99% người Việt xài thành ngữ này mà không rõ gốc gác đâu ra cả nha!
"Con ông cháu cha" là câu thành ngữ quen thuộc đến mức ai cũng biết, dịch ra tiếng Anh là "Born with a silver spoon in your mouth" (sinh ra đã ngậm thìa vàng luôn ý ). Câu này chỉ những đứa con nhà nòi, cháu gì đó của người có quyền có thế trong xã hội. Kiểu là sinh ra đã ở vạch đích rồi, học hành thăng tiến đều được ưu ái hơn người khác một bậc.
Giới trẻ bây giờ còn gọi tắt là COCC cho nó vui, mang sắc thái hài hước giải trí gì đó. Nhưng mà tại sao lại là "con ông cháu cha" chứ không phải "con cha cháu ông" thì vẫn là bí ẩn với nhiều người lắm đó!
Góc lịch sử: Hoá ra do cha xứ thời Pháp thuộc
Đầu tiên, phải kể từ cuối thế kỷ XIX nha, lúc người Pháp đưa ra luật bảo vệ các cha xứ giảng đạo ở Việt Nam. Theo phái Tây là các cha xứ xuất hiện ở khắp các làng xóm luôn. Những người này làm việc cho Pháp, được Pháp tin tưởng và ban cho nhiều quyền lực. Thế là các cha xứ tự nhiên trở thành "ông quan nhỏ" ở địa phương rồi đó.
Mấy cha cố này thì không vợ con gì cả nhưng có nhiều người thân gọi là "chú", "bác" vân vân. Vậy là thế hệ "cháu cha" hình thành, để lại thành ngữ "con ông cháu cha" mà giờ chúng mình vẫn xài hằng ngày đấy.
Thêm nữa, trong tiếng Pháp còn có từ "népotisme" nói về việc một số vị Giáo hoàng ngày xưa ở châu Âu lạm dụng quyền lực để ưu ái cháu mình. Tuy không phải truyền thống đẹp đẽ gì nhưng đã vô tình làm phong phú thêm kho tàng thành ngữ Việt Nam rồi đấy.
Góc ngữ nghĩa: Đảo từ cho nó nghệ!
Nếu nói "con cha cháu ông" thì... ai cũng biết rồi còn gì, con nào chẳng của cha, cháu nào chẳng của ông. Nói vậy thừa lắm, không có gì sâu xa cả.
Còn "con ông cháu cha" thì khác nha! Chia làm 2 nhóm rõ ràng luôn: Nhóm 1 là "ông" và "cha" đại diện cho quyền thế; nhóm 2 là "con" và "cháu" tượng trưng cho dòng dõi nhà quyền quý. Tuy đảo từ phi logic nhưng lại tạo nên ý nghĩa thể hiện sự trái quy luật, bất bình đẳng và thiên vị quá đà đối với lũ nhà giàu có thế lực đó.
Fun fact: Nhiều thành ngữ Việt cũng đảo từ thế này!
Đây là hiện tượng ngôn ngữ thường thấy nha mọi người. Mình còn có nhiều câu khác nữa kiểu như: "Bướm chán ong chường", "cao chạy xa bay", "đau đầu nhức óc", "ruồi bu kiến đậu"... Cách đảo từ phi logic này giúp nhấn mạnh ý nghĩa và nghe thuận miệng hơn. Đó cũng là quy luật hình thành nghĩa ẩn dụ của các thành ngữ 4 âm tiết đó!
Túm cái váy lại, khi nghe thành ngữ hay tục ngữ gì, nên hiểu theo nghĩa biểu trưng, nghĩa ẩn dụ chứ đừng hiểu theo kiểu văn chương cứng nhắc nha!
Nguồn: kenh14.vn