Nghe có vẻ lạ đó, chiến đấu cơ Tu-160 này xịn hơn hẳn á — mang được tận 12 quả tên lửa hành trình so với Tu-95MS chỉ mang được 6-8 quả thôi. Thế mà gần đây trong các đợt tấn công vào Ukraine, người Nga lại không dùng Tu-160 để bắn tên lửa. Kỳ ghê ha?
Hồi tưởng drama năm xưa: Ukraine từng sở hữu đội Tu-160 đông nhất thế giới!
Chiến đấu cơ Tupolev Tu-160 Blackjack bay lần đầu cách đây 41 năm rồi đó, là biểu tượng của lực lượng Hàng không Tầm xa Nga luôn. Design từ thời Chiến tranh Lạnh, giờ đang được nâng cấp và sản xuất lại.
Nhưng mà plot twist là: có thời gian phần lớn đội Tu-160 không thuộc về Nga đâu, mà thuộc về... Ukraine nè!
Hồi Liên Xô tan rã, Ukraine trở thành quốc gia sở hữu lượng Tu-160 lớn nhất thế giới luôn á. Giờ mỗi lần Nga tấn công bằng tên lửa, người Ukraine lại nhớ lại năm 1999 - năm mà Kiev đã trao cho Moskva cả đội Tu-160 và khoảng 500 quả tên lửa Kh-55. Đến 2022, Ukraine gần như không còn gì để trả đũa các căn cứ quân sự Nga. Buồn thật sự
Vậy sao gần đây Nga lại "ngó lơ" Tu-160?
Điều người Ukraine để ý là: trong mấy đợt tấn công gần đây, Nga hoàn toàn không xài Tu-160 để phóng tên lửa hành trình. Càng lạ khi mà Tu-160 mang được đến 12 quả tên lửa, còn Tu-95MS chỉ mang được 6-8 quả (tùy loại tên lửa và độ cải tiến máy bay).
Vậy Nga gặp vấn đề gì với Tu-160? Và tại sao Ukraine ngày xưa lại từ chối giữ chúng?
Lịch sử "drama" Ukraine - Nga với Tu-160
Theo Defense Express, hồi Liên Xô tan rã, toàn bộ Tu-160 được chuyển cho Không quân Ukraine, tập trung tại Trung đoàn máy bay ném bom hạng nặng Cận vệ 184 ở sân bay Pryluky, tỉnh Chernihiv.
Vấn đề nảy sinh ngay: chỉ 25% phi công và 60% kỹ thuật viên thề trung thành với Ukraine thôi. Ối giời!
Nga bắt đầu "chơi bẩn": Cục Thiết kế Tupolev từ chối bảo dưỡng Tu-160 cho Ukraine luôn. Mà Ukraine thiếu kỹ thuật viên nội địa, càng khó khăn thêm.
Lãnh đạo Ukraine thời đó cũng hơi chủ quan á — nghĩ rằng không có cơ sở huấn luyện phi hành đoàn Tu-160 và Ukraine không cần những chiến cơ này.
Kết quả? Năm 1999 Ukraine đành chuyển máy bay và tên lửa cho Nga để đổi lấy... khí đốt tự nhiên. Đến giờ người Ukraine vẫn hối hận lắm!
Vậy Nga đang gặp vấn đề gì với Tu-160?
Defense Express chỉ ra mấy vấn đề mà phi đội Tu-160 của Nga vẫn đang gặp:
1. Vấn đề đường băng siêu dài:
Sân bay Pryluky (nơi đầu tiên vận hành Tu-160) phải kéo đường băng lên tới 3.000m vì chiến cơ này quán tính quá cao khi hạ cánh — dễ lăn khỏi đường băng nếu phi công lỡ tay!
2. Vấn đề gập cánh:
Thực tế cho thấy tốt nhất là đừng "gập" cánh Tu-160 thành góc 60 độ để tiết kiệm chỗ. Nga chỉ đỗ với cánh "xòe" ở góc 20 độ, nhưng nó chiếm siêu nhiều chỗ tại sân bay luôn!
3. Chuẩn bị bay... cực phức tạp:
Phải mất tận 64 giờ chuẩn bị cho một chiếc Tu-160 cất cánh đó!
Cần 15-20 xe đặc biệt cho đủ mục đích: xe điều hòa di động, ít nhất 3 bộ nạp nhiên liệu TZ-60, thiết bị thấm nitơ, xe buýt nhỏ chở đồ bay cao của phi hành đoàn...
Tiếng ồn lúc chuẩn bị bay lên đến 130 decibel, còn lúc khởi động động cơ phụ trợ vượt ngưỡng đau tai đến 45 decibel nữa! Ối tai!
Khó nói liệu Không quân Nga giờ có dùng cả "đoàn xe" như vậy không. Nhìn ảnh vệ tinh thì thấy họ xài rất ít thiết bị để chuẩn bị cho Tu-95MS bay. Và thực tế Nga dùng loại này thường xuyên hơn nhiều.
4. Vấn đề động cơ NK-32:
Những năm đầu, mấy động cơ này khó khởi động lắm. Nên hồi phát triển ở Pryluky, Ukraine phải đổi tổ lái ngay cả khi động cơ đang bật — kiểu "dừng chân" ấy.
5. Hệ thống phòng thủ hay hỏng:
Ít nhất những năm đầu Tu-160 phục vụ, tổ hợp phòng thủ trên máy bay hay sự cố, kể cả các phương tiện chiến tranh điện tử.
Nga đang "tiết kiệm" nguồn lực?
Rõ ràng Nga tạm ngừng dùng Tu-160 để "save" tài nguyên rồi. Nga không chế tạo oanh tạc cơ mới hoàn toàn nào từ sau 1992, dây chuyền sản xuất Tu-160 đóng cửa năm 1995. Giai đoạn 2002-2017 có xuất xưởng vài chiếc nhưng đều dựa trên khung thân chế tạo dở dang từ trước.
Đến năm 2015, Bộ Quốc phòng Nga mới quyết định khởi động lại dây chuyền chế tạo mới Tu-160, do dự án chiến đấu cơ tàng hình PAK DA bị đình trệ và thiếu budget.
Update mới nhất: Tu-160M sắp ra lò!
Theo TASS, hôm 23/12 vừa rồi, Chủ tịch Tập đoàn Máy bay Thống nhất Nga (UAC) Yury Slyusar thông báo nhà máy sẽ bàn giao chiếc Tu-160 đầu tiên được chế tạo mới hoàn toàn kể từ 1992 cho không quân Nga trong năm nay.
"Tu-160M là phiên bản nâng cấp sâu, được bổ sung nhiều tính năng so với Tu-160 nguyên bản. Chúng tôi đang nâng cấp phi đội Tu-160 sẵn có, đồng thời thiết lập dây chuyền sản xuất mới tại Kazan và sẽ bàn giao chiếc Tu-160M mới hoàn toàn đầu tiên cho không quân Nga trong năm nay", ông Slyusar cho biết.
Fun fact về Tu-160: Đây là chiến đấu cơ siêu thanh có sải cánh và khối lượng rỗng lớn nhất từng được chế tạo đó! Được đặt biệt danh "Thiên nga trắng" nhờ lớp sơn phản xạ tia phóng xạ và khả năng cơ động hiếm có với một máy bay ném bom.
Nguồn: soha.vn