Việc một tử tù sau nhiều năm vẫn chưa bị thi hành án tử hình đang khiến dân tình tò mò và các chuyên gia pháp lý cũng nói có cả núi vấn đề liên quan luôn!
Vừa rồi, chuyện tử tù Nguyễn Kim An (SN 1995, quê Tánh Linh, Bình Thuận) trốn khỏi Trại tạm giam Chí Hòa đã gây bão dư luận nặng nề. Báo Người Lao Động xin giới thiệu đến các bạn ý kiến của luật sư Lê Nguyễn Quỳnh Thi (Đoàn Luật sư TP.HCM) phân tích một số lý do ảnh hưởng đến việc thi hành án tử hình.
Thi hành án tử hình là hoạt động siêu quan trọng, tước đi quyền sống - quyền cơ bản và thiêng liêng nhất của con người được ghi nhận trong Hiến pháp. Vì thế mà hoạt động này được quy định rất kỹ càng về trình tự cả trước, trong và sau khi thi hành án, trong đó có thủ tục xem xét bản án tử hình trước khi thực hiện.
**Những vướng mắc trong thủ tục xét án tử hình**
Thủ tục xem xét bản án tử hình trước khi thi hành được quy định tại Điều 367 Bộ luật Tố tụng Hình sự. Theo đó, sau khi bản án tử hình có hiệu lực pháp luật, hồ sơ vụ án phải được gửi ngay cho Chánh án TAND Tối cao; bản án phải gửi ngay cho Viện trưởng VKSND Tối cao.
Hai người này sẽ tiến hành xem xét, quyết định kháng nghị hoặc không kháng nghị giám đốc thẩm hoặc tái thẩm trong thời hạn 2 tháng. Đồng thời, trong thời hạn 7 ngày kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật, người bị kết án được gửi đơn xin ân giảm lên Chủ tịch nước.
Tuy nhiên, hiện giờ vẫn còn một số điểm "ngáo ngáo" như sau:
**Thứ nhất**, luật không quy định thời hạn xét đơn ân giảm của Chủ tịch nước trong trường hợp người bị kết án có đơn xin ân giảm. Luật chỉ quy định thời hạn người bị kết án gửi đơn xin ân giảm cho Chủ tịch nước và Chủ tịch nước xem xét quyết định ân giảm hay bác đơn thôi.
Vấn đề là thủ tục thi hành án có thời hạn tiến hành, nhưng luật lại không quy định thời hạn xem xét đơn xin ân giảm. Nếu hết thời hạn xem xét kháng nghị mà Chánh án TAND Tối cao và Viện trưởng VKSND Tối cao không kháng nghị, trong khi Chủ tịch nước chưa có quyết định về việc xem xét đơn xin ân giảm thì thủ tục thi hành án tử hình cũng không được thi hành luôn.
**Thứ hai**, trường hợp bản án tử hình bị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm mà Hội đồng giám đốc thẩm, Hội đồng tái thẩm không chấp nhận kháng nghị và giữ nguyên bản án tử hình thì TAND Tối cao phải thông báo ngay cho người bị kết án để làm đơn xin ân giảm.
Vậy câu hỏi đặt ra là "thông báo ngay" được hiểu thế nào? Một ngày, hai ngày hay ngay trong ngày có quyết định của Hội đồng giám đốc thẩm, Hội đồng tái thẩm? Như vậy, luật còn bỏ ngỏ quy định này dẫn đến khó khăn khi áp dụng thực tế.
**Thứ ba**, thời hạn để Chánh án TAND Tối cao, Viện trưởng VKSND Tối cao xem xét quyết định kháng nghị hay không kháng nghị là 2 tháng. Trong thời gian đó, nếu đã ra quyết định kháng nghị hoặc quyết định không kháng nghị thì các ông này có quyền thay đổi hay không?
Hiện tại luật chưa có quy định về vấn đề này nhưng trên thực tế đã có trường hợp rút quyết định không kháng nghị giám đốc thẩm rồi. Do đó, để tạo tính pháp lý cho hoạt động này, cần bổ sung quy định liên quan gấp!
**Cần thi hành án tử hình đúng quy định và thời hạn**
Về vấn đề tử tù Nguyễn Kim An trốn khỏi Trại tạm giam Chí Hòa, bà Nguyễn Thị Hoài Thu (nguyên Chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội) cho rằng khó tin là một tử tù lại trốn khỏi Trại tạm giam Chí Hòa được, nơi nổi tiếng về tính nghiêm ngặt trong công tác trông giữ phạm nhân mà!
Bà Nguyễn Thị Hoài Thu cho rằng cần xử lý nghiêm trách nhiệm những đơn vị, cá nhân đã không làm tròn trách nhiệm để tử tù trốn khỏi nơi giam, đi qua nhiều địa bàn khác nhau trong tình hình dịch Covid-19 đang căng thẳng như hiện nay.
Đồng thời, bà Thu đề xuất cần tăng cường công tác tuần tra, giám sát các phạm nhân đang bị giam giữ tại Trại tạm giam Chí Hòa, đặc biệt là với các tử tù dù cho họ đang được điều trị bệnh tại bệnh viện. Khi đưa phạm nhân ra ngoài thì cần tăng cường công tác canh giữ gấp đôi, gấp ba lần luôn!
Việc tử tù Nguyễn Kim An đã 7 năm sau khi tuyên án tử hình vẫn chưa thi hành án, bà Nguyễn Thị Hoài Thu cho rằng "cơm ăn trong miệng còn rơi" thì việc các cơ quan chức năng xem xét kỹ lưỡng có oan sai hay không, có còn khúc mắc hay không là điều cần làm, bà không ý kiến gì thêm.
Bà Nguyễn Thị Thu Thủy (nguyên Phó Chánh tòa Hình sự TAND TP.HCM) từng làm hội đồng thi hành án tử hình cho biết trước đây một đội thi hành án tử hình huy động rất đông lực lượng tham gia và từ lúc chuyển sang hình thức tiêm thuốc độc thì hình thức này rút ngắn thời gian và lực lượng thi hành hơn hẳn.
Bà Nguyễn Thị Thu Thủy cho rằng một số nguyên nhân khiến việc thi hành án tử tù kéo dài có thể là họ còn có đồng phạm chưa bắt được hoặc có liên quan đến một vụ án khác cần làm rõ. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần có thời gian xem lại toàn bộ hồ sơ vụ án để khẳng định rằng đã ra bản án đúng người, đúng tội và không có oan sai.
Một người bị tuyên án tử hình và có phần thi hành án dân sự mà người bị kết án tử không có khả năng bồi thường cũng không ảnh hưởng đến công tác thi hành án.
Nguồn: kenh14.vn