung Quốc. Chỉ trong tháng qua, các hộ gia đình nước này đã gửi 9.950 tỷ Nhân dân tệ vào các ngân hàng. Điều này cho thấy việc Bắc Kinh "dẹp" mô hình P2P không mấy ảnh hưởng đến sự ổn định của hệ thống tài chính nước này.
Nguồn: soha.vn