PandaLovely4634
New member
Cùng là hội sống dưới biển, nhưng sao cá voi to đùng lại bơi kiểu quẫy đuôi lên xuống, còn cá mập và đám cá khác thì lại vung đuôi ngang như đang nhún nhảy theo nhạc zậy?
Cá voi, cá heo và cá mập đều là team size khủng dưới biển, nhìn từ xa ai cũng tưởng giống nhau hết. Vậy làm sao phân biệt được đó là cá mập trắng "nguy hiểm vô cùng" hay cá heo "cute xỉu" nha? Đơn giản lắm! Nhìn vào cách bơi và hình dáng vây đuôi là ra liền. Nếu đuôi dựng đứng thì đó là cá mập, còn vây đuôi nằm ngang thì chắc kèo là cá heo rồi.
Tương tự luôn, khi hội nhiếp ảnh gia chụp từ trên cao xuống, họ sẽ biết ngay đó là cá mập nếu thân hình nó lắc lư qua lại hai bên, còn nếu vẫy từ trên xuống dưới thì đó chính là cá heo hoặc cá voi. Vậy sao cùng sống dưới biển mà lại có phong cách bơi khác biệt đến thế?
Tuy cá voi và cá heo giờ đã có body được tiến hóa cực xịn để phù hợp với đời sống dưới nước, trông y chang hội cá khác, nhưng thực ra chúng vẫn là động vật có vú nguyên gốc nha! Chính vì thế cấu trúc cột sống của chúng khác hẳn mấy loài cá thật sự.
Cột sống của chúng chủ yếu di chuyển theo hướng lên xuống, trong khi cột sống của cá thì lại dao động sang hai bên. Xương ở đuôi các loài động vật có vú thực chất là đốt sống đuôi, và là một phần của cột sống luôn, nên hướng di chuyển của đuôi phải match với toàn bộ cột sống chứ.
Vì lý do này, các loài động vật có vú, kể cả cá voi, chủ yếu quẫy đuôi theo hướng lên xuống, còn cá thì vẫy đuôi sang hai bên. Ez game!
Sao lại có sự khác biệt này? Bởi vì động vật có vú vốn sống trên cạn mà! Mặc dù giờ các loài cá voi đã thích nghi 100% với đời sống dưới nước, nhưng tổ tiên của chúng là động vật có vú trên cạn cơ. Để thích nghi với đời sống trên cạn thì điều đầu tiên là phải biết di chuyển, nên hầu hết động vật trên cạn đều cần phải có chân.
Tuy nhiên, chân của chúng muốn di chuyển được thì cần có các khớp để nối chân với cơ thể và xoay theo một hướng nhất định để đẩy cơ thể đi về phía trước.
Động vật có vú phải di chuyển về phía trước nên các chi của chúng cần phải di chuyển theo hướng tiến lên theo đường thẳng. Nếu cột sống xoay sang hai bên thì chuyển động của cột sống và chuyển động của các chi sẽ không cùng mặt phẳng, toàn bộ cơ thể sẽ cứng như tượng luôn. Nhưng nếu được thiết kế để chuyển động theo hướng lên xuống thì lúc này các chi sẽ siêu linh hoạt và có thể di chuyển qua nhiều địa hình khác nhau. Do đó, động vật có vú cuối cùng đã chọn cách tiến hóa để cột sống đung đưa lên xuống thôi.
Còn đối với loài cá, chúng đã sống dưới nước suốt 500 triệu năm qua kể từ khi xuất hiện và chưa bao giờ phải sống trên cạn cả. Ở dưới nước, chúng không cần phải có chân và cơ thể có thể ez dàng bơi theo cách di chuyển cột sống sang hai bên, vì vậy cột sống của cá không cần phải thay đổi giống như các loài động vật có vú làm gì.
Bởi vậy khi nhìn từ góc độ giải phẫu, cột sống của các loài cá rất cứng khi nhìn từ bên cạnh, trong khi cột sống của động vật có vú lại có độ cong nhất định và flexible hơn rất nhiều.
Ở cấu trúc xương của động vật có vú, các xương sườn được kết nối cong sang hai bên để tạo khoang của cơ thể và các gai đốt sống được thay đổi để mở hướng xoay của cột sống, support cơ thể phát triển theo hướng di chuyển lên xuống của cột sống.
Ngoài ra, tất cả các loài động vật có vú đều tiến hóa từ cá (cá → lưỡng cư → bò sát → động vật có vú), nhưng khoảng 50 triệu năm trước, tổ tiên của các loài cá voi quyết định quay trở lại đại dương khi chúng đã rời khỏi mặt nước 250 triệu năm rồi. Cấu trúc cơ thể của chúng đã thích nghi cao với cuộc sống trên cạn và không thể comeback về kết cấu như tổ tiên - những loài cá được nữa.
Kết quả là, chúng phải điều chỉnh và biến đổi cấu trúc hiện có, các chi biến đổi để có được hình dáng giống vây, đuôi thì thoái hóa để trở nên dày hơn, khỏe hơn để có thể support quá trình di chuyển với đời sống thủy sinh. Thật là một cuộc cải tổ impressive!
Cũng chính bởi sự khác biệt về cấu trúc xương như vậy mà các loài cá di chuyển cột sống sang hai bên còn cá voi thì di chuyển theo hướng quẫy đuôi lên xuống. Ngoài ra thì các động vật có vú biển khác như hải cẩu, sư tử biển đều có cách bơi tương tự như cá voi luôn nha!
Vậy cấu trúc cột sống nào xịn hơn, hiệu quả hơn? Nếu như ở trên cạn, những lợi thế của chuyển động lên xuống của cột sống là rõ ràng rồi, bởi vì theo cách này, động vật di chuyển nhanh hơn và có khả năng vận động tốt hơn nhiều.
Trong số các động vật có xương sống trên cạn hiện có, cá sấu, thằn lằn và rắn là các loài có hướng di chuyển cột sống sang hai bên và chúng chỉ có thể bò sát bụng với mặt đất thôi. Còn cột sống của động vật bậc cao, chim và động vật có vú chủ yếu là chuyển động lên xuống.
Những loài 4 chân đầu tiên trên Trái Đất (Tetrapod) có nguồn gốc từ cá và ban đầu cột sống của chúng cũng dao động sang hai bên như cá sấu, nhưng để thích nghi hẳn hoi với cuộc sống trên cạn, chúng đã phải thay đổi lại cấu trúc của cột sống.
Trong hơn 200 triệu năm kể từ khi khủng long xuất hiện, những động vật thống trị Trái Đất đều là những loài có cấu trúc xương sống di chuyển lên xuống. Một số người cho rằng sự tiến bộ của khủng long trong cách di chuyển là một trong những lợi thế để chúng trở thành loài động vật từng flex suốt một thời gian dài trên hành tinh của chúng ta.
Tuy nhiên, trong môi trường nước thì lại không có sự khác biệt quá rõ ràng về lợi thế giữa việc chuyển động của cột sống lên xuống hay dao động sang hai bên đâu nha!
Mặc dù cá đã cai trị đại dương trong 500 triệu năm và vẫn phát triển một cách rất thịnh vượng. Còn cá voi chỉ mới xuất hiện dưới đại dương vài chục triệu năm, nhưng chúng đã tiến hóa để thích nghi hoàn toàn với cuộc sống thủy sinh và có mặt ở khắp mọi nơi rồi, trong đó có những loài phát triển thành những sinh vật to khủng nhất trên hành tinh luôn á!
Nguồn: soha.vn